ساراپشىلار تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ, ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمالار, مەملەكەتتىك باسقارۋدى جاڭعىرتۋ, ينۆەستيتسيالار مەن وڭىرلىك دامۋ سىندى جولداۋدا كورسەتىلگەن نەگىزگى باعىتتاردى تالقىلادى. سونداي-اق ءبىلىم سالاسىنىڭ ءرولى مەن الەۋمەتتىك باستامالارعا دا ايرىقشا توقتالدى.
وتىرىسقا مودەراتورلىق ەتكەن قسزي ديرەكتورى جاندوس شايماردانوۆ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋى ەلدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋىنا ستراتەگيالىق باعىت سىلتەيتىنىن اتاپ ءوتتى.
– راسىندا, پرەزيدەنت باستاماشى بولعان ساياسي وزگەرىستەر تۇبەگەيلى سيپاتقا يە جانە جاڭا ساياسي داستۇرلەر مەن جاڭا ساياسي مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدىڭ ءارى قارايعى ساياسي جاڭعىرۋىنىڭ ىرگەتاسى بولماق, – دەدى ج.شايماردانوۆ.
وتىرىستا العاش بولىپ استانا مەملەكەتتىك قىزمەت حابى باسقارۋشى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءاليحان بايمەنوۆ ءسوز سويلەپ, بۇل جولداۋ شىنىندا دا ستراتەگيالىق سيپاتقا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– قازىرگى تاڭدا زامان تالابىنا ساي مەملەكەتتەر مەن ۇلتتار جاھاندىق باسەكەلەستىك جاعدايىندا ءوز الەۋەتىن كۇشەيتىپ, ۇزاقمەرزىمدى تۇراقتى دامۋعا كوشۋ ءۇشىن بىرنەشە باستى فاكتورعا نازار اۋدارۋى قاجەت. بىرىنشىدەن, بۇل – ادام فاكتورى, ياعني قۇندىلىقتار مەن مادەنيەت, ادام كاپيتالى. ەكىنشىدەن, تەحنولوگيالىق فاكتورلار, سونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلاندىرۋ. ۇشىنشىدەن, ينستيتۋتسيونالدىق ساياسي جۇيە فاكتورى. پرەزيدەنت جولداۋى وسى ءۇش باعىتتى دا قامتىعان كەشەندى قۇجات بولدى جانە بۇلاردىڭ ارقايسىسىنىڭ وزىندىك ورنى بار, – دەدى ءا.بايمەنوۆ.
سونداي-اق ول جولداۋدىڭ ساياسي رەفورمالارعا قاتىستى تۇسىنا ەرەكشە توقتالدى.
– پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ – ساياسي جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرادى. قازىرگى قولدانىستاعى كونستيتۋتسيادا ەكى پالاتانىڭ اراسىندا قايشىلىقتار تۋىنداپ, كەيدە ساياسي كۇيزەلىستەرگە دە سەبەپ بولۋى مۇمكىن. سەنات ءوز فۋنكتسياسىن ورىندادى, الايدا ونىڭ ەنگىزىلۋى نەگىزىنەن شەتەلدىك تاجىريبەگە جاقىنداستىرۋ ماقساتىندا بولعانى بەلگىلى. سونىمەن قاتار ول كەي جاعدايدا ءماجىلىستىڭ قىزمەتىن تەجەيتىن كۇش رەتىندە قاراستىرىلدى. دەگەنمەن ءبىر پالاتالى پارلامەنت مەملەكەتىمىزدىڭ ۋنيتارلىق تابيعاتىنا جاقىن ءارى ساياسي جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن كۇشەيتەدى. بۇدان بولەك, پارتيالاردىڭ دامۋىنا دا جاڭا سەرپىن بەرەدى, – دەدى ساياساتكەر.
سونىمەن قاتار ول, وكىنىشكە قاراي, قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى ساياسي پارتيالار تولىق قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەنىن اشىپ ايتىپ, پارتيالاردىڭ الدىندا ۇلكەن مىندەت تۇرعانىن دا اتاپ ءوتتى.
پرەزيدەنت جانىنداعى قسزي عالىم حاتشىسى ايگۇل كوشەرباەۆا جولداۋدا كوپتەگەن ماڭىزدى ماسەلە كوتەرىلگەنىن, سونىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ساياسات سالاسىنا توقتالدى.
– بۇل ماسەلە مەملەكەت ءۇشىن ەڭ ۇلكەن شىعىنداردىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. يندەكساتسيا, سۋبسيديا سياقتى ءتۇرلى قولداۋلار بيۋدجەتكە ايتارلىقتاي سالماق ءتۇسىرىپ وتىر. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, الەۋمەتتىك كومەكتى الاتىن ادامداردىڭ ساناتىن قايتا قاراۋ قاجەت. ويتكەنى كەيبىر ادامدار شىن مانىندە كومەككە مۇقتاج بولسا, ەندى بىرەۋلەر ماسىلدىق پسيحولوگياعا بوي الدىرىپ وتىر. سول سەبەپتى وسى ساناتتى قايتا قاراپ, شىنايى مۇقتاج جاندارعا عانا قولداۋ كورسەتۋ ماڭىزدى. بۇل قادام, ءبىر جاعىنان, بيۋدجەتكە تۇسەتىن اۋىرتپالىقتى جەڭىلدەتسە, ەكىنشى جاعىنان, ەكونوميكالىق دامۋعا باعىتتالاتىن قاراجاتتى كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ارينە, مۇنى جۇزەگە اسىرۋدا باستى قۇرال – تسيفرلاندىرۋ. ەگەر الەۋمەتتىك ساياساتتا تسيفرلىق جۇيەلەردى كەڭىنەن ەنگىزسەك, ءادىل ءارى ءتيىمدى شەشىمدەر قابىلدانادى, – دەدى قسزي عالىم حاتشىسى.
سونداي-اق ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى سىرىمبەت قاسكەەۆ, «حالىقارالىق باعدارلامالار ورتالىعى» اق باسقارما توراعاسى ءادىل قۇسمaنوۆ, Astana IT University تسيفرلىق مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەبىنىڭ دەكانى التاير احمەتوۆ, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى اقىلدى جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتىنىڭ (ISSAI) اتقارۋشى ديرەكتورى ەربول ابسالياموۆ ءسوز سويلەپ, جولداۋدىڭ باسىم باعىتتارىنان وي ءوربىتتى.
جيىندى تۇيىندەگەن جاندوس شايماردانوۆ ساراپشىلار پىكىرلەرى پرەزيدەنت جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
