ۇلتتىق تاعام ۇلىقتالۋى ءتيىس

ۇلتتىق ءداستۇر, ۇلتتىق سيپات. ۇلتتىق دەگەنىمىز نە؟ سيپاتى قانداي؟ ۇلتتىقتىڭ ءبىر سيپاتى تەگىندە ۇلتتىق تاعامدا جاتسا كەرەك. اس ادامنىڭ ارقاۋى, دەيدى اتام قازاق. “ارپا, بيداي اس ەكەن, التىن-كۇمىس تاس ەكەن” دەپ, استى وتە جوعارى باعالاۋدىڭ جولىن عانا ەمەس, ونى ءدامدى ەتىپ ازىرلەۋدىڭ ءجون-جوسىعىن دا جاقسى بىلگەن. وزگە ەل قازاقتا داستار­قانى كەڭ, جا­نى جومارت حالىق رەتىندە تاني­تى­نىنا بۇل ءسوزىمىزدىڭ ءبىر دالەلى. ءيا, اتام قازاق كىمدى بولسا دا پيعى­­لىنا قاراماي, “استان ۇلكەن ەمەسسىڭ” دەپ داستار­قانعا شاقىر­عان. جالپى, ۇلتى­مىزدىڭ مادە­نيەتىندە داستار­قان – ەكونوميكا­لىق, ديپلوماتيا­لىق پەن سونداي-اق ءتالىم-تاربيەلىك قىزمەت اتقارعان. قازاق حالقىنىڭ قوناقجايلىق ءداستۇرى شەتەلدە ىقى­لىم زاماننان-اق اڭىزعا اينالعان. ال بۇگىندە شە؟ وسى اڭىزعا لايىق داستارقانى­مىز­دى ۇلتتىق تاعام­دارمەن جاينا­تىپ ءجۇرمىز بە دەگەنگە كەلسەك, بۇگىندە تاعام مازىرىمىزدە وزگە ۇلت وكىلدەرى­نىڭ تاعامدارى باسىمدىق ەكەندىگى دە شىندىق. وسى ورايدا, قازاقتىڭ برەندىنە لايىق قازى-قارتا, باۋىر­ساق, قىمىز, شۇ­بات جانە باسقا دا ءسۇت ونىمدەرى بۇگىنگى كۇننىڭ تالا­بىنا ساي ەتىپ جان­داندىرۋ, ونى دا­مى­تىپ, ەلگە تانى­مال ەتۋمەن اينا­لىسۋ ماق­ساتىن­دا جاستار ۇيى­مى قۇرىلۋدا. بۇل ورايدا جاقىندا عانا كوپشى­لىكتىڭ شىمبايىنا باتقان وسىناۋ ماسەلەنى كوتەرىپ, استانادا­عى ء“تىل جانە مادەنيەت” قوعام­دىق ۇيىمى قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعام­دارىن ناسي­حاتتاۋ مەن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىن­داعى ەۋرازيا ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتىندە شارا وتكىز­گەنىن ايتۋعا بولادى. وعان الەۋ­مەتتىك عىلىمدار فاكۋل­تەتىنىڭ دەكانى, تاريح عىلىمدارى­نىڭ دوك­تورى زيابەك قابىلدينوۆ, مەديتسي­نا عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى, پرو­فەسسور, اقش مەديتسيناسىنىڭ اكا­دەميگى ەربولات دالەنوۆ, ء“تىل جانە مادەنيەت” قوعامىنىڭ توراعا­سى انۋاربەك ەرالى, راحات يكىباەۆ, قوعام مۇشەلەرى مەن شارا­عا قىزىعۋ­شىلىق تانىتقان ستۋ­دەنت­تەر قاتىس­تى. ۇلتتىق تاعامدار­دى جاڭعىرتۋ يدەياسىن كوتەرىپ جۇرگەن راحات يكىباەۆتىڭ ايتۋىن­شا, بۇگىندە ونىڭ قولداۋ الۋىندا مەملەكەتتىڭ كومە­گىنسىز جۇزەگە اسۋى قيىن. ءويت­كەنى, كادىمگى ءوزىمىز ءسۇيىپ جەيتىن ەتتى, دايىنداۋعا كەتەتىن قامىردىڭ 1 كگ-ى 450 تەڭگە تۇرادى. ال ەتتى مو­لى­راق اسۋ ءۇشىن قانشا قاراجات كەتەتىنىن ء“ىشىڭىز بىلەدى”. الايدا, باسە­­كەگە قابىلەتتىلىكتى دامى­تۋ­دى انىق­­تايتىن فاكتوردىڭ ءبىرى قول­جەتىمدى باعا ەمەس پە, دەيدى ول. راحات يكىباەۆتىڭ ۇلتتىق تاعام­دار­دى ءدارىپ­تەۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلا­سى بارلىعىمىزدىڭ كوكەيى­مىزدە. دەگەن­مەن, بولاشاقتا ۇيىمىزدە عانا ەمەس, ۇلتتىق تاعامىمىزدى شەتەلگە شيپا­سى­مەن, ءدامدى­لىگىمەن, پايدا­لى­­لىعى­مەن تاڭقالدىرعانعا نە جەتسىن, شىركىن! ۆەنەرا تۇگەلباي, “ەگەمەن قازاقستان”.