ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
«اق جول» پارتياسى 2017 جىلى كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ۇسىنىلعاندا دا سەناتتى قىسقارتۋ, ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ تۋرالى رەسمي ۇسىنىس جاسادى. ول كەزدە بۇل ۇسىنىسقا بيلىك قارسى بولدى. بىراق ءبىز ءوز پىكىرىمىزدە قالدىق, ونى ۇنەمى كوتەرىپ كەلدىك. سوندىقتان وسى جولعى باستامانى قولدايمىز.
باستى سەبەپتەردىڭ ءبىرى رەتىندە ايتساق, سەنات – فەدەراتيۆتى مەملەكەتتەرگە ءتان جۇيە. رەسەي, امەريكا سياقتى ەلدەردە جەرگىلىكتى فەدەراتسيا مۇشەلەرى ءوز زاڭدارىن, تارتىپتەرىن, ازاماتتارعا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى وزدىگىنشە رەتتەۋگە قۇقىلى. ال ءبىز ۋنيتارلى مەملەكەت بولعاندىقتان, زاڭ مەن ءتارتىبىمىز بىرىڭعاي, ازاماتتاردىڭ قاي وڭىردە تۇرسا دا قۇقىقتارى مەن جاعدايلارى بىردەي بولۋعا ءتيىس. سول سەبەپتەن ەكى پالاتالى پارلامەنتتىڭ قاجەتى جوق. بۇرىن سەنات كوپپارتيالى ءماجىلىس ۇستىنەن قاداعالاۋشى ورگان رەتىندە جۇمىس ىستەدى. ءماجىلىس قابىلداعان زاڭ جوبالارىندا بيلىككە ۇنامايتىن نورمالار بولعان جاعدايدا شەنەۋنىكتەر سەناتتىڭ قۇزىرەتىن پايدالانىپ, سول نورمالاردى زاڭنان الىپ تاستاۋعا نەمەسە توقتاتۋعا مۇمكىندىك الاتىن. مۇنداي مۇمكىندىك بولماۋعا ءتيىس, كوپپارتيالى پارلامەنت ءوز سايلاۋشىلارىنىڭ پىكىرىنە ساي قانداي شەشىمدەرگە كەلسە, سول نورمالار تىكەلەي پرەزيدەنتتىڭ قارايلاستىرىلۋىنا جەتۋگە ءتيىس. سەبەبى زاڭ تەك پرەزيدەنت قول قويعاننان كەيىن قابىلداندى دەپ ەسەپتەلەدى.
ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ ۋنيتارلى مەملەكەت قاعيداسىنا ساي كەلەدى جانە كوپپارتيالى پارلامەنتتىڭ شەشىمدەرىنە توسقاۋىل قويمايدى. ال دەپۋتاتتاردى تەك پارتيالىق ءتىزىم ارقىلى سايلاۋ پارتيالاردىڭ ءرولىن كۇشەيتىپ, ىقپالىن ارتتىرادى.
سونىمەن قاتار ءبىر مانداتتى سايلاۋدا جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن ۇمىتكەر 50 پايىزدان اسا داۋىس الۋعا ءتيىس. دەمەك كوپشىلىكپەن كەلىسپەيتىن وزىندىك پىكىرى بار ادامدار, قانشالىقتى ءبىلىمدى, تاجىريبيەلى, مىقتى بولسا دا ماجوريتارلى جۇيەدە پارلامەنتكە وتە المايدى. دەموكراتيا – تەك كوپشىلىكتىڭ تاڭداۋى ەمەس, سونىمەن قاتار وزىندىك پىكىرى بار ازاماتتارعا مەملەكەت دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسۋعا مۇمكىندىك بەرۋ. مۇنداي مۇمكىندىكتى تەك پروپورتسيونالدى, ياعني پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا سايلاۋ جۇيەسى بەرەدى.
بۇل تەك ءبىزدىڭ پىكىرىمىز ەمەس, ەۋروپا كەڭەسىنىڭ ۆەنەتسيالىق كوميسسياسىنىڭ «دەموكراتيالىق پارلامەنتتەگى وپپوزيتسيانىڭ ءرولى تۋرالى» بايانداماسىندا دا «پروپورتسيونالدى جۇيەمەن پارتيالىق ءتىزىم ارقىلى وتەتىن جۇيە قوعام مۇددەسىن كەڭىرەك قامتيدى», دەپ كورسەتىلگەن.
دەمەك پارتيالىق ءتىزىم دەموكراتياعا كوبىرەك مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان «اق جول» پارتياسى پرەزيدەنتتىڭ ۇسىنىستارىن قولدايدى. بۇل ماسەلەنىڭ تۇپكىلىكتى شەشىمىن حالىق رەفەرەندۋم ارقىلى قابىلداۋعا ءتيىس. پارتيامىز رەفەرەندۋمعا دەيىنگى كەزەڭدە وسى جۇيەنىڭ ارتىقشىلىعىن كورسەتۋگە بار كۇشىن سالادى. سوندىقتان ق.توقاەۆتىڭ پارلامەنتتىك رەفورماسى – استە كوسمەتيكالىق ەمەس ءارى كەيبىر جالاڭ «ساراپشىلار» اسىعىس اتاعانداي «پروبلەمالاردان نازاردى بۇرۋ» ءۇشىن جاسالعان جوق. بۇل – حالىقارالىق قۇجاتتار مەن پارلامەنتتىك وپپوزيتسيانىڭ ۇزاق جىلعى, كەيدە اۋىر تاجىريبەسىنە سۇيەنگەن تۇتاس كونستيتۋتسيالىق جۇيەنىڭ شىن مانىندە تەرەڭ جاڭارتىلۋى. سونىڭ ناتيجەسى رەتىندە پارلامەنتتە قوعامدىق مۇددەنىڭ كەڭ اۋقىمى وكىلدىك ەتەدى, كۇندەلىكتى اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ناتيجەلى شەشىمى ورىن الادى.
ارينە, ونى وتكىزۋ ءۇشىن جۇيەنىڭ وزگە دە ەلەمەنتتەرىن قايتا جاڭعىرتۋ كەرەك, سونىڭ ىشىندە جۇزەگە اسىرىلۋىنا كوپ ۋاقىت پەن كۇش-جىگەر قاجەت بولاتىن پارلامەنت پەن ۇكىمەت ءوزارا ءىس-ارەكەتى بالانسىنا قاتىستى. پرەزيدەنتكە جانە ونىڭ كومانداسىنا بۇل ماڭىزدى جۇمىستا ساتتىلىك تىلەيىك.
ازات پەرۋاشەۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى, «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى
