تەڭگەنى تەربەگەن قانداي قۇبىلىس؟

ۇلتتىق بانك توراعاسى تيمۋر سۇلەي­مەنوۆتىڭ ۋاجىنە قاراساق, باعامعا باستى قى­سىمدى نارىق فاكتورلارى جاساپ تۇر. بۇلار – بيۋدجەت قارجىسىنىڭ بەلسەندى يگەرىلۋى, يمپورتتىق ساتىپ الۋدىڭ ءوسۋى, ماۋسىمدىق ديۆيدەندتىك تولەمدەر جانە تۋريستىك سۇرانىستىڭ ارتۋى.

«بىزگە ينتەرۆەنتسيا جاساپ, تەڭگە باعامىن تۇراقتاندىرۋ تۋرالى ايتىپ جاتادى. ەگەر باعام قۇبىلمالى جانە سپەكۋلياتيۆتى فاكتورلار اسەرىنەن تۇراقسىز بولسا, وندا ول كەڭەستە شىندىق بار بولار ەدى. ال باعام نارىقتىق جانە فۋندامەنتالدىق فاكتورلار اسەرىنەن جوعارى-تومەن جىلجىپ جاتسا, وندا ەشقانداي ينتەرۆەنتسيا كومەكتەسپەيدى. ول تەك زالالىن تيگىزبەك. ءبىز ۇلتتىق رەزەرۆتى اقىلمەن باسقارۋىمىز كەرەك. ۇلتتىق بانك بيرجا مەن بانكارالىق نارىقتاعى جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىر جانە كۇرت قۇبىلۋ مەن سپەكۋلياتيۆتى وپەراتسيالار بوعلان جاعدايدا جىلدام ارەكەت ەتۋگە دايىن», دەدى.

ساراپشى سوزىنشە, ۇب باسشىلىعىنا قيسىنسىز بولجام ايتۋدىڭ قاجەتى شامالى.

«ساراپشىلارعا شەتى عانا كورىنىپ تۇرعان جۇمباقتىڭ شەشۋى ۇلتتىق بانككە بەل­گىلى. حالىق ۇركىپ قالماسىن دەپ نەشە ءتۇر­لى بولجامدارىمەن نارىقتى سابىرعا شاقى­رىپ وتىر. ولار كارتانى اشپايىنشا ءبىز ناق­تى سەبەپتەردى بىلە المايمىز», دەيدى ءانۋار ۇشباەۆ.

ەل ىشىندە نارىق ۇلتتىق بانكتىڭ باقى­لاۋىنان شىعىپ, قارجى ترەيدەرلەرىنىڭ باقى­لاۋىنا ءوتتى دەگەن پىكىر دە ايتىلىپ قالا­دى. باعامعا قىسىمنىڭ ءوسۋى يمپورت باعا­سى­نىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن ينفلياتسيالىق تاۋەكەل­دەردى كۇشەيتەدى. ال ەندى ءبىرى نارىق جاڭا باعىتقا جۇيەلەنە باستاعانىن ايتىپ جاتىر. ماكروەكونوميكالىق جاعداي بەيتاراپ كۇيىندە قالىپ وتىر. بىراق ۆاليۋتاعا دەگەن سۇرانىستىڭ ارتۋى – فاكت. بىرەۋلەر دوللار ساتىپ الادى, بالكىم, ءىرى يمپورتتاۋشىلار نەمەسە ينۆەستورلار.

اقشا نارىعىندا كەز كەلگەن باتىلىراق, ءپوزيتيۆتى بولجامنىڭ جولىن كەسىپ تۇرعان ءولى تىنىشتىق ورنادى. TONIA مولشەرلەمەسى 15,62%-عا دەيىن ازداپ تومەندەدى, SWAP-1D كىرىستىلىگى 11,31%-عا دەيىن تومەندەدى. جۇيەدە تەڭگەلىك وتىمدىلىكتىڭ ارتىق بولۋى باعامدى ۇستاپ تۇرۋعا ءتيىس. بىراق شەتەل ۆاليۋتاسىنا دەگەن سۇرانىس ءوسۋىن جالعاستىرىپ جاتىر. وسى تەربەلىستەر اياسىندا قور نارىعى كەرىسىنشە, جانداندى. KASE يندەكسى 1,3%-دى قوستى, قمگ مەن ەكى ءىرى بانكتىڭ اكتسيالارى ءوسىپ جاتىر. ەكونوميكاعا دەگەن سەنىم بار سياقتى.

ساراپشىلاردىڭ سوزىنە سەنسەك, تەڭگە تەربەلىسىنە مۇناي باعاسى اسەر ەتىپ وتىر. ەكىنشى باستى سەبەپ – مۇنايدىڭ كەيىنگە قالدىرعان ىقپالى. مۇنداي بولجامدى ەرتە كوكتەمدە ساراپشى ولجاس ءبايدىلدينوۆ ايتقان بولاتىن. مۇناي باعاسى دا جاسىل­ ايماقتا. Brent ەكىنشى كۇن قاتارىنان بار­رەلىنە 69,4 دوللارعا دەيىن قىمباتتاپ وتىر. بۇعان اقش پەن ءۇندىستاننىڭ ساۋ­دا كەلىسسوزدەرىندەگى پروگرەسس, سونداي-اق­ الەمدىك نارىقتاعى ديزەل وتىنىنىڭ تاپ­شىلىعى اسەر ەتەدى.

مامىر ايىندا مۇناي باعاسى باررەلىنە (فيۋچەرستەر) 60 دوللارعا دەيىن تومەندەدى, ال ەل بيۋدجەتى 75 دوللار مەن 470 تەڭگە باعامىن نەگىزگە الا وتىرىپ قالىپتاستى. ەگەر باعا بىرنەشە اي بويى 65 دوللار دەڭگەيىندە قالسا, وندا تەپە-تەڭدىك باعام – سول 542,3 تەڭگە.

ىشكى جانە سىرتقى ينديكاتورلار تۇراقتى بولعان جاعدايدا ۆاليۋتانىڭ كۇتپەگەن جەردەن السىرەۋى نارىقتى شايقاپ, بيزنەس پەن حالىقتىڭ ۇرەيىن تۋدىرىپ, باعا بەلگىلەۋگە اسەر ەتىپ, ءتىپتى ينۆەستيتسيالىق جوسپارلاردى تەجەۋى مۇمكىن. ەگەر دوللار ءوسۋىن جالعاستىرىپ, ال شەتەل ۆاليۋتاسىنا سۇرانىس تۇراقسىز بولىپ قالسا, ۇلتتىق بانك نارىققا ينتەرۆەنتسيامەن شىعۋى نەمەسە باعامدى باقىلاناتىن دالىزدە ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن باسقا قۇرالداردى پايدالانۋى مۇمكىن. سەبەبى باعامنىڭ ۇزاققا سوزىلعان تۇراقسىزدىعى – جاي عانا ەكونوميكا ەمەس, سەنىم ماسەلەسى.

الماتى