مادەنيەت • 11 شىلدە, 2025

بالەت الەمىندەگى بىرەگەي باستاما

30 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

5-6 شىلدەدە «استانا بالەت» تەاترىنىڭ ساحناسىندا كوپتەن كۇتكەن «Carmina ۆurana» بالەت-كانتاتاسىنىڭ – حور, وركەستر جانە بالەت ترۋپپاسى العاش رەت ءبىر ساحنادا توعىسقان بىرەگەي جوبانىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

بالەت الەمىندەگى بىرەگەي باستاما

ەكسپرەسسيونيست-كومپوزيتور, حح عاسىردىڭ كورنەكتى نەمىس كومپوزيتورلارىنىڭ ءبىرى كارل ورف جازعان ميستيكالىق, باۋراپ الار «Carmina Burana» كانتاتاسى فيلوسوفيالىق ءارى ەموتسيو­نالدى بالەتتىڭ نەگىزىنە اينالدى. بۇل – حح عاسىر­دىڭ ەڭ جۇمباق ءارى تاڭعالدىرارلىق قۋا­تى بار تۋىندىلاردىڭ ءبىرى. زاماناۋي مادە­نيەت­تە ول كلاسسيكا مەن تانىمال مۋزىكا اراسىندا ەرەكشە ورىن الادى.

كومپوزيتور كانتاتانىڭ ماعىناسىن ادام رۋحىنىڭ جەڭىسى رەتىندە سيپاتتاپ, ءوز شىعار­ما­سىن وپتيميستىك ءارى قۋانىشقا تولى دەپ سانادى. بۇل شىعارمادا فورتۋنا قۇ­دايىنىڭ تاقىرىبى استارلاپ جەتكىزىلەدى. ول تاعدىر دوڭگەلەگىن اينالدىرىپ, ادام بالاسىن بىردە تۇڭعيىققا قۇلاتىپ, بىردە باقىتقا كەنەل­تەدى.

«Carmina Burana» بالەتى – ادام بالاسىنىڭ بولمىسى, جان ارپالىسى مەن ازابى, ادامنىڭ كۇدىرەت كۇشىمەن ۇزىلمەس بايلانىسى تۋرالى وي-تولعاۋ. بالەت ساحناسىندا ماتەريالدىق جانە رۋحاني, جاسامپاز جانە قيراتۋشى كۇش تەكەتىرەسى كورسەتىلەدى. مۇنىڭ ءبارى – فورتۋنا دوڭگەلەگىنىڭ ۇزدىكسىز قوزعالىسى, جالىنداعان ءومىر مەن جاننىڭ رەينكارناتسياسى تۋرالى باياندايدى.

بالەت وقيعاسى ەكى جاننىڭ (بوزبالا مەن بويجەتكەن) اينالاسىندا ءوربيدى. ولار بىرىنە-ءبىرى ىنتىق. ەكەۋارا پاك سەزىمدەرى ماحابباتقا ۇلاسادى. بىراق, بولمىسىڭدى ساقتاپ, ماحاببات سىرىن تانۋ ءۇشىن وزگەنىڭ الداپ-ارباۋىنان, ازعىرۋىنان بويىڭدى اۋلاق ۇستاساڭ عانا مۇمكىن ەكەن.

سپەكتاكل بەينەلەرى ورفتىڭ مۋزىكاسىنان عانا ەمەس, قايتا ورلەۋ ءداۋىرى سۋرەتشىلەرىنىڭ تۋىندىلارىنان دا شابىت العان. سپەكتاكلدە جاسامپاز جانە جويقىن كۇشتەر, شارتتى تۇردە جاراتۋشى جانە ازعىرۋشىمەن بايلانىستى رامىزدىك كەيىپكەرلەر رەتىندە كورىندى.

«Carmina Burana» بالەت-كانتاتاسىن, شارتتى تۇردە, ءبىر-بىرىنەن مۋزىكالىق جاعىنان ەرەكشەلەنەتىن ءتورت بولىمگە بولۋگە بولادى. قويىلىم توبى مۇنى پلاستيكالىق تۇردە جەتكىزۋدى ءجون كوردى. سپەكتاكلدە ارتىستەر كلاس­سيكالىق حورەوگرافيادان ەركىن پلاستيكاسى جانە contemporary ەلەمەنتتەرى بار بيگە اۋىسىپ وتىردى.

«ارتىستەرگە وسىنداي ءارتۇرلى مۋزىكالىق ماتەريالمەن جانە ءتۇرلى پلاستيكالىق ماتەريالمەن جۇمىس ىستەگەن وتە ماڭىزدى», دەپ اتاپ ءوتتى قويۋشى-بالەتمەيستەر تيمۋر زاگيدۋللين.

جاڭا حورەوگرافيالىق تۋىندىنى جاساۋعا دارىندى ونەر قايراتكەرلەرى قاتىستى. كارل ورفتىڭ مۋزىكاسى قويىلىمنىڭ نەگىزىنە الىنىپ, ونىڭ اۋقىمى مەن ەموتسيونالدى تەرەڭدىگىن ارت­تىرا ءتۇستى. قويۋشى-بالەتمەيستەرلەر مۋكارام ابۋباحريەۆا (اۆاحري) جانە تيمۋر زاگيدۋللين شىعارمانىڭ دراماتۋرگياسىن جەت­­­كىزەتىن كوركەم حورەوگرافيا ءتىلىن قول­داندى.

كوستيۋم سۋرەتشىسى ۆارۆارا پلەتنەۆا ستسەنوگرافيا مەن كوستيۋمدەردەگى سيمۆوليزم مەن زاماناۋي تانىمدى بىرىكتىرە وتىرىپ, قويىلىمنىڭ كورنەكى بەينەسىن جاسادى. جارىق سۋرەتشىسى دەنيس سولنتسەۆ ءدال جانە مانەرلى جارىق شەشىمدەرى ارقىلى ءىس-ارەكەتكە ەرەكشە اتموسفەرا دارىتتى. بەينەسۋرەتشى مارات ساعادينوۆ ساحنا كەڭىستىگىنە تابيعي تۇردە ورىلگەن ديناميكالىق پروەكتسيالار ارقىلى سپەكتاكلدىڭ كورنەكى اسەرىن كۇشەيتە ءتۇستى.

قويىلىمنىڭ مۋزىكالىق جەتەكشىسى ءارى ديريجەرى ارمان ورازعاليەۆ تەاتردىڭ سيم­فونيالىق وركەسترىنىڭ كۇشىمەن قۋاتتى ءارى اسەرلى مۋزىكالىق سۇيەمەلدەۋدى قامتا­ماسىز ەتتى. ۆوكالدى ءبولىم گۇلميرا قۇتتىبادامو­ۆا­نىڭ جەتەكشىلىگىندەگى حوردىڭ قاتىسۋى­مەن جۇزەگە اسىرىلىپ, كورەرمەندى ءتانتى ەتكەن سپەكتاكل­دىڭ اۋقىمى مەن دىبىستىق كەرنەۋىن ارتتىرۋ­عا مۇمكىندىك بەردى.

«Carmina Burana» بالەتىنىڭ پرەمەراسى تىڭ دۇنيە دەسە بولعانداي. العاش رەت حور, وركەستر جانە بالەت ءبىرتۇتاس ونەر كەڭىستىگىندە بىرىگىپ, اۋقىمدى ءارى جانىڭدى باۋراپ اكەتەر قويىلىم جاسادى. مۇندا مۋزىكالىق ەكپىننەن پلاستيكالىق قيمىلعا دەيىنگى ءاربىر ەلەمەنت – وسى ماڭگىلىك شىعارمانىڭ تەرەڭ ماعىناسىن اشا تۇسۋگە كۇش سالدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار