وبلىس اكىمى مەرەيتويعا ارنالعان شتاب ماماندارىنىڭ ەسەبىن تىڭداۋمەن قاتار, اۋدان تۇرعىندارىمەن دە تىلدەستى. ايماق باسشىسى حالىققا اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى مەن دامۋى جونىندە ءمالىم ەتتى. اباي اۋدانىنىڭ اكىمى مەيىرجان سماعۇلوۆ 2024–2025 جىلعى ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتى تانىستىردى. كەيىنگى ۋاقىتتا ەداۋىر ءوسىم بار. ءونىم كولەمى 4,3%-عا ارتىپ, 3,2 ترلن تەڭگە بولعان. ءوسىم نەگىزى ونەركاسىپ, ساۋدا, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس جانە كولىك سالاسىنا تيەسىلى. ينۆەستيتسيا كولەمى 575,4 ملرد تەڭگەگە جەتكەن, ونىڭ 75,8%-ى – جەكە ينۆەستيتسيا.
ايماق باسشىسى اتاپ وتكەندەي, وبلىستاعى 408 شاقىرىم جىلۋ جەلىسىنىڭ 242 شاقىرىمى اۋىستىرۋدى قاجەت ەتەدى. ونىڭ 25%-ى اباي اۋدانىندا ورنالاسقان. قاراۋىل اۋىلىنا 1,3 شاقىرىم جىلۋ جەلىلەرىن سالۋعا قۇجات ازىرلەنىپ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم جولداندى. قۋانارلىق جاڭالىق, بيىل اباي اۋدانى بويىنشا «اياگوز – قاراۋىل – سەمەي – قاينار», «سەمەي – قاراۋىل», «قاراۋىل – ارحات» باعىتتارىنداعى جولدىڭ بىرنەشە بولىگى جوندەلەدى. بۇعان قوسا توقتامىس, قاراۋىل اۋىلدارىنداعى كوشەلەرگە اسفالت توسەلەدى. ارحات, كەڭگىرباي بي, قۇندىزدى اۋىلدارىندا سۋ قۇبىرىن قايتا جاڭعىرتۋعا دا قارجى ءبولىندى.
جيىندا اۋدان تۇرعىندارى ورتالىققا قازاندىق سالۋ, سەمەي سىناق پوليگونى اۋماعىنداعى حالىققا جەڭىلدىك جاساۋ, پوليگون جەرىن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانۋعا بەرۋ, جەدەل جاردەم قىزمەتىن اۋدانعا قايتارۋ, جەدەل جاردەم كولىگىن الۋعا, جيدەباي مۋزەي-قورىعىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋ, جىلىجاي سالۋ سياقتى بىرقاتار ۇسىنىسىن ايتتى.
اباي اۋدانىنا ءۇشىنشى رەت جۇمىس ساپارىمەن بارعان ايماق باسشىسى ۇسىنىستاردىڭ بارلىعى قۇپتارلىق ەكەنىن, ءبارى دە كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاسالاتىنىن, ماڭىزدى ماسەلەلەر ۇنەمى نازاردا بولاتىنىن, اۋداندى دامىتۋ توي كەزىندەگى ناۋقانشىلدىق ەمەس, الدا دا جالعاسا بەرەتىنىن جەتكىزدى.
بۇعان دەيىن اباي اۋدانىنا بارا قالساق, ينتەرنەتتىڭ السىزدىگى ءبىراز سارساڭعا سالاتىنى بار ەدى. وبلىس اكىمىنىڭ وسى ساپارىندا ول دا وڭ شەشىم تاپتى. اباي مەرەيتويى قارساڭىندا جيدەباي مۋزەي-قورىعىندا Beeline ۇيالى بايلانىس وپەراتورىنىڭ ينتەرنەت جەلىسى ىسكە قوسىلدى. جوبا وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇزەگە اسقان.
– اقپان ايىندا اۋدانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەنىمدە جەرگىلىكتى اكىمدىك وسى ماسەلەنى ايتقان ەدى. قولداپ, وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى بولدىك. بۇل تەك جيدەبايدى ەمەس, اينالاسىنداعى ەلدى مەكەندەردى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتەدى. 1 تامىزدا ءبورىلى ەلدى مەكەنىنە انتەننا-دىڭگەكتى قۇرىلعىنى ورناتۋ جۇمىسى اياقتالادى. وسىلايشا, اباي تويىندا اباي اۋدانى, وبلىستاعى 100% ينتەرنەتپەن قامتىلعان العاشقى اۋدان, – دەدى ايماق باسشىسى.
سونىمەن قاتار اباي اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا وڭالتۋ ورتالىعى اشىلدى. سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىنان ءالى ايىعا الماي جاتقان ازاماتتارعا اباي تويىندا جاسالعان بۇل دا ءبىر يگىلىكتى ءىس بولدى.
وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ اۋدانى 310 شارشى مەتر, 13 كابينەت 165 ادامعا قىزمەت كورسەتە الادى. ءۇش بولىمشەدە 31 قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. جارتىلاي ستاتسيونار 30 ادامعا, ۇيدە قىزمەت كورسەتۋ بولىمشەسى 125 ادامعا, وتباسىن قولداۋ ورتالىعى 10 ادامعا ارنالعان. كەلۋشىلەرگە فيزيوتەراپيا, ەمدىك دەنە جاتتىعۋلارى, ماسساج, پسيحولوگيالىق قولداۋ, ءتىپتى مۇگەدەكتىگى بار جاندارعا كەشەندى وڭالتۋ قىزمەتى ۇسىنىلادى. ورتالىقتىڭ ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋىنە اۋدان تۇرعىنى سەيفوللا راحىمباەۆ زور ۇلەس قوسىپتى. ول ءوزىنىڭ ەكى قاباتتى عيماراتىن مەملەكەتكە تەگىن بەرىپ, الەۋمەتتىك جوبانىڭ ىسكە اسۋىنا ىقپال ەتكەن. ايماق باسشىسى ورتالىققا 16 ورىندى ينۆاتاكسي كولىگىنىڭ كىلتىن تابىس ەتتى.
– سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ زاردابى وسى ولكەگە, ۇلىلار مەكەنى – اباي اۋدانىنا ولشەۋسىز كەسىرىن تيگىزگەنى راس. 1949 جىلدان 1989 جىلعا دەيىن جۇرگىزىلگەن 450-گە جۋىق يادرولىق جارىلىستىڭ سالدارى مىڭداعان ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا, ۇرپاق تاعدىرىنا, جەر مەن تابيعاتقا ورنى تولماس زيان كەلتىردى. سول زارداپتىڭ سالقىنى بۇگىنگە دەيىن سەزىلىپ وتىر. رادياتسيالىق اسەردەن دەنساۋلىعى السىرەگەن جاندارعا قولداۋ كورسەتۋ – ءبىزدىڭ ازاماتتىق ءارى ادامدىق بورىشىمىز, – دەدى وبلىس اكىمى.
«تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» اكتسياسى اياسىندا ابايدىڭ 180 جىلدىعىنا وراي «جيدەباي ۇلتتىق اۋىلى» قۇرىلىپ جاتىر. كەشەن اباي اۋدانىنداعى «اباي-شاكارىم» كەسەنەسى اۋماعىندا بوي كوتەرەدى. عيماراتتىڭ ىرگەتاسىن قالاۋ باستالىپ تا كەتتى. وعان وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي, مەتسەنات بەكتاس مەدعاتوۆ قاتىستى.
اباي اۋدانىنىڭ تۋماسى, مەتسەنات بەكتاس مەدعاتوۆتىڭ باستاماسىمەن سالىناتىن كەشەن 60 گەكتار اۋماقتى قامتيدى, كەشەننىڭ جالپى قۇنى – 1,2 ملرد تەڭگە. جوبا ماقساتى – وڭىردەگى ءتۋريزمدى دامىتۋ, رۋحاني-مادەني مۇرانى دارىپتەۋ, جيدەبايدى حالىقارالىق تۋريستىك باعىتتاردىڭ بىرىنە اينالدىرۋ.
كەشەن جوباسىندا جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن كيىز ۇيلەر مەن بۋنگالو ۇلگىسىندەگى قوناقۇيلەر, ەتنو-SPA ورتالىعى مەن قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارى بار. سونىمەن قاتار يپپودروم, حايۋاناتتار باعى, كونفەرەنتس-زال, تيمبيلدينگكە ارنالعان ايماقتار, ەلەكتروموبيلدەردى قۋاتتاۋ ستانسالارى مەن قىمىز قۇيۋ جەلىسى بار زاماناۋي ورىندار بولادى. جوبا ىسكە قوسىلسا, 50 ادامعا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى. بۇل جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋعا, ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا وڭ اسەر ەتەدى.
وبلىس باسشىسى جوبانىڭ اباي اۋدانىنىڭ تۋريزم سالاسىن دامىتىپ قانا قويماي, ەكونوميكاسىنا دا جاڭا سەرپىن بەرەتىنىن ءمالىم ەتتى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, مەتسەنات بەكتاس شىڭعىس ۇلى قاراۋىل اۋىلىندا اۋماعى 1 200 شارشى مەتردەن اساتىن قوناقۇي قۇرىلىسىن باستايدى. قوناقۇي كەشەنىندە زاماناۋي مەيرامحانا, كوفەحانا, جازعى تەرراسا, بالالار ويىن اۋماعى, بيليارد زالى بولماق. بۇعان اكىمدىك تاراپىنان جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەدى.
قاراۋىلتوبە ەتەگىندە 400 ورىندىق كورەرمەن سياتىن دالا ساحناسى, ات جارىسىنا ارنالعان شەڭبەر, كيىزۇيلەر قالاشىعى, 2 500 شارشى مەترلىك جارمەڭكە الاڭى, سونىمەن قاتار جارىق, سۋ, كارىز جەلىلەرى مەن سانيتارلىق-تۇرمىستىق نىساندار لايىقتالىپ سالىنعان ەكەن. قوسىمشا جول توسەلىپتى.
ابايدىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىن وتكىزۋگە ارنالعان شتابتىڭ اتقارۋشى حاتشىسى جانجىگىت ومارحان, اباي تويىنىڭ باس رەجيسسەرى جۇلدىزبەك جۇمانباي مادەني ءىس-شارالاردىڭ بارىسىن پىسىقتادى. اباي ساياباعىندا «جەتى قازىنا» رەسپۋبليكالىق فەستيۆالىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى تالقىلاندى. قازىر بۇل ارحيتەكتۋرالىق ەسكەرتكىشتى دە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر.
اباي تويى مەرەكە عانا ەمەس, بەرەكە باستاۋى ەكەنى اۋدانعا باعىتتالعان يگىلىكتى ىستەردەن-اق بايقالادى. قاراۋىلداعى قىزۋ قاربالاس تويعا دايىندىقتىڭ جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن بىلدىرەدى.
اباي وبلىسى
