اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ەرمەك كەنجەحان ۇلى اوك-ءتىڭ 12 باعىتى بويىنشا 202 جوبانى قامتيتىن 2025–2027 جىلدارعا ارنالعان «ينۆەستيتسياعا تاپسىرىس» تۇجىرىمداماسىن تانىستىردى.
ء«بىز "ينۆەستيتسياعا تاپسىرىس" تۇجىرىمداماسىن ازىرلەدىك. ول 202 جوبادان تۇرادى جانە ىشكى نارىقتى سۇرانىسقا يە ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق يمپورتالماستىرۋدان ەكسپورتتى دامىتۋعا كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», — دەدى ەرمەك كەنجەحان ۇلى.
تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى باعىتتارى – يمپورتقا تاۋەلدىلىگى جوعارى ونىمدەردى ءوندىرۋ. ولار – قۇس ەتى (قامتاماسىز ەتىلۋ دەڭگەيى – 79%), ىرىمشىك پەن سۇزبە (52%), قانت (33%), شۇجىق ونىمدەرى (60%), بالىق ونىمدەرى (67%). قالعان جوبالار استىقتى, كارتوپتى, جەمىس-كوكونىس داقىلدارىن, تەرى مەن ءجۇندى تەرەڭ وڭدەۋگە, سونداي-اق ءسۇت-تاۋارلى فەرمالار, جىلىجاي كەشەندەرى مەن قويمالار سالۋعا باعىتتالعان.
قۇس ەتى بويىنشا بيىلدىڭ وزىندە-اق ءوز-ءوزىمىزدى تولىق قامتاماسىز ەتۋگە جانە جاڭا جوبالار ەسەبىنەن ەكسپورتتى ۇلعايتۋعا قول جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ءسۇت سالاسىندا ءۇشىنشى جىل قاتارىنان «ۇلكەن جوبا» جۇزەگە اسىرىلۋدا, ول – ءسۇت-تاۋارلى فەرمالار قۇرىلىسىنا جىلدىق 2,5%-بەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى. بۇگىندە 49 جاڭا جانە كەڭەيتىلگەن فەرما پايدالانۋعا بەرىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 20, ال كەلەسى جىلى 17 فەرما ىسكە قوسىلادى. وسى جوبانىڭ ارقاسىندا 2–3 جىل ىشىندە ىشكى سۇرانىستى تولىق جابۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
جىلىجاي قۇرىلىسى بويىنشا شىمكەنت قالاسى, تۇركىستان, باتىس قازاقستان جانە الماتى وبلىستارىندا ءىرى جوبالار قولعا الىنعان. بۇل ەلدى ماۋسىمارالىق كەزەڭدە كوكونىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كارتوپ پەن جەمىس-كوكونىس ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋدى دامىتۋعا ءوز الدىنا بولەك نازار اۋدارىلىپ وتىر. قازىر Pepsico جانە يراننىڭ Solico كومپانيالارىمەن بىرلەسكەن جوبالار جۇزەگە اسۋدا. سونىمەن قاتار كارتوپتى, جەمىستەر مەن باقشا داقىلدارىن قايتا وڭدەۋدى ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تاعى 27 باستاما قولعا الىنعان.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى ء(امات) بويىنشا يمپورتتىڭ ينفلياتسياعا اسەرى تۋرالى تالداۋ جاسادى. ورتا ەسەپپەن العاندا ءامات ىشىندەگى يمپورتتىق برەندتەردىڭ ۇلەسى 16,5%-دى قۇرايدى, شەكارا ماڭىنداعى وڭىرلەردە ول 50%-عا دەيىن جەتەدى. ەڭ تومەنگى ۇلەس تۇركىستان (8,4%), قىزىلوردا (7,6%), الماتى (7,3%) جانە اباي (2,8%) وبلىستارىندا تىركەلگەن. التى اي ىشىندە ءامات يندەكسىنە قاتىستى يمپورتتىق ينفلياتسيانىڭ ۇلەسى 32%-دى قۇرادى.
«فيسكالدى دەرەكتەر وپەراتورىنىڭ مالىمەتتەرىن تالداۋ ناتيجەسىندە ەلىمىزدەگى دۇكەندەردە ساتىلاتىن ءامات بويىنشا 234 شەتەلدىك برەند انىقتالدى. جالپى, ءامات يمپورتىنىڭ 97%-ى ەاەو ەلدەرىنەن كەلەدى, ماسەلەن: رەسەيدەن – 184, بەلارۋستان – 23, قىرعىزستاننان – 10 برەند. سونداي-اق يتاليا, ءۇندىستان, قىتاي, پاكىستان جانە تۇركيادان دا ونىمدەر بار, الايدا ولاردىڭ ۇلەسى 2%-دان اسپايدى», — دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ايجان بيجانوۆا.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىمەن بىرلەسىپ, ساۋدا اعىندارىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبانى جالعاستىرۋدا. بۇل جوبا شەتەلدىك برەندتەردىڭ ءونىم تۇرلەرىن باقىلاپ, حالىقتىڭ تۇتىنۋ تالعامىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. پيلوتتىق جوبا اياقتالعان سوڭ اكىمدىكتەر يمپورتتىڭ وڭىرلەرگە ىقپالىن ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە باعالاپ, تۇرعىنداردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەس وتاندىق ءونىم ءوندىرىسىن ءتيىمدى ارتتىرا الادى.
«ازىق-ت ۇلىكپەن ءوز-ءوزىمىزدى تولىق قامتاماسىز ەتۋ تەك ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتىپ قانا قويماي, باعانى تۇراقتاندىرۋدىڭ دا ماڭىزدى فاكتورى بولماق. سونىمەن بىرگە جوبالاردى ازىرلەۋدە تەكسەرىلگەن تەحنولوگيالارعا سۇيەنىپ, شيكىزات بازاسىن مۇقيات ەسەپتەۋ قاجەت, اسىرەسە ىلعالسۇيگىش داقىلدارعا ارنالعان جوبالاردا», – دەپ اتاپ ءوتتى سەرىك جۇمانعارين.
