ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرىن باسقارۋدان تۇسكەن كىرىس (الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا 58,8 ميلليارد دوللار) 7,6 پايىز كىرىستىلىگىمەن 4,6 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. ينۆەستيتسيالىق كىرىس نەگىزىنەن اكتسيالار پورتفەلىنىڭ (+ 19 پايىز) جانە التىننىڭ (+ 27 پايىز) ءوسۋى ەسەبىنەن قالىپتاستى.
ۇلتتىق قوردىڭ TIPS-پەن اراداعى ينتەگارتسياسى تۋرالى مالىمەتتىڭ شەت-جاعاسى ەرتە كوكتەمدە بەلگىلى بولعان.
ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا مولدابەكوۆا TIPS قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قورىنا ەنگىزىلەتىنىن ايتقان. بىراق اتالمىش جوبانىڭ ۇلتتىق قورعا قانشالىقتى پايدا اكەلەتىنىن ۇب ءالى ەسەپتەپ ۇلگەرمەگەن سياقتى. ال ساراپشىلار ۇب ءۇشىن ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق كىرىستىلىگىن ساقتاپ قالۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتادى.
قارجى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, قاڭتار-شىلدە ايلارىندا ۇلتتىق قورعا 1,7 تريلليون تەڭگە عانا ءتۇستى, ال 3,5 تريلليون تەڭگە تاركىلەندى. كىرىستەر وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا قىسقاردى. اسىرەسە مۇناي سەكتورىنان كورپوراتيۆتىك سالىقتار (-17,9 پايىز) جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋعا ارنالعان كەلىسىمشارتتار بويىنشا تۇسىمدەر تومەندەدى.
جاعدايدى تەرىس ينۆەستيتسيالىق ناتيجە ۋشىقتىردى: قاڭتار-شىلدە ايلارىندا مينۋس 584,5 ميلليارد تەڭگە.
سالىستىرۋ ءۇشىن:
- ءبىر جىل بۇرىن قور 464,4 ميلليارد تەڭگە پايدا كورسەتتى.
- كەيىنىرەك ۇلتتىق بانك جارتى جىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينۆەستيتسيالىق كىرىس 4,7 ميلليارد اقش دوللارىنا (7,8 پايىز) كوتەرىلگەنىن حابارلاعانىمەن, قوعامدا الاڭداۋشىلىق كۇشەيە ءتۇستى.
TIPS - تۇتىنۋ باعالارىنىڭ ءوسۋى كەزىندە نومينالدى قۇنى وسەتىن مەملەكەتتىك وبليگاتسيالار. كىرىستىلىگى مەملەكەتتىڭ باقىلاۋىندا تۇراتىن مەملەكەتتىك باعالى قاعازدارعا قاراعاندا, TIPS ينفلياتسيادان قورعايتىنىن مامانداردىڭ ءبارى ايتادى. دەفلياتسيا كەزىندە باستاپقى ينۆەستيتسيالاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, TIPS نومينالدى قۇنى بەلگىلەنگەن شەكتەن تومەندەمەيدى.
ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەكتەرى بويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا جيناقتاۋ قورجىنىن نىسانالى ستراتەگيالىق ءبولۋ مىناداي:
- دامىعان ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك وبليگاتسيالارىنىڭ وبليگاتسيالارى (29% جانە ودان جوعارى),
- دامۋشى ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك وبليگاتسيالارىنىڭ وبليگاتسيالارى (21% دەيىن),
- كورپوراتيۆتىك وبليگاتسيالار (10% دەيىن), دامىعان ەلدەردىڭ كومپانيالارىنىڭ اكتسيالارى (30-35% شەگىندە),
- بالامالى قۇرالدار (0-5%), التىن (5%).
«ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرىن TIPS-كە ينۆەستيتسيالاۋ دامىعان ەلدەردىڭ مبق قورجىنى شەڭبەرىندە 1 ميلليارد اقش دوللارىنا دەيىنگى دەڭگەيدە جوسپارلانىپ وتىر. بۇل رەتتە TIPS-ءتىڭ ناقتى ۇلەسى, سونداي-اق ولاردىڭ اينالىس مەرزىمدەرى بولىگىندەگى پارامەترلەرى ماكروكونيۋنكتۋرانىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى ايقىندالاتىن بولادى», دەپ حابارلايدى ۇلتتىق بانكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ياعني, امەريكاندىق مەملەكەتتىك وبليگاتسيالار پورتفەلى نارىقتىق جاعدايدى, ولاردىڭ كىرىستىلىگى مەن اينالىس مەرزىمىن ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاستىرىلادى. ۇلتتىق بانك ۇلەستەرىن تۇزەتىپ جانە مەرزىمى ءارتۇرلى باعالى قاعازدارعا ينۆەستيتسيالاي وتىرىپ, نەعۇرلىم يكەمدى نۇسقانى قولدانا الادى.
«مۇنداي ءتاسىل كەزىندە ساتىپ الىنعان وبليگاتسيالاردىڭ سانى عانا ەمەس (ادەتتە ءبىر قاعازدىڭ نومينالى 1000 دوللارعا سايكەس كەلەدى), كىرىستىلىكتىڭ, وتىمدىلىكتىڭ جانە ينفلياتسيادان قورعاۋدىڭ وڭتايلى تەڭگەرىمىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ولاردى اينالىس مەرزىمدەرى (TIPS ءۇش ستاندارتتى مەرزىمگە: 5, 10 جانە 30 جىلعا شىعارىلادى) جانە پورتفەلدەگى سالماقتار بويىنشا دۇرىس ءبولۋ ماڭىزدى», دەيدى ماماندار.
ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنشە, TIPS ساتىپ الۋعا ۇلتتىق قوردىڭ جيناق قورجىنىنىڭ شامامەن 2 پايىزى جۇمسالادى.
«ناتيجەسىندە دامىعان ەلدەردىڭ وبليگاتسيالار پورتفەلى تىركەلگەن سىياقىسى بار وبليگاتسيالاردان جانە ينفلياتسيالىق-يندەكستەلگەن مەملەكەتتىك وبليگاتسيالاردان تۇرادى. بۇل شارا كىرىستىلىكتى ارتتىرۋعا جانە ۇلتتىق قوردىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار قورجىنىن ءارتاراپتاندىرۋدى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى» دەپ اتاپ ءوتتى ۇلتتىق بانكتە.
ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەكتەرىندە 2023 جىلى ۇلتتىق قوردا جيناقتاۋ قورجىنىنىڭ اكتيۆتەرىن كونسەرۆاتيۆتىك بولۋدەن (80/20) اكتيۆتەردى تەڭگەرىمدى بولۋگە (60/40) كوشكەنىن ايتىلادى.
«قازىرگى ۋاقىتتا جيناقتاۋ قورجىنىن ماقساتتى ستراتەگيالىق ءبولۋ مىناداي: دامىعان ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك وبليگاتسيالارى (29 پايىز جانە ودان جوعارى), دامۋشى ەلدەردىڭ مەملەكەتتىك وبليگاتسيالارى (21 پايىزعا دەيىن), كورپوراتيۆتىك وبليگاتسيالار (10 پايىزعا دەيىن), دامىعان ەلدەردىڭ كومپانيالارىنىڭ اكتسيالارى (30-35 پايىز شەگىندە), بالامالى قۇرالدار (0-5 پايىز), التىن (5 پايىز)», دەپ حابارلادى ۇلتتىق بانك.
بۇل رەتتە ۇلتتىق قوردىڭ تۇراقتاندىرۋ قورجىنىنىڭ اكتيۆتەرى نەگىزىنەن دامىعان ەلدەردىڭ اقشا نارىعىنىڭ نەعۇرلىم ءوتىمدى قۇرالدارىنا, نەگىزىنەن اقش-تىڭ قازىناشىلىق وبليگاتسيالارىنا ينۆەستيتسيالاندى.
ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا
جالپى ۇلتتىق قوردىڭ ەكى مىندەتى بار ەكەنىن, ونىڭ العاشقىسى – جيناقتاۋعا باسىمدىق بەرەتىنىن وسىعان دەيىن ايتقانبىز. ال ەكىنشىسى – تۇراقتاندىرۋ. داعدارىس جاعدايلارىندا وسى ءتاسىل قولدانىلادى. بىراق ۇكىمەتتىڭ ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا دا وسى ءتاسىلدى ءجيى قولداناتىنىن قارجى سەگمەنتىندەگى جاڭالىقتاردان حابارى جوقتار دا سەزە باستادى.
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قورى 2014 جىلدان بەرى جوعارى كورسەتكىش كورسەتپەگەنى بەلگىلى.
2022 جىلعى ينۆەستيتسيالىق شىعىن كولەمى 2,6 تريلليون تەڭگەگە جەتكەن.
قور قۇرىلعالى بەرگى كەزەڭدە (2001–2024 جج.) جيىنتىق ينۆەستيتسيالىق كىرىس 25,9 ملرد دوللاردى, ال ورتاشا جىلدىق تابىستىلىق 3,55 پايىزدى قۇراعان.
ەكونوميست-عالىم يلياس يساەۆ ۇلتتىق قوردىڭ ينۆەستيتسيالىق تابىسىنىڭ تومەندىگىنە تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى عانا ەمەس, ەكونوميكالىق رەسۋرستارىمىزدىڭ السىزدىگى دە سەبەپ بولعانىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قوردىڭ قاراجاتىن قۇنسىزدانبايتىن باعالى قاعازدارعا ونىڭ ينۆەستتسيالىق كىرىستىلىگىنە اسەر ەتە المايدى. بىزگە ءبىرىنشى كەزەكتە ۇلتتىق قوردان بولىنگەن ترانسفەرتتەردىڭ تيىمدىلىگىن زەرتتەيتىن تاۋەلسىز باقىلاۋ جۇيەسىن قۇرىپ الۋ كەرەك.
ماسەلەن, ۇلتتىق قورعا 2024 جىلى 3,8 ترلن تەڭگە تۇسكەنمەن, قورداعى قاراجات نەبارى 3,2 ترلن تەڭگەگە ارتقان. ال بيىل قوردان 5,25 ترلن تەڭگە الۋ جوسپارلانعان. قورعا بيىل 4,8 ترلن تەڭگە ءتۇسۋى ىقتيمال ەكەنىن وسىعان دەيىن جازعانبىز. سوندا قورعا تۇسەتىن تۇسىمنەن الىناتىن شىعىن اسىپ كەتكەنىن بيىل دا سەزىنەتىن بولامىز.
ۇلتتىق بانكى ۇلتتىق قوردىڭ وتكەن جىلعى قاراجاتىن قالىپتاستىرۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى ەسەبىن وسى جىلدىڭ شىلدە ايىندار جاريالادى.
ۇلتتىق بانكتىڭ ەسەبىنە سايكەس, جىل سوڭىندا ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى 66,2 ملرد دوللاردى قۇرادى.
- قوردىڭ 2024 جىلعى ينۆەستيتسيالىق كىرىسى - 4,6 ملرد دوللار (7,59%). اكتيۆتەردىڭ كىرىستىلىگىن ارتتىرۋ ولاردى نەعۇرلىم تەڭگەرىمدى ءبولۋدىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى.
- ونىڭ ۇستىنە التىنعا سالىمدار كوبىرەك اكەلدى.
ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى ءولى جۇككە جاتپاعانىنا قاراماستان, ءىس جۇزىندە قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق قورىندا اقشا ازايۋدا. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەگى تەسىكتەر سولاردىڭ ەسەبىنەن جابىلادى. سولاردىڭ سالدارىنان وتكەن جىلى ۇلتتىق قوردان ول جاققا تۇسكەننەن شامامەن ۇشتەن ەكى بولىگىنە كوپ اقشا جۇمسالدى. «قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرى كولەمىنىڭ جالپى ديناميكاسىنا 2024 جىلى 6,3 ترلن تەڭگە مولشەرىندەگى الىمداردىڭ ەداۋىر كولەمى اسەر ەتتى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تىكەلەي ترانسفەرتتەر ەسەپتى كەزەڭدە 5,6 ترلن تەڭگەگە جەتتى. قازاقستاندىق ەميتەنتتەردىڭ قارجى قۇرالدارىن ساتىپ الۋعا تاعى 705 ملرد تەڭگە ءبولىندى: «قازاتومونەركاسىپ» اكتسيالارىن ساتىپ الۋعا 467 ملرد تەڭگە, ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «سامۇرىق-قازىنا» وبليگاتسيالارىن ساتىپ الۋعا 238 ملرد تەڭگە. بۇل رەتتە 2024 جىلى قورعا مۇناي سەكتورىنان تۇسىمدەر 3,8 ترلن تەڭگەنى قۇرادى», دەپ ەسەپ بەردى ۇلتتىق بانكتە.تاۋەلسىز قورلاردىڭ اشىقتىعىن باعالايتىن Linaburg-Maduell يندەكسى جانە Truman Scoreboard رەيتينگىسىندە قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قورى اشىقتىق بويىنشا 10 بالدىڭ 5-ءىن عانا العان. ەڭ جوعارى 9–10 بالل نورۆەگيا, چيلي, اۋستراليا, اقش قورلارىنا بەرىلگەن.
