بۇل جولعى جول باسشىمىز اباي ەلىنىڭ تۋماسى, قازاققا بەلگىلى رەجيسسەر جۇلدىزبەك جۇمانباي بولاتىن. ءبىز كۇشىكباي باتىر بۇلاعىنا تۇسكەندە: «بۇل قاسيەتتى بۇلاق قىسى-جازى قاتپايدى ءھام سارقىلمايدى. قۇنەكەڭنىڭ كوپ جىلقىسى وسى جەرگە دەيىن جەتكەن ەكەن», دەدى ج.جۇمانباي. دەمەك, ابايدىڭ اياعى تيگەن دالا وسى جەردەن باستالادى دەگەن ءسوز. بۇدان ءارى ەرالى جازىعى, اقشوقى, وردا تاۋى (حان شىڭعىس وردا تىككەن تاۋ), ءارى قاراي ساي-سالا, ىقپىل-جىقپىل, بۇلاق, كول ءبارى-ءبارى دالا مۋزەيى, تاريحي ورىن. بارىنە بۇرىلاتىن جول بار. وبلىس ورتالىعىمەن قاراۋىلعا دەيىنگى جولدا ازىرگە احاۋ جوق, كەيبىر كەدىر-بۇدىر جەرلەرىن جوندەپ جاتقان قۇرىلىسشىلاردى دا كوزىمىز شالدى. ءسويتىپ ءبىزدى اۋدان ورتالىعىنان اباي اۋداندىق ىشكى ساياسات جانە مادەنيەت ءبولىمىنىڭ باسشىسى باقىتجان بايبولوۆ قارسى الىپ, توي بولاتىن قاراۋىل توبەگە الىپ باردى.
قاراۋىلتوبە ەتەگىندە 400 ورىندىق كورەرمەن سياتىن دالا ساحناسى, ات جارىسىنا ارنالعان شەڭبەر, كيىز ۇيلەر قالاشىعى, 2 500 شارشى مەترلىك جارمەڭكە الاڭى, سونىمەن قاتار جارىق, سۋ, كارىز جەلىلەرى مەن سانيتارلىق-تۇرمىستىق نىساندار لايىقتالىپ سالىنعان ەكەن. قوسىمشا جول توسەلىپتى.
ابايدىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىن وتكىزۋگە ارنالعان شتابتىڭ اتقارۋشى حاتشىسى جانجىگىت ومارحان, اباي تويىنىڭ باس رەجيسسەرى جۇلدىزبەك جۇمانباي مادەني ءىس-شارالاردىڭ بارىسىن تۇگەل پىسىقتاپ شىقتى. اباي ساياباعىنا بارىپ, «جەتى قازىنا» رەسپۋبليكالىق فەستيۆالىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى تالقىلاندى.
. قازىر بۇل ارحيتەكتۋرالىق ەسكەرتكىشتى دە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. اكىم مەرەيتويعا از ۋاقىت قالعانىن ەسكەرتىپ, ايماقتاعى جۇمىستاردىڭ ساپالى ءارى مەرزىمىندە اياقتالۋىن باسا ايتتى.
وبلىس اكىمى اباي اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەستى
ەرتەسىندە اباي اۋدانىنا جۇمىس ساپارىمەن وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي باردى. ايماق باسشىسى «اباي-شاكارىم» مەموريالدىق كەشەنىندەگى جۇمىس بارىسىن تەكسەرىپ, قاراۋىلتوبە اينالاسىندا اتقارىلىپ جاتقان شارۋانىڭ جاي-كۇيىمەن تانىستى. وبلىس اكىمى مەرەيتويعا ارنالعان شتاب ماماندارىنىڭ ەسەبىن قاداعالاۋمەن قاتار اباي اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىمەن دە تىلدەسۋدى ءجون سانادى. اكىم اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى مەن دامۋى جونىندەگى جوسپارىن حالىققا ايتىپ بەردى. اباي اۋدانىنىڭ اكىمى مەيىرجان سماعۇلوۆ اۋداننىڭ 2024-2025 جىلعى ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشىن تانىستىردى. كەيىنگى ۋاقىتتا ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشى ەداۋىر وسكەن. وڭىردەگى ءونىم كولەمى 4,3%-عا ارتىپ, 3,2 ترلن تەڭگە بولعان. ءوسىم نەگىزى ونەركاسىپ, ساۋدا, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس جانە كولىك سالاسىنا تيەسىلى. ال ينۆەستيتسيا كولەمى 575,4 ملرد تەڭگەگە جەتكەن, ونىڭ 75,8%-ى – جەكە ينۆەستيتسيا.
ايماق باسشىسىنىڭ مالىمەتىنشە, وبلىستاعى 408 شاقىرىم جىلۋ جەلىسىنىڭ 242 شاقىرىمى اۋىستىرۋدى قاجەت ەتەدى. ونىڭ 25%-ى اباي اۋدانىندا ورنالاسقان. قاراۋىل اۋىلىنا 1,3 شاقىرىم جىلۋ جەلىلەرىن سالۋعا قۇجات ازىرلەنىپ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە بيۋدجەتتىك ءوتىنىم جولداندى. قۋانارلىق جاڭالىق, بيىل اباي اۋدانى بويىنشا «اياگوز-قاراۋىل-سەمەي-قاينار», «سەمەي-قاراۋىل», «قاراۋىل-ارحات» باعىتتارىنداعى جولدىڭ بىرنەشە بولىگى جوندەلەدى. بۇعان قوسا توقتامىس اۋىلى مەن قاراۋىل اۋىلىنداعى كوشەلەرگە اسفالت توسەلەدى. ارحات, كەڭگىرباي بي, قۇندىزدى اۋىلدارىندا سۋ قۇبىرىن قايتا جاڭعىرتۋعا دا قارجى ءبولىندى.
جيىندا اۋدان تۇرعىندارى ورتالىققا قازاندىق سالۋ, سەمەي سىناق پوليگونى اۋماعىنداعى حالىققا جەڭىلدىك جاساۋ, پوليگون جەرىن اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانۋعا بەرۋ, جەدەل جاردەم قىزمەتىن اۋدانعا قايتارۋعا, جەدەل جاردەم كولىگىن الۋعا, جيدەباي مۋزەي-قورىعىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭارتۋعا, جىلىجاي سالۋعا قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىستارىن ايتتى.
اباي اۋدانىنا ءۇشىنشى رەت جۇمىس ساپارىمەن بارعان ايماق باسشىسى ۇسىنىستاردىڭ ءبارى قۇپتارلىق جاعداي ەكەنىن, ءبارى دە كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاسالاتىنىن, ماڭىزدى ماسەلەلەر ۇنەمى نازادا بولاتىنىن, اۋداندى دامىتۋ توي كەزىندەگى ناۋقانشىلدىق ەمەس, الدا دا جۇمىس جالعاسا بەرەتىنىن جەتكىزدى.
جيدەبايدا ينتەرنەت جەلىسى ىسكە قوسىلدى
بۇعان دەيىن اباي اۋدانىنا بارا قالساق, ينتەرنەتتىڭ السىزدىگى ءبىراز سارساڭعا سالاتىنى بار ەدى. وبلىس اكىمىنىڭ وسى ساپارىندا ول دا وڭ شەشىم تاپتى. اباي مەرەيتويى قارساڭىندا جيدەباي مۋزەي-قورىعىنا Beeline ۇيالى بايلانىس وپەراتورىنىڭ ينتەرنەت جەلىسى ىسكە قوسىلدى. جوبا وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇزەگە اسقان.
– اقپان ايىندا اۋدانعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەنىمدە, جەرگىلىكتى اكىمدىك وسى ماسەلەنى ايتقان ەدى. قولداپ, وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى بولدىك. بۇل تەك جيدەبايدى ەمەس, اينالاسىنداعى ەلدى مەكەندەردى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتەدى. 1 تامىزدا ءبورىلى ەلدى مەكەنىنە انتەننا-دىڭگەكتى قۇرىلعىنى ورناتۋ جۇمىسى اياقتالادى. وسىلايشا, اباي تويىندا اباي اۋدانى وبلىستاعى 100% ينتەرنەتپەن قامتىلعان العاشقى اۋدان, – دەيدى ايماق باسشىسى.
اۋدانىندا الەۋمەتتىك ورتالىق اشىلدى
سونىمەن قاتار اباي اۋدانىنىڭ ورتالىعىندا وڭالتۋ ورتالىعى اشىلدى. سەمەي پوليگونىنىڭ زاردابىنان ءالى ايىعا الماي جاتقان ازاماتتارعا اباي تويىندا جاسالعان بۇل دا ءبىر يگىلىكتى ءىس بولدى.
– سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ زاردابى وسى ولكەگە, ۇلىلار مەكەنى – اباي اۋدانىنا ولشەۋسىز كەسىرىن تيگىزگەنى راس. 1949 جىلدان 1989 جىلعا دەيىن جۇرگىزىلگەن 450-گە جۋىق يادرولىق جارىلىستىڭ سالدارى مىڭداعان ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا, ۇرپاق تاعدىرىنا, جەر مەن تابيعاتقا ورنى تولماس زيان كەلتىردى. سول زارداپتىڭ سالقىنى بۇگىنگە دەيىن سەزىلىپ وتىر. رادياتسيالىق اسەردەن دەنساۋلىعى السىرەگەن جاندارعا قولداۋ كورسەتۋ – ءبىزدىڭ ازاماتتىق ءارى ادامدىق بورىشىمىز, – دەدى وبلىس اكىمى.
ارنايى ورتالىقتان ەم الاتىن بالالاردىڭ اتا-اناسى عيمارات اشىلعاندا, ەرەكشە ريزاشىلىعىن جەتكىزدى.
– اۋىلىمىزدا وسىنداي ۇلكەن وڭالتۋ ورتالىعىن اشىپ, ينۆاتاكسي سىيلاپ جاتقاندارىڭىزعا, الەۋمەتتىك كومەك الۋشى بالالاردىڭ اتىنان, اتا-انالاردىڭ اتىنان زور العىس ايتامىن. پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ جەرگىلىكتى جەردە اتقارىلىپ, ارمانىمىزدىڭ ورىندالعانىنا قۋانىشتىمىز, – دەدى قاراۋىل اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ساۋلە رايىمبەكوۆا.
قاراۋىلداعى جيدەباي ۇلتتىق اۋىلى
«تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» اكتسياسى اياسىندا ابايدىڭ 180 جىلدىعىنا وراي «جيدەباي ۇلتتىق اۋىلى» قۇرىلىپ جاتىر. كەشەن اباي اۋدانىنداعى «اباي-شاكارىم» كەسەنەسى اۋماعىندا بوي كوتەرەدى. عيماراتتىڭ ىرگەتاسىن قالاۋ باستالىپ تا كەتتى. وعان وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي, مەتسەنات بەكتاس مەدعاتوۆ قاتىستى.
اباي اۋدانىنىڭ تۋماسى, مەتسەنات بەكتاس مەدعاتوۆتىڭ باستاماسىمەن سالىناتىن كەشەن 60 گەكتار اۋماقتى قامتيدى, كەشەننىڭ جالپى قۇنى – 1,2 ملرد تەڭگە. جوبا ماقساتى – وڭىردەگى ءتۋريزمدى دامىتۋ, رۋحاني-مادەني مۇرانى دارىپتەۋ جانە جيدەبايدى حالىقارالىق تۋريستىك باعىتتاردىڭ بىرىنە اينالدىرۋ بولىپ وتىر.
كەشەن جوباسىندا جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن كيىز ۇيلەر مەن بۋنگالو ۇلگىسىندەگى قوناقۇيلەر, ەتنو-SPA ورتالىعى مەن قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارى بار. سونىمەن قاتار يپپودروم, حايۋاناتتار باعى, كونفەرەنتس-زال, تيمبيلدينگكە ارنالعان ايماقتار, ەلەكتروموبيلدەردى قۋاتتاۋ ستانتسيالارى مەن قىمىز قۇيۋ جەلىسى بار زاماناۋي ورىندار بولادى. جوبا ىسكە قوسىلسا, 50 ادامعا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى. بۇل جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋعا جانە ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرۋعا وڭ اسەر ەتەدى.
وبلىس باسشىسى جوبانىڭ اباي اۋدانىنىڭ تۋريزم سالاسىن دامىتىپ قانا قويماي, ەكونوميكاسىنا دا جاڭا سەرپىن بەرەتىنىن ايتادى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, مەتسەنات بەكتاس شىڭعىس ۇلى قاراۋىل اۋىلىندا اۋماعى 1 200 شارشى مەتردەن اساتىن قوناق ءۇي قۇرىلىسىن باستايدى. قوناق ءۇي كەشەنىندە زاماناۋي مەيرامحانا, كوفەينيا, جازعى تەرراسا, بالالار ويىن اۋماعى, بيليارد زالى بولماق. بۇعان اكىمدىك تاراپىنان جان جاقتى قولداۋ كورسەتىلەدى.
اباي تويى – مەرەكە عانا ەمەس, بەرەكە باستاۋى ەكەنى اۋدانعا جاسالىپ جاتقان يگىلىكتەردەن-اق بىلىنەر ەدى. مۇنىڭ ءبارى اۋليە بابالاردىڭ ەلىنە تيگىزىپ جاتقان شاراپاتى. جول, بايلانىس, دايارشىلىق (سەرۆيس), جالپى توي قامىنا كىرىسىپ, قاراۋىلداعى قىزۋ قاربالاس تويعا دايىندىقتىڭ جوعارى دەڭگەيدە جاسالىپ جاتقانىن بىلدىرسە كەرەك.
اباي وبلىسى
