ءۇشىنشى مىڭجىلدىقتىڭ باسىندا اتىراۋ ءموز ەكولوگيالىق تازا موتور وتىنى مەن مۇناي-حيميا ونىمدەرىن شىعاراتىن زاماناۋي جوعارى تەحنولوگيالىق كەشەنگە اينالدى. ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اق-نىڭ جۇيەلى جۇمىس اتقارۋىنىڭ جانە ەنشىلەس كاسىپورىندارىن, ونىڭ ىشىندە اتىراۋ ءموز-ءدى ءتيىمدى باسقارۋىنىڭ ارقاسىندا ۇكىمەتتىڭ تاپسىرمالارى تابىستى ورىندالدى.
ايگىلى زاۋىتتىڭ مەرەيتويىنا وراي ءبىز ونىڭ باس ديرەكتورى قۋانىش بيشىموۆپەن كاسىپورىننىڭ وتكەنى مەن بولاشاعى, جەتىستىكتەرى مەن جاڭا جوبالارى تۋرالى سۇحباتتاسقان ەدىك.
– قۋانىش ەرداۋلەت ۇلى, زاۋىتتىڭ 80 جىلدىعى قۇتتى بولسىن! بۇل مەرەيتوي ءسىز ءۇشىن نەسىمەن قىمبات؟
– راحمەت! 80 جىلدىق – ءبىر كاسىپورىننىڭ تاريحى عانا ەمەس, بۇل – بىرنەشە ۇرپاقتىڭ ەرەن ەڭبەگى. كاسىپورىننىڭ وسى ۋاقىت ىشىندە قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى – بۇگىنگى جۇمىسكەرلەر مەن ارداگەرلەردىڭ ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى. زاۋىت ەڭبەككەرلەرى – ءبىزدىڭ باستى قۇندىلىعىمىز. سوندىقتان دا باستى مىندەتىمىز – قاۋىپسىز ەڭبەك جاعدايىن جاساۋ. اتىراۋ ءموز باسشىلىعىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتى – ءاربىر جۇمىسكەردىڭ جۇمىستان سوڭ ۇيىنە امان-ەسەن ورالۋى.
– اتىراۋ ءموز-ءدىڭ تاريحى قالاي باستالعانىن ايتا كەتسەڭىز.
– زاۋىت ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قايناپ جاتقان كەزدە سالىنعان. 1943 جىلعى 14 ساۋىردە كسرو مەملەكەتتىك قورعانىس كوميتەتى قازاقستاننىڭ گۋرەۆ قالاسىندا مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ تۋرالى قۇپيا قاۋلى قابىلداعان. ءسويتىپ, 1945 جىلى 8 قىركۇيەكتە العاشقى وتاندىق بەنزين شىعارىلعان. وسى كۇن زاۋىتىمىزدىڭ تۋعان كۇنى بولىپ سانالادى.
1960–1980 جىلدارى زاۋىتتا اۋقىمدى تەحنيكالىق قايتا قۇرۋ جۇرگىزىلىپ, ونىڭ قۋاتى جىلىنا
4,9 ملن تونناعا دەيىن ارتتىرىلعان. اتىراۋ ءموز ەلدى اۆياتسيالىق كەروسيننەن باستاپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان وتىنعا دەيىن مۇناي ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتىپ, بۇرىنعى وداقتىڭ ستراتەگيالىق وبەكتىسىنە اينالعان.
2001 جىلدان باستاپ زاۋىتتى تولىعىمەن وزگەرتكەن ءۇش ساتىلى جاڭعىرتۋ جۇزەگە اسىرىلدى. ءبىرىنشى كەزەڭ (2003–2006 جىلدار) جاپوندىق Marubeni جانە JGC Corporation كومپانيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن ءوتتى. ءتورت جاڭا قوندىرعى پايدالانۋعا بەرىلدى: كۇكىرت پەن قوسپالاردىڭ قۇرامىن تومەندەتەتىن بەنزين مەن ديزەل وتىنىن گيدروتازارتۋ قوندىرعىسى, مۇنايدى تەرەڭ وڭدەۋ ءۇشىن سۋتەگىن شىعارۋ جانە تازارتۋ قوندىرعىسى, ونى وندىرىستىك ۇدەرىستەن ەكولوگيالىق تۇرعىدان قاۋىپسىز شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كۇكىرت الۋ قوندىرعىسى, اعىن سۋلاردى بيولوگيالىق تازارتۋ ستانساسى. ناتيجەسىندە, بەنزيننىڭ ساپاسى – ەۋرو-2, ال ديزەل ەۋرو-4 دەڭگەيىنە جەتتى.
ەكىنشى كەزەڭدە (2010–2016 جىلدار) بەنزول مەن پاراكسيلول وندىرەتىن قوندىرعىلار سالىندى. بۇل ءونىم اسسورتيمەنتىن كەڭەيتۋگە, وتىن ساپاسىن ەۋرو-3 جانە ەۋرو-4-كە دەيىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. جوعارى وكتاندى بەنزين ءوندىرىسى جىلىنا 260 مىڭ توننادان 600 مىڭ تونناعا دەيىن ارتتى. زاۋىت مۇناي-حيميا كلاستەرى بولۋعا العاشقى قادامىن جاسادى.
ءۇشىنشى كەزەڭدە (2011–2018 جىلدار) تەرەڭ وڭدەۋ كەشەنى, 12 جاڭا قوندىرعى پايدالانۋعا بەرىلدى. زاۋىت ەۋروپالىق ەكولوگيالىق نورمالارعا سايكەس كەلەتىن ەۋرو-5 ستاندارتىنا جاتاتىن ونىمدەر شىعارا باستادى. اتىراۋ ءموز ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى ەكولوگيالىق وندىرىستەردىڭ قاتارىنا كىردى. 2017 جىلى كاسىپورىن «ەڭبەكتى قورعاۋ سالاسىنداعى ۇزدىك كاسىپورىن» اتالىمى بويىنشا ءىىى ورىنعا يە بولىپ, «پارىز – 2017» سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتاندى.
– وندىرىستىك كورسەتكىشتەر بويىنشا 2024 جىل زاۋىت ءۇشىن رەكوردتىق جىل بولدى عوي؟
– ءيا, بىلتىر تاريحي بەلەسكە جەتتىك, 5 ملن 547 مىڭ توننا مۇناي وڭدەدىك. بۇل – ەڭ جوعارى ناتيجەمىز.
– بيىلعى نەگىزگى وندىرىستىك كورسەتكىشتەرىڭىز قانداي؟
– 2025 جىلدىڭ 8 ايىندا
3,9 ملن توننا شيكىزات قايتا وڭدەلدى, 3,5 ملن توننادان استام ءونىم ءوندىرىلدى. ونىڭ ىشىندە 1,2 ملن توننادان استام اۆتوبەنزين, 1,4 ملن
استام ديزەل وتىنى, 126,5 مىڭ توننا اۆياوتىن, 162,4 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز ءوندىرىلدى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار مۇناي ونىمدەرىنىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بەكىتكەن جوسپاردى اسىرا ورىندادىق. وسى كەزەڭدە وڭدەۋ تەرەڭدىگىنىڭ كورسەتكىشتەرىن 88,6%-عا دەيىن, ال اشىق ءتۇستى مۇناي ونىمدەرىن ءوندىرۋ كولەمىن 77,5%-عا دەيىن جاقسارتا العانىمىزدى اتاپ وتكىم كەلەدى.
– زاۋىتتىڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قوسقان ۇلەسى قانداي؟
– 2024 جىلى ءبىز 154,5 ملرد تەڭگەدەن استام سالىق تولەدىك, ونىڭ 134 ملرد تەڭگەسى اتىراۋ وبلىسىنىڭ بيۋدجەتىنە اۋدارىلدى. اتىراۋ ءموز – ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى سالىق تولەۋشىلەردىڭ ءبىرى. ىشكى نارىقتا ءبىز وتىننىڭ شامامەن 30–35%-ىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرمىز. ەلىمىزدەگى بەنزين مەن ديزەلدىڭ ءاربىر ءۇشىنشى ءليترى ءدال وسى جەردە – اتىراۋدا وندىرىلەدى.
– ەكولوگيا – اتىراۋ قالاسى ءۇشىن ەڭ وزەكتى ماسەلە ەكەندىگى ءمالىم. وسى باعىتتا قانداي شارالاردى قولداندىڭىزدار؟
– ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك – ستراتەگيامىزدىڭ باستى تارماعىنىڭ ءبىرى. ءبىز ءۇشىن زاڭناما نورمالارىن ساقتاۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ دە ماڭىزدى. ءبىز زاۋىتتىڭ قالا شەگىندە ورنالاسقانىن جانە اتىراۋلىقتاردىڭ تۇرمىسىنىڭ جايلىلىعى مەن دەنساۋلىعى جۇمىسىمىزعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن جاقسى تۇسىنەمىز. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن ەكولوگيالىق جوبالار – ەڭ الدىمەن, ادامدارعا قامقورلىق جاساۋ. 2019 جىلدان باستاپ ءبىز Tazalyq اۋقىمدى جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەمىز. ونىڭ اياسىندا زاۋىتتىڭ مەحانيكالىق تازارتۋ قۇرىلىستارى (متق) جانە نورماتيۆتىك تازارتىلعان اعىندارعا ارنالعان اشىق كانال تولىعىمەن قايتا جاڭارتىلدى, بۋلانۋ ورىستەرىنىڭ زاۋىتتىق بولىگىنىڭ العاشقى ەكى سەكتورىن رەكۋلتيۆاتسيالاۋ جۇرگىزىلدى. متق-نى قايتا قۇرۋ ناتيجەسىندە اعىن سۋلاردىڭ ساپاسى ايتارلىقتاي جاقساردى. بۇگىندە كەشەن ساعاتىنا 1000 تەكشە مەتر سۋدى تازارتادى, ال تازارتىلعان اعىن سۋدىڭ كورسەتكىشتەرى ءتيىستى نورمالارعا تولىق سايكەس كەلەدى. مىسالى, سۋداعى مۇناي ونىمدەرىنىڭ رۇقسات ەتىلگەن مولشەرى 1,8 مگ/دم3 بولسا, ءىس جۇزىندە 1 مگ/دم3-تەن اسپايدى. بۇل ءبىزدىڭ بيولوگيالىق تازارتۋ قۇرىلىستارىمىزدىڭ (بتق) جۇمىسىنىڭ جوعارى (98%) تيىمدىلىگىن كورسەتەدى.
2024 جىلى ەلىمىزدىڭ ەكولوگيالىق زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ءبىز ءتورت كوز بويىنشا شىعارىندىلاردى مونيتورينگىلەۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن (ماج) ورناتتىق. اسپاپتار شىعاتىن گازدارداعى زياندى زاتتاردىڭ كونتسەنتراتسياسىن ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە ايقىندايدى جانە ءار 20 مينۋت سايىن الىنعان دەرەكتەردى باقىلاۋشى ورگاندارعا جىبەرەدى. بۇل كورسەتكىشتەردى قاداعالاپ قانا قويماي, تەحنولوگيالىق قوندىرعىلاردىڭ جۇمىس رەجىمىن تەز ارادا تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
ءبىز رەزەرۆۋارلاردان بۋلانۋدى ازايتۋعا باسا كوڭىل ءبولىپ وتىرمىز. زاۋىتتا 75 رەزەرۆۋار جۇمىس ىستەيدى جانە ولاردىڭ 60-ى كومىرسۋتەكتىڭ بۋلانۋىن بولدىرمايتىن ارنايى پونتوندارمەن, قالقىمالى قۇرىلىمدارمەن جابدىقتالعان. 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 11 رەزەرۆۋاردى, ال قالعان رەزەرۆۋارلاردى كەلەسى كەزەڭدە جابدىقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل شىعارىندىلاردى ازايتۋعا جانە ءونىمنىڭ ساپاسىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
زاۋىت اتىراۋ قالاسىنداعى ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ جۇمىستارىن ودان ءارى جالعاستىراتىن بولادى. ءبىز ءۇشىن ەرەجەلەردى ساقتاۋ عانا ەمەس, اشىق ديالوگ جۇرگىزۋ دە ماڭىزدى: اتىراۋ ءموز-ءدىڭ جانىندا قوعامدىق ەكولوگيالىق كەڭەس جۇمىس ىستەيدى, سونداي-اق زاۋىت پەن تۇرعىندار اراسىندا مەدياتور قىزمەتىن اتقاراتىن ەكولوگيالىق ومبۋدسمەن دە بار. ءبىز ۇنەمى قوعامدىق تىڭداۋ, اشىق ەسىك كۇندەرىن وتكىزىپ, جۇمىس ناتيجەلەرىن جۇرتشىلىقپەن اشىق ءبولىسىپ ءجۇرمىز. اشىقتىق پەن تۇرعىندارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋ ارقىلى عانا سەنىم مەن ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىنا سەنىمدىمىن.
– كادر ماسەلەسى: ارداگەرلەر جانە جاڭا ماماندار. وسى ماسەلە سىزدەردە قالاي شەشىلىپ جاتىر؟
– اتىراۋ ءموز – وسى زامانعى ءوندىرىس قانا ەمەس, مۇناي سالاسىنىڭ بولاشاق ماماندارى ءۇشىن ناعىز مەكتەپ. ءبىز زاماناۋي تەحنولوگيالاردى سەنىمدى تۇردە يگەرە الاتىن جاس تا, جوعارى بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرمىز.
2016 جىلدان باستاپ جەرگىلىكتى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسىپ, دۋالدى وقىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرىپ كەلەمىز. ستۋدەنتتەر وقۋ ۋاقىتىنىڭ 40%-ىن ساباقتا,
60%-ىن وندىرىستە وتكىزەدى. ارقايسىسىنا تاڭداعان ماماندىعى بويىنشا پراكتيكالىق داعدىلاردى ۇيرەتەتىن تالىمگەر بەكىتىلەدى. ستۋدەنتتەر اي سايىن ەڭ تومەنگى ايلىق جالاقى مولشەرىندە وتەماقى الادى. اتىراۋ ءموز-دە دۋالدى وقىتۋدىڭ وزىندىك ستاندارتى ازىرلەندى. سونىڭ ارقاسىندا ستۋدەنتتەر بارلىق تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەن – باستاۋىش وپەراتسيادان باستاپ قايتالاما وپەراتسياعا دەيىنگى ۇدەرىستەن وتەدى. وسىعان دەيىن 39 ستۋدەنت وقۋدان ءوتتى, 26-سى زاۋىتىمىزدا جۇمىسقا ورنالاستى, تاعى 3-ەۋى رەزەرۆتە تۇر. 2025 جىلعى قابىلداۋ اياسىندا 10 ستۋدەنت تاڭداپ الىنىپ, ولار قازىر باعدارلاما بويىنشا وقۋلارىن جالعاستىرۋ ۇستىندە.
2003 جىلدان باستاپ جۇمىسكەرلەرىمىزدىڭ بالالارىنا ارنالعان «جاس مامان» ءبىلىم بەرۋ جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ اياسىندا ءبىز اتىراۋ مەكتەپتەرىنىڭ تۇلەكتەرىن قازاقستاننىڭ, قىتايدىڭ جانە تمد ەلدەرىنىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا اتىراۋ ءموز ءۇشىن قاجەتتى تەحنيكالىق ماماندىقتار بويىنشا وقىتۋدى قارجىلاندىرىپ وتىرمىز. ۇلگەرىمى جاقسى ستۋدەنتتەرگە ستيپەنديا تولەيمىز. وسى باعدارلاما بويىنشا 52 جاس ادام وقۋدان ءوتتى, ولاردىڭ 40-ىن جۇمىسقا الدىق, 5 ستۋدەنت وقۋىن جالعاستىرىپ ءجۇر.
2023–2024 جىلدارى APEC Training Center-مەن بىرلەسىپ, تەحنولوگيالىق قوندىرعىلاردىڭ وپەراتورلارىن, سورعى مەن كومپرەسسور ماشينيستەرىن, باقىلاۋ-ولشەۋ جانە اۆتوماتيكا اسپاپتارىن دايىنداۋعا باعىتتالعان «اتىراۋ ءموز تاعىلىمداماشىسى» جوباسىن ىسكە اسىردىق. وسى وقىتۋدان 80 ادام ءوتتى, ولاردىڭ 53-ءى زاۋىتتا جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, 27-ءسى – رەزەرۆتە.
جاڭا مامانداردى دايارلاۋدان باسقا, ءبىز كومپيۋتەرلىك-جاتتىعۋ كەشەندەرى ارقىلى جۇمىس ىستەپ جۇرگەن قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ۇنەمى ارتتىرىپ وتىرامىز. وسى ماقساتتا كورپوراتيۆتىك سەمينارلار مەن وقىتۋ ترەنينگتەرى وتكىزىلەدى, شەتەلدە تاعىلىمدامالار ۇيىمداستىرىلادى. مۇنىڭ ءبارى قاۋىپسىزدىك پەن ءوندىرىس تيىمدىلىگىنىڭ جوعارى ستاندارتتارىن ساقتاۋعا كومەگىن تيگىزەدى. بىلىكتى كادرلار – زاۋىتتىڭ تۇراقتى جۇمىسىنىڭ نەگىزى جانە ودان ءارى سەنىمدى دامۋىمىزدىڭ كەپىلى.
– زاۋىت قالا ماڭىندا ورنالاسقان. ونى كەڭەيتۋ كەزىندە ەكولوگياعا جۇكتەمە كۇشەيە تۇسپەي مە؟
– بارلىق جوبا زاۋىت اۋماعىندا قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس قاتاڭ تارتىپپەن ىسكە اسىرىلادى. جوعارىدا ايتقانىمداي, قالامەن كورشىلەس بولۋ ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن تەرەڭ تۇسىنەمىز. سوندىقتان ءاربىر جاڭا شەشىم ەكولوگيالىق ساراپتامادان وتكىزىلەدى. تاياۋداعى باستامالاردىڭ قاتارىندا جايىق وزەنىنەن سۋ الۋدى 25%-عا قىسقارتۋ (جىلىنا 7,2 ملن تەكشە مەتردەن جىلىنا 5,4 ملن تەكشە مەترگە دەيىن), اعىن سۋدى اعىزۋ كولەمىن 33%-عا ازايتۋ (جىلىنا 5,8 ملن تەكشە مەتردەن 3,8 ملن تەكشە مەترگە دەيىن), بيولوگيالىق تازارتۋ قوندىرعىسىن جاڭعىرتۋ, 3-ءشى جانە 4-ءشى بۋلانۋ القاپتارى سەكتورلارىن رەكۋلتيۆاتسيالاۋ جانە كومىرسۋتەكتى ۇستاۋ جۇيەلەرىن ورناتۋ بار. بارلىق جوبا جوعارى ەكولوگيالىق ستاندارتتارعا سايكەس ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. كەيىنگى 5 جىلدا ءبىز شىعارىندىلاردى 22%-عا, ياعني 20 123 توننادان
15 642 تونناعا دەيىن قىسقارتا الدىق.
– جۇمىسكەرلەرگە قاتىستى الەۋمەتتىك ساياساتتارىڭىز قانداي؟
– ءبىز ءۇشىن نەگىزگى باسىمدىقتار تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ, ۇدايى ىشكى وقىتۋ, حالىقارالىق باعدارلامالارعا قاتىسۋ, تەحنيكالىق اعىلشىن داعدىلارىن دامىتۋ جانە وندىرىستەگى پراكتيكالىق دايىندىق بولىپ سانالادى. جۇمىسكەرلەرىمىز نەعۇرلىم جاقسى دامىسا, ءوندىرىس تە سوعۇرلىم سەنىمدى جۇمىس ىستەيتىنىنە سەنىمدىمىن.
البەتتە, ءبىز ءبىرىنشى ساناتتاعى وبەكتىگە جاتامىز. سوندىقتان ءورت, گاز جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىككە قويىلاتىن تالاپتار وتە جوعارى. ءبىز ء«نول جاراقات» قاعيداتىن قاتاڭ ۇستانىپ وتىرمىز.
– تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ بويىنشا قانداي جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر؟
– ءبىز زاۋىت جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بىرقاتار جوبانى جوسپارلادىق. الدىمىزعا قويعان نەگىزگى مىندەتتەرىمىز – اشىق ءتۇستى مۇناي ونىمدەرىن شىعارۋدى ۇلعايتۋ, جۇمىس ىستەپ تۇرعان قوندىرعىلارداعى «وسال تۇستاردى» بولدىرماۋ جانە جەڭىل مۇنايدى وڭدەۋگە دايىندىق. وسىنداي جوبالاردىڭ ءبىرى – قولدانىستاعى اۆتوماتتاندىرىلعان تاكتىلىك قۇيۋ قوندىرعىسىندا (اتقق) تولىق قۇيۋعا ارنالعان جاڭا سورعى ستانساسىن سالۋ. ول گازدانۋ قاۋپىن جويادى, اتموسفەراعا كومىرسۋتەك بۋلارىنىڭ شىعارىلۋىن بولدىرمايدى جانە قورشاعان ورتاعا جۇكتەمەنى ازايتادى. جاڭعىرتۋ ەسەبىنەن ءبىز مۇناي ونىمدەرىن اتقق ارقىلى جونەلتۋدى تاۋلىگىنە 12,4 مىڭ تونناعا ۇلعايتامىز جانە كومىرسۋتەكتىڭ شىعۋىن جىلىنا
6 مىڭ تونناعا دەيىن قىسقارتامىز.
باياۋ كوكستەۋ قوندىرعىسىندا (بكق) كوكس كامەرالارىنىڭ بلوگىن سالۋ دا – ماڭىزدى جوبا. ول فيزيكالىق تۇرعىدان توزعان جابدىقتى اۋىستىرۋدى قامتىپ, بكق-نىڭ تۇراقتى دا سەنىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى. جوبانى ىسكە اسىرۋ قوندىرعىنىڭ ونىمدىلىگىن جىلىنا 1,2 ملن تونناعا ارتتىرۋعا جانە لاستاۋشى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار تىكەلەي قۇيىلاتىن نافتا مەن كەروسين-گاز فراكتسياسىن (كگف) اعىزۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىم سالىنىپ جاتىر. وسى قۇرىلىس اياقتالعاننان كەيىن زاۋىتتا بەنزين مەن ديزەلدى گيدروتازارتۋ قوندىرعىلارىندا جىلىنا 300 مىڭ توننا نافتا مەن 300 مىڭ تونناداي كگف-نى قوسىمشا وڭدەۋ مۇمكىندىگى بولادى. ءبىز سونداي-اق اۆتوبەنزين مەن مۇناي-حيميا ونىمدەرىن جىلىنا 280 مىڭ تونناعا دەيىن, ديزەل جانە اۆياوتىن ءوندىرۋدى جىلىنا 280 مىڭ تونناعا دەيىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
تاعى ءبىر باعىت – ەلوۋ-ات-2, ەلوۋ-اۆت-3 جانە بكق قوندىرعىلارىندا شىعاتىن گازداردى سىعىمداۋ بلوگىن سالۋ. بۇل بۇرىن پەشتە جاعىلعان گاز ەسەبىنەن جىلىنا 35 مىڭ تونناعا دەيىن سۇيىتىلعان كومىرسۋتەك گازىن (سكگ) قوسىمشا وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن بىرگە كاتاليتيكالىق كرەكينگ قوندىرعىسىندا شىعاتىن جانە سۇيىتىلعان گازدى تازارتۋ ارقىلى اتموسفەراعا شىعارىندىلار ازايادى.
«ارالىق جوندەۋدىڭ كەڭەيتىلگەن كەزەڭى» جوباسىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. زاۋىت كۇردەلى جوندەۋدىڭ ءۇش جىلدىق تسيكلىنە كوشۋگە دايىندالىپ جاتىر. وندا تەحنولوگيالىق قوندىرعىلارعا قىزمەت كورسەتۋ زاۋىتتى تولىق توقتاتپاي جۇرگىزىلەدى, ال كۇردەلى جوندەۋ ءۇش جىلدا ءبىر رەت اتقارىلادى. بۇل ءتاسىل ءوندىرىستىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرادى جانە اشىق ءتۇستى مۇناي ونىمدەرىن – بەنزيندى, ديزەلدى, اۆياوتىندى, سۇيىتىلعان كومىرتەك گازىن جانە مۇناي-حيميا ونىمدەرىن شىعارۋدىڭ قوسىمشا ءوسىمىن بەرەدى.
– زاۋىتتىڭ بولاشاققا ارنالعان باستى قۇندىلىقتارى قانداي؟
– ءۇش قۇندىلىق وزگەرىسسىز قالادى: تۇراقتىلىق, ەكولوگيا, يننوۆاتسيا. ءبىزدىڭ جولىمىز – تەحنولوگيا مەن ادامي كاپيتالدىڭ ۇيلەسىمدىلىگى, تابيعات ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك جانە جاڭا اتاۋلىعى اشىقتىق.
زاۋىتىمىزدىڭ بارلىق جۇمىسكەرى مەن ارداگەرلەرىمىزدى اتىراۋ ءموز-ءدىڭ مەرەيتويىمەن قۇتتىقتايمىن! ءبىزدىڭ زاۋىت – قازاقستانداعى مۇناي وڭدەۋ سالاسىنىڭ تۇڭعىشى. بۇل – ورتاق ماقتانىشىمىز. اتىراۋ ءموز ەلىمىزدىڭ مۇناي-گاز يندۋسترياسىنىڭ الدىڭعى قاتارىندا قالا بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
كارىباي مۇسىرمان,
«Egemen Qazaqstan»
