گەنەرال بايكەنوۆ ۇمىت قالىپ بارادى

ەل باسىنا قيىن-قىستاۋ كۇندەر تۋعاندا بەلدى بەكەم بۋىپ, ەشبىر قاۋىپ-قاتەردەن قايمىقپاي ەرەن ەرلىك تانىت­قان ازاماتتار قانشاما؟! حالىق جۇرەگىنەن ورىن العان مۇنداي جاندار قانداي دا قۇرمەتكە لايىق. وسى رەتتە بيىل 100 جاسقا تولىپ وتىرعان گەنەرال نۇرلى بايكەنوۆ تۋرالى ايتپاسقا بولمايتىنداي. نۇرلى بايكەنوۆ ومبىنىڭ م.گوركي اتىنداعى پەداگو­گيكالىق ينستيتۋتىن 1936 جىلى ءبىتىرىپ, 1936-1940 جىلدارى ومبى پەداگوگيكالىق ۋچيلي­ششەسىنىڭ وقىتۋشىسى, ديرەكتورى قىزمەتتەرىن اتقارادى. 1940 جىلدىڭ 18 ناۋرىزىندا اسكەر قاتارىنا شاقىرىلادى. ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا ول زاپوليارەدە, ۋكراي­نادا, چەحوسلاۆاكيادا بولعان سوعىس قيمىلدارىنا قاتىسىپ, العاشقىدا كارەل مايدانىنىڭ, سودان كەيىن 4-ءشى ۋكراينا مايدا­نىنىڭ قۇرامىندا جاۋىنگەرلىك بورىشىن اتقاردى. سوعىستان كەيىن نۇرلى بايكەنوۆ تۇركىستان اسكەري وكرۋگىندە ءارتۇرلى دارە­جەدەگى قىزمەتتەر اتقارىپ, جاۋ­ىن­گەر­لەردى اسكەري ونەرگە باۋلۋ ماق­ساتىندا جۇمىس ىستەدى. اتاپ ايتقاندا, ساياسي ءبولىمنىڭ اتقىشتار كورپۋسىنىڭ ينسپەكتورى, اعا ينس­پەكتور, اتقىشتار پولكىنىڭ ساياسي ءبولىمى كومان­ديرىنىڭ ورىنباسارى. تۇركىستان اسكەري وكرۋگىنىڭ ساياسي ءبولىمى باستىعىنىڭ ورىن­­باسارى, تاۋلى-اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ ساياسي ءبولىمىنىڭ باستىعى بولدى. ول قاي قىزمەتتە بولسا دا بىلىكتىلىك پەن ىسكەرلىك تانىتتى. 1952 جىلى ماسكەۋدەگى ۆ.ي.لە­نين اتىنداعى اسكەري-ساياسي اكادەميانى سىرتتاي وقىپ بىتىرەدى. 1958-1960 جىلدار ارالى­عىندا تاجىريبەلى اسكەري مامان نۇرلى بايكەنوۆ قازاق كسر-ءىنىڭ اسكەري كوميسسارياتىنىڭ ساياسي ءبولىم باستىعى, 1960 جىلدان  قازاق كسر-ءىنىڭ اسكەري كوميسسارى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقارادى. بارلىق سانالى عۇمىرىن اسكەري قىزمەتكە ارناعان ول 1978 جىلدان باستاپ زەينەتكەرلىككە شىعادى. 1960-1978 جىلدارى قازسسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى, قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى بولىپ سايلانادى. نۇرلى بايكەنوۆ وتان الدىنداعى سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن ءۇش وردەن, بىرنەشە مەدالمەن ماراپاتتالعان. كەڭەس وداعى تۇسىندا قازاق كسر-ءىنىڭ اسكەري كوميسسارى بولعان ءبىرىنشى قازاق ن.بايكەنوۆ ەدى. كەزىندە ءمىنسىز قىزمەت ات­قارعان ادال ازامات ۇكىمەت, قو­عامدىق ۇيىمدار تاراپى­نان بۇگىندە ەسكەرۋسىز قالىپ وتىر. وسى ۋاقىتقا دەيىن گەنەرال ن.بايكەنوۆتىڭ تۇرعان ءۇيى­نە مەموريالدىق تاقتا دا قوي­ىل­­ماعان, ارداگەردىڭ قۇرمەتىنە الماتىنىڭ ءبىر كوشەسىنە ەسىمىن بەرۋ ماسەلەسى دە تياناقتالمادى. نۇرلى بايكەنوۆتىڭ 90 جىل­دى­عىنا وراي وسىدان ون جىل بۇ­رىن دايىن­دالعان ەڭبەكتەرى, ماقا­لالارى, جولداس-دوستارىنىڭ, اسكەري ءشا­كىرت­تەرىنىڭ ەستەلىكتەرى دە جا­رىق كورمەي قالدى. بيىل ۇلى وتان سوعىسى جەڭىسىنىڭ 70 جىلدىعىنا وراي بۇگىنگى بەيبىت ءومىرىمىز بەن جارقىن تۇرمىسىمىز ءۇشىن جانقيارلىق ەرلىكتەرى مەن ەڭبەكتەرىن ارناعان سوعىس ارداگەرلەرىنە قانداي قۇرمەت كورسەتسەك تە ارتىق ەمەس. ول – پارىزىمىز. «ءولى رازى بولماي, ءتىرى بايىمايدى» دەگەن عوي دانا حالقىمىز. ەندەشە, اتاقتى گەنەرال نۇرلى بايكەنوۆتىڭ ەسىمىن دە ەرەكشە ءىلتيپاتتاپ, ۇرپاققا ۇلاعات ەتۋ مىندەت. ءادىلحان قۇدايبەرگەنوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور. الماتى.