ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك بيۋدجەت ينۆەستيتسياسى 61,7 ملرد تەڭگە, جەكەمەنشىك ينۆەستيتسيا 170,6 ملرد تەڭگە بولدى. بيىل 1 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپاردا بار. ول بىلتىرعى كورسەتكىشكە قاراعاندا 38%-عا ارتىق بولماق.
شاھاردا قۇنى 1,9 ترلن تەڭگەدەن اساتىن 190 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ پۋلى جاساقتالعان. جوبالاردى 2029 جىلعا دەيىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. ناتيجەسىندە, 26 مىڭداي ادام جاڭا جۇمىس ورنىمەن قامتىلادى. بيىل سول ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ 51-ءى قولعا الىنادى. سونىڭ اياسىندا ءتورت مىڭنان استام ادام تۇراقتى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتىلمەك. قالا اكىمدىگى بۇگىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا كوپ كۇش سالىپ جاتىر. سوندىقتان الداعى ءتورت جىلعا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ پۋلىن قالىپتاستىردى. وعان 115 جوبا كىرىپ وتىر. ولاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى 9 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
ينۆەستيتسيالىق جوبالار پۋلىنىڭ جالپى قۇنى – 541,2 ملرد تەڭگە. سونىڭ ىشىندە بيىل ينۆەستيتسيالىق جوبالار اياسىندا 22 جاڭا كاسىپورىن بوي كوتەرەدى. ول ءۇشىن 80 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا جۇمسالادى. ال جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى 1,2 مىڭ ادامعا جەتەدى. ينۆەستيتسيالىق جوبالار اياسىندا «Shymkent Dehui Gelatin Ltd.» – جەلاتين, «Sauran Bricks» – اۆتوكلاۆتى گازدىبەتون, «Marvik Partners» – توقىما ەمەس ماتەريالدار, «كازتەرموپلاست» – پوليمەرلى قۇبىرلار, «شابيتەكس» – ماقتا-ماتا, ارالاس جانە كيىمگە ارنالعان ماتالار, «پوليترەيد كازاحستان» – پوليمەردەن جاسالعان بۇيىمدار, «وڭتۇستىك عيمارات قۇرىلىس كومپانياسى» – اسفالتبەتون قوسپاسىن, تاۋارلى بەتون مەن تەمىربەتون بۇيىمدارىن, «Cleans Fabric» – ىلعالدى مايلىق, «Ontustik qagaz kompaniasy» قاعاز بەن كارتوننان جاسالعان بۇيىمدار ءوندىرىسىن ورىستەتپەك.
سونىمەن قاتار «Qz chemical impex» زاۋىتىندا – مينەرالدى جانە ورگانيكالىق-مينەرالدى تىڭايتقىشتار, «AnDa Company»-دا – بيوفارماتسەۆتيكالىق تاۋارلار, «QazAlPack»-تە – اليۋميني قاپتاماسىنداعى ىدىستار, «BS Group»-تا – مىرىشتالعان قۇبىرلار, «Shymkent Temir»-دە – مەتال بۇيىمدارى, «QazTurkMinerals»-تا – مينەرالدى جانە ورگانو-مينەرالدى تىڭايتقىشتار, «سترويپروگرەسس-2007»-دە – تەمىربەتون ونىمدەرى, «راحات-شىمكەنتتە» – جاڭا گازدى پەشپەن ۆافەل تاتتىلەرى, جك «اليدە» – ويىنشىقتار, «ZeineP»-دە – ءبىر رەتتىك مەديتسينالىق توسەكتىك ورىن جابدىقتارى, «City Block»-تە – بيتۋم جانە «MEGA SMART B2B» جشس-دا مەتالل بۇيىمدارى شىعارىلماق. بۇل رەتتە اعاش وڭدەۋ تسەحىن كەڭەيتىپ, ءوندىرىس قۋاتىن ارتتىرعالى وتىرعان «KAZAKHSTAN WOODEN DRUMS» فيرماسىن دا اتاپ وتكەن ابزال.
ءى توقسانداعى ستاتيستيكا بويىنشا شىمكەنتتە كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىن سۋبەكتى سانى 138,8 مىڭدى قۇرادى. وتكەن جىلدىڭ ءۇش ايىمەن سالىستىرعاندا بيزنەستى كاسىپ ەتكەن ازاماتتار 7%-عا وسكەن. بىلتىر جىل سوڭىنداعى ەسەپكە سايكەس شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سالاسىندا جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى 250 مىڭداي ادامعا جەتسە, بۇل كورسەتكىش 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,8%-عا ارتىپتى. بىلتىر مەگاپوليستە شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى 3 ترلن 487 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن وندىرگەن. 2023 جىلعا قاراعاندا ونىڭ كولەمى 30,4%-عا ۇلعايعان. شىمكەنتتىڭ جالپى وڭىرلىك ونىمىندە شوب ۇلەسى 54,8%.
«جەكە كاسىپكەرلىكتى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ كەيبىر شارالارى تۋرالى» ۇكىمەتتىڭ 2024 جىلعى 17 قىركۇيەكتەگى №754 قاۋلىسىنا سايكەس «بىرىڭعاي كەشەندى باعدارلاما» اياسىندا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا 2025 جىلى 20 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بيىل قاڭتار-ناۋرىزدا 1385 جوباعا 2 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجىلاي قولداۋ كورسەتىلدى. ونىڭ ىشىندە بانك نەسيەلەرىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋ, بانك نەسيەلەرىن ءىشىنارا كەپىلدەندىرۋ سەكىلدى قولداۋ تەتىكتەرى بار. سونداي-اق 2022–2024 جىلدارعا ارنالعان «ىسكەر قالا» ءىس-شارا جوسپارى اياسىندا مىندەتتەمەلەردى وتەۋگە بيۋدجەتتەن بيىلعا 100,4 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلدى. وسى اتالعان وڭىرلىك باعدارلاما شەڭبەرىندە قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا 10,2 ملن تەڭگە سۋبسيديا جانە وندىرىستىك الاڭداردىڭ جالداۋ اقىسىن وتەۋگە 17 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىندى. قازىر شىمكەنتتە شاعىن ونەركاسىپ الاڭدارىن قۇرۋ قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. وسى ماقساتقا وراي 22,2 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا جۇمسالدى.
«قالادا ءۇش شاعىن ونەركاسىپتىك ايماق بار – «Orda NS Building», «Standard Steel KZ» جانە «ەنەرگوترانس-3» سەرىكتەستەرى. ۇشەۋىنىڭ ورنالاسقان جەرى 76 مىڭ شارشى مەتر اۋماقتى الىپ جاتىر. شاعىن ونەركاسىپتىك ايماقتاردىڭ ءبىرىنشى كەزەڭ قۇرىلىسىنا 9,8 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, بيىلعى ءىى توقساندا 45 مىڭعا جۋىق اۋماقتىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. كاسىپورىندار شوعىرلانعان شاعىن ايماقتار قۇرۋ ارقىلى 150-دەن استام جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ, 500 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ, بيۋدجەتكە 1 ملرد تەڭگە سالىق تابىسىن ءتۇسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. قالادا بولشەك ساۋدا كولەمى دە ۇلعايىپ كەلەدى. ماسەلەن, بيىلعى ءۇش ايدا سالاداعى تابىس 222 ملرد تەڭگەدەن اسقان. جىل سوڭىنا دەيىن كورسەتكىشتى 1 ترلن تەڭگەدەن اسىرساق دەگەن جوسپارىمىز بار. بۇل ماقساتقا جاڭادان اشىلاتىن 8 ساۋدا, ويىن-ساۋىق ورتالىعى, 11 ساۋدا ءۇيى, 10 جاڭا ساۋدا نۇكتەسى جانە بازارلاردى جاڭعىرتۋ ەسەبىنەن قول جەتكىزەمىز دەپ وتىرمىز», دەيدى باسقارما باسشىسى ب.ازىمبەرديەۆ.
ايتۋىنشا, مەگاپوليستە كوتەرمە ساۋدا كولەمى 3 ترلن تەڭگەدەن اسقان. ال جالپى مەگاپوليستىڭ ساۋدا سالاسىنىڭ تابىسى 5,3 ترلن تەڭگەگە جەتىپ جىعىلدى. شىمكەنت رەسپۋبليكالىق ۇلكەن قالا بولعاندىقتان, مۇندا ساۋدا-ساتتىق پەن ءوندىرىس سالاسى جىلدان-جىلعا دامي بەرەدى. قالانىڭ ادام كاپيتالى كۇشى مەن ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىگىن ەسكەرە كەلە, جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك قايتا وڭدەۋ ونەركاسىبىن وركەندەتۋگە بەل بايلاپ وتىر. اسىرەسە تۇرمىسقا قاجەتتى قاراپايىم زاتتار مەن ەكسپورتقا نەگىزدەلگەن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارعا باسىمدىق بەرىلمەك. كەلەشەكتە شىمكەنت وندىرىستىك شاھارعا اينالۋعا ءتيىس. وعان مەگاپوليستىڭ مۇمكىندىگى تولىق جەتەدى. ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدىق جاعداي دا جاقسى جاسالىپ كەلەدى دەيدى شەندىلەر.
مامان ايتىپ وتكەندەي, بۇگىندە قالادا ورنالاسقان بازارلار قايتا جاڭعىرتىلىپ جاتىر. شىمكەنتتە 19 بازاردىڭ 10-ى – امبەباپ, قالعانى ارناۋلى ساۋدا ورىندارى. بازارلاردى قايتا قۇرۋ زاڭعا سايكەس جۇزەگە اسىپ جاتىر. «ساۋدا قىزمەتىن رەتتەۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 10-بابىنىڭ 2-3-تارماعى بازارلاردى قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرىنە سايكەستەندىرۋدى جانە مودەرنيزاتسيالاۋدى تالاپ ەتەدى. وسى ەرەجەگە ساي قالا اۋماعىنداعى 19 بازار مودەرنيزاتسيالانۋعا ءتيىس. وسى كۇندە شاھارداعى «بەكجان», «شىمكەنت تۇلپار», «الاش», «يساتاي (الاتاۋ)», «اكبار», «سامال», «ىنتىق اتا», «بارىس», «كوكتەم», «جىبەك جولى», «كومەش بۇلاق», «نۇر سايرام», «دارحان», «اينا», «جاڭا شاحار» بازارلارىندا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى اياقتالعان. قالعان 4 بازارداعى («اۆتو نۇر», «قىرعى بازار», «نازىم اپا», «جابىق بازار») مودەرنيزاتسيا جىل سوڭىنا دەيىن ءتامامدالادى.
