«بۇگىن حالقىمىز ءۇشىن اسا قاستەرلى مەرەكەنى اتاپ ءوتىپ جاتىرمىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا 30 جىل تولىپ وتىر. بۇل – تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ەڭ ۇلى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى. سەبەبى كونستيتۋتسيا – ەلدىڭ نەگىزگى زاڭى عانا ەمەس, مەملەكەتىمىزدىڭ تىرەگى, قوعامىمىزدىڭ تۇعىرى. ۇلى دالا تاريحىنا ۇڭىلسەك, اتا-بابامىز ءاردايىم ادىلدىككە, زاڭدىلىققا ەرەكشە ءمان بەرگەن. ەلدىڭ تىرشىلىگىن رەتتەپ, داۋ-جانجالدى شەشكەن بيلەر ينستيتۋتى – سونىڭ ايعاعى. ءاز تاۋكە حان تۇسىنداعى جەتى جارعى – حالقىمىزدىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىنىڭ اسىل قازىناسى. بۇگىنگى اتا زاڭ – سول ءداستۇردىڭ زاڭدى جالعاسى. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن ادىلەت پەن زاڭ ۇستەمدىگى – تاريحي قۇندىلىق. 1995 جىلى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسيا ەلىمىزدىڭ جاڭا ءداۋىرىن اشتى. ول قازاقستاندى دەموكراتيالى, زايىرلى, قۇقىقتىق مەملەكەت رەتىندە بەكىتتى. ءاربىر ازاماتتىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىن قورعاۋ باستى قاعيداعا اينالدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن 2022 جىلى ەلىمىزدە اۋقىمدى كونستيتۋتسيالىق رەفورما جۇرگىزىلدى. بۇل – ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جولىنداعى تاريحي قادام. پارلامەنتتىڭ ءرولى ارتتى, كونستيتۋتسيالىق سوت قۇرىلدى. ساياسي باسەكە كۇشەيدى. «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قاعيداسى ناقتى ىسكە اسا باستادى. كونستيتۋتسيا – قاعازداعى ءسوز ەمەس, بۇل تۇراقتىلىعىمىزدىڭ كەپىلى, بولاشاعىمىزدىڭ بەرىك ىرگەتاسى. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋى كونستيتۋتسيا قاعيداتتارىن بۇلجىتپاي ورىنداۋمەن تىكەلەي بايلانىستى. نەگىزگى زاڭىمىزدى قاستەرلەۋ – ءاربىر ازاماتتىڭ قاسيەتتى بورىشى. كوك بايراعىمىز ءاردايىم بيىكتە جەلبىرەپ, ىنتىماقتاستىق جولىندا وركەن جايعان مەملەكەتىمىزدىڭ مارتەبەسى وسە بەرسىن», دەدى عابيت ءابدىماجيت ۇلى.
مەرەكەلىك كەشتە ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان, قوعامدىق-ساياسي ومىردە بەلسەندىلىك تانىتقان جانە ءوز سالاسىندا ەڭبەكتىڭ وزىق ۇلگىسىن كورسەتكەن ءبىر توپ ازامات «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنا – 30 جىل» مەرەكەلىك مەدالىمەن ماراپاتتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا №2 قالالىق اۋرۋحاناسى حيرۋرگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سەرىك جولداسوۆ, №23 مەكتەپ-ليتسەي مۇعالىمى شەكەربەك شاحاباەۆ, جۋرناليست, رەسپۋبليكالىق «ۋاقىت» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى تالعات بالتاباەۆ, شىمكەنت قالاسى قاراتاۋ اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى دوسالى امانگەلديەۆ, شىمكەنت قالاسى ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى باحادىر نارىمبەتوۆ, «Amanat» پارتياسى شىمكەنت قالالىق فيليالىنىڭ توراعاسى مۇرات جولدىحودجاەۆ بار. سونىمەن قاتار سالتاناتتى ءىس-شارا بارىسىندا وزگە دە ەڭبەك وزاتتارى قالا اكىمىنىڭ قولىنان العىس حاتتار الدى.
مەرەكەلىك مەدال يەگەرى س.جولداسوۆتىڭ ايتۋىنشا, 30 جىلدا ەلىمىز قارقىندى دامىدى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىز تمد, ورتالىق ازيا بويىنشا وركەندەۋدىڭ الدىڭعى شەبىندە كەلە جاتىر. قازاق جۇرتى وسى باعىتىنان تايماي, ءوسىپ-وركەندەي بەرسىن دەگەن تىلەگىن ايتتى. سونداي-اق ول سوزىندە قازىرگى تاڭدا رەسپۋبليكادا مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسى جاقسارعانىن اتاپ ءوتىپ, اۋرۋحانا, ەمحانالاردىڭ جاعدايى وسىدان وتىز جىل بۇرىنعى كەزبەن سالىستىرۋعا مۇلدەم كەلمەيتىنىن جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە №2 اۋرۋحانا دا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعىنان جاقسارا تۇسكەن. بۇگىنگى تاڭدا اتالعان مەديتسينالىق مەكەمەدە كۇن سايىن كۇردەلى وپەراتسيالار جاسالادى. سونداي-اق اۋرۋحانا باسشىلىعى وسى كۇندە ترانسپلانتاتسيا سالاسىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولە باستاعان. دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, №2 قالالىق اۋرۋحاناسى رەسپۋبليكالىق رەيتينگتە 7-ورىن الدى. بۇل مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ كوپ جەتىستىگىن اڭعارتادى. ءبىرىنشى كەزەكتە ول جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق قىزمەت بولسا, ەكىنشىدەن, كاسىبي بىلىكتى مامانداردىڭ شوعىرلانۋى, ۇشىنشىدەن, زاماناۋي ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ بولۋى. ماراپات يەسىنىڭ پىكىرىنشە, ەلىمىزدە مەديتسينا سالاسىنىڭ قارىشتاپ دامۋىنا ءبىرىنشى كەزەكتە كونستيتۋتسيا تۇرتكى بولدى. ويتكەنى اتا زاڭىمىزدا ادام مەن ونىڭ ءومىرى ەڭ باستى قۇندىلىق ەكەنى ايتىلعان. سوندىقتان رەسپۋبليكادا الەۋمەتتىك سالاعا, ونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر.
«كونستيتۋتسيا كۇنى – ەلىمىزدەگى ەڭ ماڭىزدى مەرەكەلەردىڭ ءبىرى. سەبەبى بۇكىل مەملەكەتتىڭ زاڭى وسى كونستيتۋتسيا اياسىندا قۇرالادى. بۇل – ءبىزدىڭ قۇقىقتىق تۇعىرىمىز. اتا زاڭنىڭ ءبىرىنشى بابىندا قازاقستان ءوزىن دەموكراتيالى, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە تانىعان. كونستيتۋتسيا بويىنشا ەڭ باستى قۇندىلىق – ادام مەن ونىڭ ءومىرى جانە قۇقىقتارى, بوستاندىعى. سوندىقتان ءبىزدىڭ اتا زاڭ وسى جىلدار ىشىندە ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورسەتتى. ارينە, ۋاقىت ءبىر ورنىندا تۇرمايدى. زامان وزگەرەدى. قوعام تۇرلەنەدى. سوعان قاراي زاڭدار دا وزگەرىپ جاتادى. بۇل – قالىپتى قۇبىلىس. بىراق كەز كەلگەن قۇقىقتىق جاڭعىرتۋلار ەلدى دەموكراتيالىق جولعا باستاپ, ەركىندىك قاعيداتتارىن كۇشەيتۋگە قىزمەت اتقارىپ جاتىر. وسى اتا زاڭنىڭ ارقاسىندا قازاقستان دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ, الەمدىك قاۋىمداستىقتا مويىندالعان ابىروي-بەدەلى بيىك, ءسوزى ءوتىمدى مەملەكەتكە اينالدى. ال مۇنىڭ بارلىعىنىڭ نەگىزىندە, جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, كونستيتۋتسيامىز جاتىر. اتا زاڭىمىزدى ۇستانىپ, زاڭ, ەرەجەگە باعىنساق, بولاشاعىمىز جارقىن بولارى انىق. كونستيتۋتسيا تۋىمىز بەن ەلتاڭبامىز سەكىلدى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ نىشانى بولىپ سانالادى», دەدى شىمكەنت قالاسى ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى باحادىر نارىمبەتوۆ.
ايتىسكەر اقىن, قاراتاۋ ءداستۇرلى ونەر مەكتەبىنىڭ باسشىسى ءبىرجان بايتۋوۆ تا كونستيتۋتسيا كۇنى مەرەكەسىنە وراي ءوزىنىڭ جۇرەكجاردى لەبىزىن ءبىلدىردى.
«اتا زاڭ – مەملەكەتتىڭ نەگىزگى قۇقىقتىق تىرەگى. سوندىقتان ءار ەل ءۇشىن كونستيتۋتسيا كۇنى – ەڭ قادىرلى, ايشىقتى مەرەكەنىڭ ءبىرى. كونستيتۋتسيا كۇنىن مەرەكەلەۋ – ەڭ بىرىنشىدەن, حالىقتىق رۋحتى كوتەرەتىن قۇرال. ونى جوعارى دەڭگەيدە اتاپ وتۋگە ەڭ الدىمەن مەملەكەتتىڭ ءوزى مۇددەلى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە قالالىق اكىمدىك اتا زاڭ مەرەكەسىن وتە جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىردى. «كوك تۋدىڭ جەلبىرەگەنى» ءانىن بۇكىل كورەرمەن بولىپ ورىندارىنان تىك تۇرىپ شىرقاۋ قالاي بولعاندا دا ادامنىڭ رۋحىن وياتادى, وتانشىلدىق سەزىمىن كۇشەيتەدى. قازاق ەلىنە زاڭ ۇستەمدىك قۇرعان قوعامعا اينالۋدى تىلەيمىن», دەدى اقىن.
ب.بايتۋوۆ وتىز جىلدا ەلىمىز الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالامەن بىرگە مادەنيەت پەن ونەردى دە قاتار دامىتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ باستى سەبەبى – تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتكەن زاڭ مەن ءتارتىپتىڭ ۇستەمدىگى. قوعامداعى تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىق – قازاقستاننىڭ باعا جەتپەس قازىناسى. ويتكەنى سونىڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكا كوپتەگەن جەتىستىككە جەتتى. ءالى دە اسۋلاردى باعىندىرىپ كەلەدى. ارينە, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءبىزدىڭ ەل بىرەۋدەن ىلگەرى, بىرەۋدەن كەيىن بولۋى مۇمكىن. ال بىراق تۇراقتىلىق جونىنەن قازاقستانعا جەتەر مەملەكەت جوق. ايتىسكەر اقىننىڭ پايىمىنشا, شاھاردا ءداستۇرلى مەكتەپتىڭ اشىلۋى دا – تۇراقتىلىق پەن بىرلىكتىڭ ارقاسى. ءتۇرلى داۋ-جانجال بولىپ جاتقان قوعامدا ونەر تۋرالى اڭگىمە ايتۋدىڭ ءوزى ارتىق بولار. «جاقسىدان شاراپات» دەگەندەي, ەلىمىزدە مادەنيەت پەن ونەرگە ۇلكەن كوڭىلدىڭ ءبولىنىپ جاتۋى دا – كونستيتۋتسيانىڭ تيگىزگەن شاراپاتى. وسى قولداۋدىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تاڭدا ءداستۇرلى ونەر مەكتەبىندە 700-گە جۋىق بالا ءتالىم-تاربيە الىپ جاتىر. وسىنىڭ ءوزى – ۇلتتىق ونەردى جاڭعىرتۋداعى ۇلكەن جەتىستىكتىڭ ءبىرى. سونىمەن قاتار ول اشىلعانىنا ءتورت جىل بولعان ءداستۇرلى مەكتەپ رەسپۋبليكادا مويىندالعان «كۇمىس دومبىرا», «كۇمىس قالام», «كۇمىس كومەي» اتتى جوبالاردى ومىرگە اكەلگەنىن قوسا كەتتى. بۇل جوبالاردىڭ ءبارى دە جاستاردىڭ شىعارماشىلىق تالانتىن دامىتۋعا باعىتتالعان.
كونستيتۋتسيا كۇنىنە ارنالعان سالتاناتتى كەش سوڭى كونتسەرتتىك قويىلىممەن اياقتالدى. ءارتۇرلى پاتريوتتىق ءان ورىنداعان رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى «الاتاۋ سەرىلەرى» توبى سەكىلدى ەسترادا جۇلدىزدارى مەن حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى «قازىنا» بي-ءانسامبلىنىڭ ونەرى كوپشىلىكتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى.
