شاعىن اۋدان تۇرعىندارىنا كەرەمەت تارتۋ بولعان زاماناۋي ءبىلىم ۇياسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا قالا اكىمى عابيت سىزدىقبەكوۆ قاتىسىپ, جينالعان جۇرتشىلىقتى ءبىلىم كۇنى مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى.
شاھار باسشىسى ءوز سوزىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ىسكە اسىپ جاتقان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسىنىڭ ماڭىزى جونىندە اتاپ ءوتتى. سونداي-اق جاڭا ءبىلىم وشاعى تاسكەن تۇرعىندارىنا كوپتەن كۇتكەن ۇلكەن قۋانىش ەكەنىن ايتتى.
ء«بىلىم الۋ – ءاربىر ازاماتتىڭ پارىزى. قوعامنىڭ دامۋى بىلىممەن ولشەنەدى. وركەنيەت كوشىنەن قالمايمىز دەسەك, بىلىمگە ۇمتىلۋىمىز كەرەك. قازاق ء«بىلىمدىنىڭ كۇنى جارىق» دەپ بەكەر ايتپاعان. وسى ورايدا مەملەكەت ءبىلىم سالاسىن دامىتۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولىپ وتىر. سونىڭ ىشىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسىن اتاپ وتۋگە بولادى. ونىڭ باستى ارتىقشىلىعى – مۇندا وقۋشىلارعا بار جاعداي جاسالعان. تولىق ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامەن جابدىقتالعان. بۇگىنگى زامان تىلىمەن ايتساق, «كەلەشەك مەكتەپتەرىندە» بالالارعا ساپالى ءبىلىم بەرۋگە ەرگونوميكالىق ءبىلىم كەڭىستىگى جاسالعان. سونىمەن بىرگە جاڭا ءبىلىم ۇيالارىنىڭ باسقا دا ارتىقشىلىقتارى تۋرالى ءسوز قوزعاساق, بىرىنشىدەن, بۇل مەكتەپتەر تيپتىك جوبالارعا قاراعاندا 15–20 پايىزعا كەڭ بولىپ كەلەدى, ال تەحنيكالىق جاراقتانۋى جاعىنان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ءتورت ەسەگە جوعارى تۇرادى. وسىنىڭ بارلىعى اينالىپ كەلگەندە ۇستازداردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ, وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق بۇل مەكتەپتە قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرى دە نازارعا الىنعان. ويتكەنى قازىرگى قوعامدا بالا قاۋىپسىزدىگى ءبىرىنشى ورىنعا شىعىپ وتىر. مەكتەپتە بالاعا ۇستازدار جاۋاپتى بولعاندىقتان, مەملەكەت قاۋىپسىزدىك شاراسىن بارىنشا كۇشەيتىپ وتىر. «كەلەشەك مەكتەپتەرىندە» قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى ءاردايىم ءبىرىنشى ورىندا. سوندىقتان بالانىڭ ءومىرى مەن ونىڭ دەنساۋلىعىنا قاي كەزدە دە ەرەكشە ءمان بەرىلۋى كەرەك. بۇدان بولەك, وقۋشىلاردى ساپالى بىلىمگە قولجەتكىزۋ ماقساتىندا تەك مەكتەپ قۇرىلىسى عانا ەمەس, وزگە دە كەشەندى ءىس-شارالار قولعا الىنىپ جاتقانىن ايتا كەتكەن ءجون. ماسەلەن, پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس كەيىنگى جىلدارى قالادا زاماناۋي ۇلگىدە 2 وقۋشىلار سارايى سالىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە وقۋشىلار سارايىنىڭ سانى ۇشەۋگە جەتىپ, مەكتەپتە ءبىلىم الىپ جاتقانداردىڭ 95 پايىزى بۇگىنگى تاڭدا قوسىمشا بىلىممەن قامتىلدى. وسىنىڭ ءوزى – ۇلكەن جەتىستىك. ال جاڭا وقۋ جىلىندا پايدالانۋعا بەرىلگەن «كەلەشەك مەكتەپتەرىنەن» بىلىمگە قۇشتار, ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارىن بويىنا سىڭىرگەن, وتانشىل ءارى ادال ازاماتتار ءوسىپ شىعارىنا سەنىم مول», دەدى شاھار باسشىسى ع.سىزدىقبەكوۆ.
سونىمەن بىرگە ءبىلىم كۇنى اياسىندا مەگاپوليستەگى تەلمان شاعىن اۋدانىندا جاڭادان سالىنعان №152 جالپى ورتا مەكتەپ ەسىگىن ايقارا اشتى. اتالعان ءبىلىم ۇياسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنە قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى سارسەن قۇرانبەك قاتىسىپ, بارشا ۇستاز بەن اتا-انا قاۋىمىن, شاكىرتتەردى جاڭا وقۋ جىلىمەن قۇتتىقتادى.
ء«تۇرلى پاندىك بايقاۋدا ورەندەرىمىز جوعارى ناتيجەلەر كورسەتىپ, شىمكەنت مارتەبەسىن ابىرويمەن قورعاپ ءجۇر. بۇل – سانالى تاربيە مەن ساپالى ءبىلىمنىڭ بەرىپ جاتقان جەمىسى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي ءبىلىم سالاسىنا جىلدان-جىلعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە شاھاردا جاڭادان ءبىلىم وشاقتارى بوي كوتەرىپ جاتىر جانە ونىڭ سانى دەموگرافيالىق وسىمگە قاراي ۇلعايا بەرەدى. جاڭا مەكتەپتەر قۇرىلىسى مەن جەكەمەنشىك ءبىلىم ۇيالارىنىڭ ارقاسىندا شىمكەنتتە اپاتتى جانە ءۇشاۋىسىمدى مەكتەپ ماسەلەسى تۇبەگەيلى شەشىلدى. وسىنىڭ ءوزى الەۋمەتتىك پروبلەمانىڭ قوعامدا بىرتە-بىرتە ازايىپ كەلە جاتقانىن بايقاتادى. بالا – بولاشاعىمىز. ولارعا سالىنعان ينۆەستيتسيا قاشاندا ءوزىن اقتايدى. ينۆەستيتسيا دەگەنىمىز – ءبىرىنشى كەزەكتە ساپالى ءبىلىم. ال ساپالى بىلىمگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن الدىمەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا, ينفراقۇرىلىم مىقتى بولۋ كەرەك. وسىناۋ ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن شاھاردا جىل سايىن جاڭادان ءبىلىم وشاقتارى بوي كوتەرىپ كەلەدى. ونىڭ بارلىعى سوڭعى ۇلگىدەگى وقىتۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان. ءبىلىمسىز مەملەكەتتىڭ بولاشاعى جوق. سوندىقتان وسى تىرلىكتىڭ ءبارى دە جارقىن كەلەشەك ءۇشىن اتقارىلىپ جاتىر», دەدى س.قۇرانبەك.
مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى گۇلجانار قۇدايبەرگەنوۆانىڭ مالىمەتىنشە, جاڭا مەكتەپكە 650 بالا قابىلداندى. ء«بىلىم ورداسى جالپى 1200 بالاعا ارنالعان. سالتاناتتى اشىلۋ ءىس-شاراسى بارىسىندا قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى, ارداگەر ۇستازدار, جالپى كوپشىلىك جاڭا مەكتەپتىڭ كابينەتتەرىن ارالاپ, تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستى. جاڭادان بوي كوتەرگەن ءبىلىم وشاعىندا وقۋشىلاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان», دەدى جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ديرەكتور مىندەتىن اتقارۋشى گ.قۇدايبەرگەنوۆا.
جالپى, شىمكەنتتە بيىلعى وقۋ جىلىندا 28 مىڭعا جۋىق بالدىرعان مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتادى. قالالىق ءبىلىم باسقارماسى وكىلدەرىنىڭ مالىمدەۋىنشە, شاھاردا كەيىنگى ەكى جىلدا 39 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلدى. ۇلتتىق جوبا اياسىندا قوسىمشا 12 مەكتەپ سالىندى. ەڭ باستىسى, مەگاپوليستە ءبىلىم سالاسىنا ۇدايى نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداۋ ناتيجەسىندە شىمقالادا جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, زاماناۋي ۇلگىدەگى جاڭا مەكتەپتەر پايدالانۋعا بەرىلە باستادى. ودان بولەك, ءبىلىم باسقارماسى پەداگوگتەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن شىڭداۋعا دا ەرەكشە دەن قويعان. بىلىكتى ۇستازداردىڭ ارقاسىندا وقۋشىلار اراسىندا ءبىلىم ساپاسى دا ارتىپ كەلەدى. مەكتەپ قۇرىلىسىمەن بىرگە ءبىلىم سالاسىندا ەڭ الدىمەن ينفراقۇرىلىم ماسەلەسى جاقسارا تۇسكەنىن ايتادى ماماندار. بىلىممەن قوسا پەداگوگتەر بالالاردىڭ تاربيەسى مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە ايرىقشا نازار اۋدارىپ وتىر. وسى باعىتتا بۇگىنگى تاڭدا قالا مەكتەپتەرىندە كوپتەگەن جۇمىس اتقارىلدى. سونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى كەزەكتە بارلىق ءبىلىم وشاعىندا باقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلىپ, جەرگىلىكتى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ارنايى مونيتورينگ قىزمەتىنە قوسىلدى. قىسقاسى, وقۋشىلاردىڭ الاڭسىز ءبىلىم الۋىنا مەملەكەت بار جاعدايدى جاساپ وتىر. وقۋشىلار ەندى ەشنارسەگە الاڭداماي, بىلىمگە عانا ۇمتىلۋى كەرەك.
قالالىق ءبىلىم باسقارماسى تاراتقان مالىمەتكە سايكەس پەداگوگتەر ءار ءۇش جىل سايىن بىلىكتىلىك قۇزىرەتتىلىكتەرىن ارتتىرىپ تۇرادى. جانە ولاردىڭ سانى جىلدان-جىلعا ۇلعايىپ كەلەدى. ۇستازدار شەبەرلىكتەرىن «ورلەۋ» ۇيىمىندا, نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە ارنايى كۋرس وقۋ ارقىلى شىڭدايدى. سونىمەن بىرگە ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق دەنە تاربيەسى ورتالىعىندا, «وركەن» بالالاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ينستيتۋتىندا تاجىريبەلەرىن مولايتادى. جىل باسىنان بەرى رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 6502 پەداگوگ بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرسىنان وتكەن ەكەن.
ودان بولەك, وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى «PISA» باعدارلاماسى مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ءبىلىم جەتىستىكتەرىنە مونيتورينگ جۇيەسى ارقىلى ولشەنەدى. وسى اتالعان باعالاۋ تەتىكتەرى 4 جانە 9-سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ بىلىمدەرىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. زەرتتەۋلەر قورىتىندىسىندا كەيىنگى ءۇش جىلدا مەكتەپتەگى ءبىلىم ساپاسى 56 پايىزدان 59 پايىزعا وسكەن. مۇنداي قورىتىندى وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن انىقتاۋ تەتىكتەرى ارقىلى شىعارىلىپ وتىر. ياعني شىمكەنتتە وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم ساۋاتتىلىعى جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى دەگەن ءسوز.
«PISA» – وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم جەتىستىكتەرىن باعالاۋدىڭ حالىقارالىق باعدارلاماسى. اتالعان زەرتتەۋ قىزمەتى 15 جاستاعى وقۋشىلاردىڭ ماتەماتيكا, وقۋ ساۋاتتىلىعى جانە جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى سالالارىنداعى العان بىلىمدەرىن ومىرلىك جاعدايلاردا قولدانا الۋ قابىلەتىن انىقتاۋدى كوزدەيدى.
قالالىق ءبىلىم باسقارماسى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, 2024–2025 وقۋ جىلىندا 15 639 وقۋشى مەكتەپ ءبىتىردى. ولاردىڭ ىشىندە 650 تۇلەك «التىن بەلگى» يەگەرى اتانسا, 1 115 وقۋشى «ۇزدىك اتتەستات» الدى. بيىل وقۋىن تامامداعان وقۋشىلار اراسىندا «التىن بەلگى» يەگەرلەرىنىڭ سانى 41 پايىزعا, ال «ۇزدىك اتتەستات» العاندار ۇلەسى 21 پايىزعا ارتقان.
