تىركەلگەن ىستەردىڭ 12-ءسى – ەسىرتكى زاتتارىن وتكىزۋ, 13-ءى – ەسىرتكى وسىمدىكتەرىن ەگىپ-ءوسىرۋ جانە ەكەۋى ەسىرتكىنى جارنامالاۋعا قاتىستى قىلمىستار. سونداي-اق 34 ءىس ەسىرتكىگە قاتىستى قىلمىستىق تەرىس قىلىققا جاتقىزىلدى. قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە وتكەن جازدا زاڭسىز اينالىمنان 29 كيلودان اسا ەسىرتكى زاتتارى تاركىلەنىپ الىندى. ونىڭ 17 كيلوعا جۋىعى سورا ەسىرتكى وسىمدىگى بولسا, 8 كيلودايى – سينتەتيكالىق ەسىركىلەر, ال 5 كيلوسى ماريحۋانا ەسىرتكىسى. ماسەلەن, جاز مەزگىلىنىڭ باسىندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىمەن اسا ءىرى مولشەردە سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەردى «جاسىرىپ كەتۋ» ادىسىمەن اينالىسقان تۇركىستان وبلىسىنىڭ 23 جاستاعى تۇرعىنى ۇستالدى. تەكسەرۋ بارىسىندا ونىڭ بوزارىق شاعىن اۋدانىنداعى كوشەلەردىڭ بىرىنەن 100 مەتر سايىن قاتار-قاتار 6 دانا سينتەتيكالىق ەسىرتكى ورامالارىن جاسىرعانى بەلگىلى بولدى. ول ورامالاردى وتكىزۋ ءۇشىن الدىن الا بولشەكتەپ دايىنداپ قويعان ەكەن. جالپى 842 گرامم ەسىرتكى تاركىلەنىپ, كۇدىكتى قاماۋعا الىندى. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وسى سەكىلدى تاعى ءبىر كۇدىكتىنى ۇستادى. كۇدىكتى 21 جاستاعى بويجەتكەن بوپ شىقتى. تەكسەرۋ بارىسىندا ونىڭ بەس جەردەن جاسىرعان سينتەتيكالىق ەسىرتكى ورامالارى انىقتالدى. جالپى, 50 گرامم ەسىرتكى تاركىلەنىپ, ازاماتشا قاماۋعا الىندى.
جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شاراسى بارىسىندا پوليتسەيلەرمەن وپەراتسيانىڭ بەلسەندى كەزەڭىندە, ياعني ەسىرتكى وسىمدىكتەرىنىڭ ءوسىپ-جەتىلگەن مەرزىمىندە ەرەكشە قيمىل-ارەكەتكە كوشتى. بۇل كەزدە ەسىرتكى جيناۋ مەن دايىنداۋ قاۋپى ارتا تۇسەدى دەيدى ءتارتىپ ساقشىلارى. ناتيجەسىندە, جەدەل ەسىرتكى وسىرەتىن اۋماقتارعا مونيتورينگ جۇرگىزىپ, ارنايى رەيدتىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىردى. رەيدتىك ءىس-شارا باستالعالى بەرى تۇرعىنداردىڭ ەسىرتكى وسىمدىكتەرىن ءوز ۇيىندە, باۋ-باقشاسىندا جانە ساياجاي جاعدايىندا باپتاپ ءوسىرۋدىڭ, ولاردى كەپتىرىلگەن تۇرىندە ساقتاۋدىڭ بىرنەشە دەرەگى انىقتالىپ, كىنالىلەر قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ماسەلەن, جۋىردا پوليتسەيلەر سايرام تۇرعىنۇي الابىنىڭ 39 جاستاعى تۇرعىنىنىڭ ءۇيىن قاراۋ بارىسىندا زاڭسىز ەگىپ-وسىرگەن 15 ءتۇپ «سورا» ەسىرتكى وسىمدىگىنە تاپ بولدى. سونىمەن قاتار ودان جالپى سالماعى 1 كيلو 733 گرامم «كوكنار» ەسىرتكى وسىمدىگىنىڭ كەپتىرىلگەن باسى تابىلدى. قازىرگى تاڭدا وعان قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ ەكى بابى بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ امالدارى باستالدى.
– وسى ورايدا پوليتسيا دەپارتامەنتى قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس, قۇرامىندا ەسىرتكى زاتتارى بار, تىيىم سالىنعان وسىمدىكتەردى زاڭسىز وسىرگەنى ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك قارالعانىن جۇرتتىڭ ەسىنە سالادى. سونىمەن قاتار ەسىرتكى قۇرالدارى مەن جابايى وسەتىن سورانىڭ تىزبەسىنە ەنگىزىلگەن وسىمدىكتەردى جويۋعا شارالار قابىلداماعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعانىن دا ەسكەرتەدى. قالالىق پوليتسيا دەپارتامەنتى وڭىردە «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداسىن قامتاماسىز ەتۋ, ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا بايلانىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ جولىن كەسۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى ۇزدىكسىز ءارى بەلسەندى تۇردە جالعاستىرا بەرمەك, – دەدى دەپارتامەنت جانىنداعى ەسىرتكى قىلمىسىنا قارسى ءىس-قيمىل باسقارماسىنىڭ باستىعى ناريمان قايسار.
بيىل ەلىمىزدە پرەزيدەنت باستاماسىمەن قولعا الىنعان «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ باستى مىندەتى – قوعامدا ءتارتىپ پەن تىنىشتىق ورناتۋ. ال ەسىرتكى سەكىلدى قاۋىپتى پسيحوتروپتى زاتتار ادامداردى ەسىنەن ايىرىپ, قوعامدا ءتۇرلى كەلەڭسىزدىك تۋدىراتىنى انىق. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا ەسكىرتى اينالىمى مەن بيزنەسىنە قارسى كۇرەس شارالارى كۇشەيتىلگەن تارتىپتە ءجۇرىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالاسىنىڭ پوليتسيا دەپارتامەنتى دە ەسىرتكىمەن كۇرەستە «ىمىراسىز سوعىس» اشتى. ءوز كەزەگىندە ءتارتىپ ساقشىلارىنا قالالىق اكىمدىكتىڭ ءتيىستى سالا وكىلدەرى دە قول ۇشىن بەرىپ جاتىر. ماسەلەن, ولاردىڭ قاتارىندا جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ بەلسەندى مۇشەلەرى بار. سونىمەن قاتار مەديتسينا مەكەمەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە كۇرەس شاراسىنىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇر. ايتالىق, جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ قولداۋىمەن قالالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتالىعىندا ناشاقورلىققا تاۋەلدى ناۋقاستاردى جاسىرىن ەمدەيتىن ارنايى قىزمەت ورتالىعى ىسكە قوسىلعان ەدى. بۇل قىزمەتتىڭ قولعا الىنۋى بەكەر ەمەس. ويتكەنى ناشاقورلىق شىنىمەن دە وسى كۇندە قوعامعا ۇلكەن قاۋىپ توندىرە باستادى. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ تا قازاقستان حالقىنا ارناعان كەزەكتى جولداۋىندا ءسوز قوزعاپ, ەسىرتكىنىڭ ادامزاتقا قانشالىقتى قاۋىپتى ەكەنىن ايتىپ, ونىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن مەملەكەت قاتاڭ شارالار قابىلدايتىنىن مالىمدەگەن ەدى.
«تاعى ءبىر ماڭىزدى مىندەت – ەسىرتكى ساۋداسىنا جانە ناشاقورلىققا قارسى كۇرەس. بۇل – ۇلتتىڭ گەنەتيكالىق قورىن امان ساقتاپ قالۋ ماسەلەسى دەگەن ءسوز. ءبىز وسىعان دەيىن قاجەتتى زاڭنامالىق شارالاردى قابىلدادىق. بىراق ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزدىك دەۋگە ءالى ەرتە. ءاربىر مەملەكەتتىك قۇرىلىم, اسىرەسە, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ جاتىر دەپ ايتا المايمىز. ەسىرتكى ماسەلەسى ۋشىعىپ بارادى», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ايتقانداي, وسى كۇندە ەسىرتكى ساۋداسى مەن ونى تۇتىنۋ دابىل قاعارلىق جاعدايعا جەتتى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازىر ينە ۇستاعان ناشاقورلاردان گورى سينتەتيكالىق ارزان ەسىرتكىنىڭ ءتۇرى وتە قاۋىپتى زاتقا اينالىپ بارادى. سەبەبى جاساندى ەسىرتكى ارزان تۇرادى ءارى قولجەتىمدى. بىراق ونىڭ دەنساۋلىققا تيگىزەر زاردابى وتە اۋىر بوپ كەلەدى. بۇل پسيحوتروپتى زاتتى ءبىر رەت تۇتىنىپ كورگەن ادام ودان قايتىپ باس تارتا الماي قالۋى مۇمكىن. ناتيجەسىندە, وعان تاۋەلدىلىككە ۇشىراپ, سوڭىندا قايعىلى جاعدايمەن اياقتالۋى مۇمكىن. ناشاقورلىقتىڭ كەسىرىنەن ءبىرىنشى قوعامدىق ينستيتۋت بۇزىلادى. ەسىرتكىگە تاۋەلدى ادام ورتادا ءوزىن جوعالتىپ, ەشكىمگە كەرەكسىز بولىپ قالادى. ءتىپتى وتباسىنان ايىرىلىپ, دەنساۋلىعىن قۇرتىپ, اقىرى اياعىندا ءبىر دوزا ءۇشىن قىلمىسقا بارىپ, ءومىرىنىڭ سوڭىن تەمىر توردا وتكىزۋى عاجاپ ەمەس. اسىرەسە سينتەتيكالىق ەسىرتكىگە ەلىتكەندەر قاتارىندا جاستار كوپ دەپ دابىل قاعادى ماماندار. ءتىپتى ودان دا زورى جوعارى سىنىپتا وقيتىن مەكتەپ وقۋشىلارى دا جاساندى ەسىرتكىنىڭ تۇراقتى كليەنتى بولۋى مۇمكىن. وسىنداي ادامزات ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىن قۇبىلىستان ارىلۋ ءۇشىن ەلىمىزدە ونىڭ ىشىندە ءۇشىنشى مەگاپوليستە قارقىندى كۇرەس شارالارى اتقارىلىپ جاتىر. وعان سينتەتيكالىق ەسىرتكىلەر دايىندايتىن جاسىرىن تسەحتاردى انىقتاپ كوزىن جويۋمەن قاتار جول-جونەكەي تۇيىنشەككە تىعىپ كەتەتىندەردىڭ قابىرعاعا جازىلعان ادرەستەرىن قۇرتۋ دا كىرەدى.
ەسىرتكىمەن قوسا بۇگىنگى تاڭدا ينتەرنەت-الاياقتىق تا قوعامعا ۇلكەن زيانىن تيگىزىپ وتىر. وسى ورايدا شىمكەنت قالالىق پوليتسيا دەپارتامەنتى ينتەرنەت الاياقتارعا قارسى جاڭا ءتاسىل ويلاپ تاپتى. جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەسىندە ينتەرنەت-الاياقتىق قۇربانى بولۋ ەڭ الدىمەن ەگدە جاستاعى ازاماتتار اراسىندا جوعارى دەيدى پوليتسەيلەر. وسىعان وراي, پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ارنايى پروفيلاكتيكالىق شارا ۇيىمداستىردى. سوعان بايلانىستى قالا اكىمدىگىنەن ەگدە جاستاعى تۇرعىنداردىڭ رەسمي ءتىزىمى الىنىپ, قازىرگى تاڭدا پوليتسەيلەر ولاردىڭ ۇيىنە بارىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ كەلەدى. ءتارتىپ ساقشىلارى ءار زەينەتكەرمەن جەكە كەزدەسىپ, ينتەرنەت نەمەسە تەلەفون ارقىلى جاسالاتىن الاياقتىق تۇرلەرى, ولاردىڭ تاسىلدەرى, ساقتانۋ جولدارى تۋرالى ناقتى مىسالدارمەن تۇسىندىرە وتىرىپ, قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن, ياعني بەيتانىس نومىرلەردەن تۇسكەن قوڭىراۋلارعا سەنبەۋ, جەكە دەرەكتەردى ەشكىمگە جاريا ەتپەۋ جونىندە اقپارات بەرەدى. سونداي-اق ولار تۇرعىندارعا ءوز بايلانىس نومىرلەرىن قالدىرىپ, كۇماندى جاعداي ورىن العان كەزدە بىردەن حابارلاسۋىن ەسكەرتتى.
بۇگىنگى تاڭدا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءوز ناتيجەسىن بەرىپ جاتىر. ماسەلەن, جاقىندا ءبىر زەينەتكەر كۇمان تۋدىرعان قوڭىراۋ شالىنعاننان كەيىن دەرەۋ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن پوليتسەيگە حابارلاسىپ, شوتىنداعى قاراجاتىن الاياقتاردان ساقتاپ قالدى. وسى تۇستا ايتا كەتكەن ءجون, شىمكەنت قالاسىندا جىل باسىنان بەرى 300-گە جۋىق ينتەرنەت-الاياقتىق جايتى تىركەلىپ, كەلتىرىلگەن شىعىن كولەمى 900 ملن تەڭگەنى قۇراعان. سوندىقتان ءتارتىپ ساقشىلارى بەيتانىس جاندارعا ءتىپتى ول بانك قىزمەتكەرلەرى بولسا دا جەكە دەرەكتەردى ايتپاۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتەدى.
