جاڭا كودەكس نەنى وزگەرتتى؟
جاڭا سالىق كودەكسى سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى بارىنشا جەڭىلدەتتى. ەسەپتىلىك كولەمى 30 پايىزعا قىسقارسا, سالىق تۇرلەرى 20 پايىزعا ازايدى. ارناۋلى سالىق رەجيمدەرى دە ءۇش باعىتقا شوعىرلاندى: ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار, وڭايلاتىلعان دەكلاراتسيا جانە شارۋا قوجالىقتارى.
مۇنىڭ ءبارى سالىق جۇيەسىن تۇسىنىكتى, يكەمدى ءارى ادىلەتتى ەتۋگە باعىتتالعان. ەكونوميست عالىمجان ايتقازيننىڭ ايتۋىنشا, بۇل وزگەرىستەر – كەزەكتى رەفورما عانا ەمەس, مەملەكەت پەن بيزنەس اراسىنداعى «قوعامدىق كەلىسىمنىڭ» جاڭا كەزەڭى.
«ماڭىزدىسى – جاڭا سالىق كودەكسى كاسىپكەرلىككە كەدەرگى ەمەس, كەرىسىنشە, ونى دامىتۋ قۇرالىنا اينالۋى ءتيىس. بۇل – سالىق سالاسىندا ازاماتتار مەن بيزنەستى قولدايتىن وتەمدىك تەتىكتەردى كۇشەيتۋدى دە تالاپ ەتەدى. تەك جۇكتەمەنى ازايتۋ ەمەس, سالىق شەگەرىمدەرى ينستيتۋتىن كەڭىنەن ەنگىزۋ قاجەت», دەيدى ساراپشى.
سالىق تولەمەگەنگە – سالماقتى جاۋاپكەرشىلىك
سالىق كەڭەسشىسى ايدار ماساتباەۆ سالىقتان جالتارۋدىڭ قۇقىقتىق سالدارىن جان-جاقتى ءتۇسىندىرىپ بەرەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, تولەم مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن سالىقتار بويىنشا ازاماتتىڭ ەلەكتروندى كابينەتىنە ەسكەرتۋ جىبەرىلەدى. بۇل – العاشقى «دابىل». ەگەر 30 جۇمىس كۇنى ىشىندە ەشقانداي قارىز وتەلمەسە, مەملەكەتتىك كىرىستەر باسقارماسى ارنايى سالىقتىق بۇيرىق شىعارادى.
«سالىقتىق بۇيرىق دەگەنىمىز – سالىق ورگاندارىنىڭ رەسمي تالابى. ول بۇيرىق شىققاننان كەيىن 5 جۇمىس كۇنىندە بورىشكەرگە جولدانادى. ەگەر وعان دا ءمان بەرىلمەسە, ءىس جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنا تابىستالادى. وسىدان كەيىن ەسەپشوتتار بۇعاتتالىپ, م ۇلىككە ارەست قويىلۋى مۇمكىن», دەيدى كەڭەسشى.
جەكە تۇلعانىڭ بەلگىلى ءبىر مۇلكى تاركىلەنبەيدى. بۇلار: جالعىز باسپانا, كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى زاتتار, جالاقى, زەينەتاقى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ مۇلكى مەن كولىگى. الايدا قالعان دۇنيە-م ۇلىك – ەكىنشى ءۇي, كولىك, باعالى زاتتار, ءتىپتى دەپوزيتتەر – تاركىلەنۋى ابدەن ىقتيمال.
سالىق ورگانى دا جاڭىلادى
ايدار ماساتباەۆتىڭ تاجىريبەسىندە سالىق ورگاندارى تاراپىنان راسىمدەردىڭ بۇزىلۋى ءجيى كەزدەسكەن ەكەن. سوندىقتان بۇعان دا باسا ءمان بەرگەن دۇرىس.
«مىسالى, ءبىر ازاماتقا ەسكەرتۋ 2023 جىلى جىبەرىلگەن. بىراق سالىقتىق بۇيرىق ەكى جىلدان كەيىن عانا راسىمدەلىپ وتىر. بۇل – پروتسەسسۋالدىق ءتارتىپتىڭ بۇزىلۋى. تاعى ءبىر جاعداي: سالىقتىق بۇيرىق مۇلدە بەرىلمەگەن, بىراق ازاماتتىڭ ەسەپشوتى بۇعاتتالعان. مۇندايدا ازامات بۇيرىقتىڭ كۇشىن جويۋعا نەمەسە شاعىم تۇسىرۋگە قۇقىلى», دەيدى ساراپشى.
سوسىن تاعى ءبىر جانساق پىكىر بار. كوپتەگەن زاڭدى تۇلعا باسشىلارى كومپانيانىڭ سالىق قارىزى ءۇشىن جەكە جاۋاپ بەرەمىز دەپ جاڭساق ويلايدى.
«ديرەكتور – تەك زاڭدى تۇلعانىڭ ۋاكىلەتتى وكىلى. ەگەر جشس-ءنىڭ سالىق قارىزى بولسا, كومپانيا جاۋاپ بەرەدى. ال ديرەكتور رەتىندە ەمەس, جەكە تۇلعا رەتىندە سالىق تولەمەسە, وندا ول جوعارىدا ايتىلعان تارتىپكە ساي جاۋاپ بەرەدى», دەپ ناقتىلادى ماساتباەۆ.
جك-نىڭ جۇگى دە اۋىر
جەكە كاسىپكەرلەر (جك) ءۇشىن جاعداي وزگەشە. ولار بارلىق م ۇلىكتەرىن قوسا العاندا جاۋاپتى. ەگەر سالىق تولەنبەسە, سالىق ورگاندارى كاسىپكەردىڭ ەسەپشوتىنان بىردەن قاراجات الۋعا قۇقىلى.
«كەيدە جەكە شوتتار دا بۇعاتتالادى. بۇل زاڭدىلىققا تولىق ساي ەمەس, داۋلى ماسەلە. بىراق ءىس جۇزىندە ءجيى بولادى. ال ەگەر ەسەپشوت بوس بولسا, سالىق ورگاندارى دەبيتورلىق بەرەشەكتى تاركىلەۋى مۇمكىن. ياعني, باسقا بىرەۋدىڭ كاسىپكەرگە بەرەشەگى بولسا, سول اقشانى سالىق تولەمىنە باعىتتاپ, ءوز پايداسىنا بۇرىپ جىبەرەدى», دەيدى كەڭەسشى.
ايدار ماساتباەۆ ءاربىر ازامات پەن كاسىپكەرگە ءبىر كەڭەستى كونە ءداۋىردىڭ قاعيداتىنداي ەتىپ ەسكە سالادى: «ەستى جان – ەرتە قامدانار».
«ەلەكتروندى كابينەتتەرىڭىزدى ءجيى تەكسەرىپ, حابارلامالاردى ەسكەرۋسىز قالدىرماڭىزدار. بارلىق سالىق تولەمدەرى مەن قۇجاتتاردى مۇقيات ساقتاپ وتىرۋ كەرەك. ەگەر كۇماندى تالاپ كەلسە, زاڭگەردەن كەڭەس الىپ, ءوز قۇقىعىڭىزدى قورعاۋدان تارتىنباڭىز. ويتكەنى سالىق بۇيرىقتارى دا, بۇعاتتاۋ شارالارى دا كەيدە زاڭسىز بولۋى مۇمكىن», دەيدى ول.
ەلەكتروندى كابينەت – باقىلاۋ تەتىگى
ساراپشىلار كەڭەسى – ەلەكتروندى كابينەتتى ءجيى تەكسەرىپ, بارلىق حابارلامالارعا ءمان بەرۋ. سالىق قۇجاتتارى مەن تولەم تاريحىن مۇقيات ساقتاۋ كەرەك. ەگەر كۇماندى تالاپ كەلسە, زاڭگەردەن كەڭەس العان ءجون. سەبەبى كەيبىر سالىقتىق بۇيرىقتار نەمەسە شەكتەۋ شارالارى زاڭسىز بولۋى دا مۇمكىن.
سونىمەن, جاڭا سالىق كودەكسى – مەملەكەت پەن ازاماتتار اراسىنداعى جاڭا سەنىم كەزەڭى. بۇل وزگەرىستەر سالىق مادەنيەتىن دامىتۋعا سەرپىن بەرەدى. ال سالىقتان جالتارۋ – زاڭ الدىندا جاۋاپ بەرەتىن ارەكەت. ەلەكتروندى ەسكەرتۋدى ەلەمەۋ – ەرتەڭ ەسەپشوت بۇعاتتاۋعا, ال م ۇلىككە سالىنعان ارەست – كاسىپ پەن كۇنكورىسكە سالىناتىن تۇساۋ. سوندىقتان زاڭ اياسىندا ارەكەت ەتۋ – ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك قانا ەمەس, قاۋىپسىزدىك كەپىلى.
