وندا اۋىل جولدارىن جوندەۋ, اۋىزسۋمەن قامتۋ, جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ سياقتى بىرقاتار وزەكتى ماسەلە كوتەرىلدى.
قوڭىربيىك اۋىلىندا اقساقالدار جايىلىم جەرلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن ايتتى. جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, مال بار, الايدا ونى جاياتىن جەر تاپشى.
نۇرتاي سابيليانوۆ سوڭعى ءۇش جىلدا پارتيانىڭ «جەر اماناتى» كوميسسياسىنىڭ ارقاسىندا 12 ميلليون گەكتاردان استام زاڭسىز الىنعان جايىلىم جەرلەر مەملەكەتكە قايتارىلعانىن اتاپ ءوتتى. تەك بىلتىردىڭ وزىندە اباي وبلىسىندا 550 مىڭ گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعى جەرى حالىققا قايتارىلعان.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جۋىردا عانا «جايىلىمدار تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. بۇل زاڭدا قوعامدىق جايىلىمدار جايلى جاڭا نورمالار ەنگىزىلىپ, جايىلىمداردى كونكۋرسسىز ۇلەستىرۋگە, ولاردى باسقا ماقساتتاعى اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىنا اۋىستىرۋعا تىيىم سالىنادى. سونىمەن قاتار ءبىر گەكتارعا شاققانداعى مال جايىلىمىنىڭ ءنورماتيۆى 20%-دان 50%-عا دەيىن ارتتى», دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار قونىربيىك اۋىلىندا ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلۋ, مەديتسينالىق پۋنكت اشۋ, جەدەل جاردەم كولىگىن ءبولۋ, مەكتەپكە سپورتزال سالۋ جانە اۋىز سۋعا قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرۋ ماسەلەلەرى دە كوتەرىلدى.
ال كىشى قاراسۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى ايەلدەردىڭ زەينەت جاسىنىڭ تومەندەتىلۋىن ۇسىنىپ, اۋىلعا جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت تارتۋدى سۇرادى. تۇرعىندار سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ زاردابىن تارتقان ازاماتتارعا جەڭىلدىكتەر بەرۋ ماسەلەسىن دە قوزعادى.
«مەملەكەت يادرولىق سىناقتاردىڭ زاردابىن تارتقان ازاماتتاردى ۇمىتپايدى. 1992 جىلدان بەرى ارنايى الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. بۇل – مەرزىمىنەن بۇرىن زەينەتكە شىعۋ, ءومىر ءسۇرۋ جىلدارى ءۇشىن وتەماقى تولەۋ, ەڭبەك ءوتىلىن كەڭەيتۋ جانە مەديتسينالىق كومەك الۋ كەزىندە جەڭىلدىكتەر. بۇل كەپىلدىكتەر ساقتالعان جانە ءوز كۇشىندە. ال ەكى جىل بۇرىن «سەمەي يادرولىق قاۋىپسىزدىك ايماعى تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلداندى. ول ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋگە, جەردى قورعاۋعا, مونيتورينگ پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. بۇل – حالىقتى قولداۋعا ارنالعان كەزەكتى ناقتى قادام», دەدى نۇرتاي سابيليانوۆ.
سونداي-اق دەپۋتات 2021 جىلى پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى اياسىندا سەمەي قالاسىندا يادرولىق مەديتسينا جانە ونكولوگيا ورتالىعى اشىلعانىن ەسكە سالدى. قازىرگى تاڭدا وندا ونكولوگيالىق اۋرۋلارمەن قاتار رادياتسيالىق اسەر سالدارىنان دەنساۋلىعىندا كىنارات بار تۇرعىندار دا ەم الىپ ءجۇر.
سالقىنتوبە اۋىلىندا باستى ماسەلەلەر رەتىندە جولدىڭ جوقتىعى, ەسكىرگەن ەلەكتر جەلىلەرى جانە اباتتاندىرۋعا ارنالعان بيۋدجەتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى اتالدى. سونىمەن قاتار جاستاردى تارتۋ مەن جۇمىس ورىندارىن اشۋ – وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە كوتەرىلدى.
نۇرتاي سابيليانوۆ «اۋىل اماناتى» پارتيالىق جوباسى ارقىلى 2,5 پايىزبەن جەڭىلدەتىلگەن شاعىن نەسيە بەرۋ جالعاسىپ جاتقانىن ايتىپ, بۇگىندە وبلىستا ونداعان تۇرعىن وسى مۇمكىندىك ارقىلى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار اشىپ, جىلىجايلار سالىپ, مال ساتىپ الىپ جاتقانىن جەتكىزدى. قازىرگى تاڭدا 350 ادام وسى جوبانىڭ يگىلىگىن كورگەن. ال قارىز ماسەلەسى بار اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن «قارىزسىز قوعام» جوباسى بەلسەندى جۇمىس ىستەۋدە. جوبا اياسىندا قاتىسۋشىلار قارجىلىق ساۋاتتىلىق بويىنشا ءبىلىم الىپ قانا قويماي, قارىزدارىن قايتا قارجىلاندىرۋ, قارجىلىق ساۋىقتىرۋ جوسپارلارىن ازىرلەۋ بويىنشا ساراپشىلاردان تەگىن كومەك الادى.
دەپۋتات مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان ساياسي رەفورمالارىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.
«بۇگىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ اشىق سويلەي باستاۋىنىڭ ءوزى – وزگەرىستەردىڭ ناتيجەسى. بۇرىن كىم باسقاراتىنىن ءوزىڭىز شەشپەيتىن ەدىڭىزدەر. قازىر وزدەرىڭىز تاڭدايسىزدار. اكىمدى حالىق ءوزى سايلايدى, بۇل – جاي عانا دەموكراتيا ەمەس, بۇل – تىكەلەي بيلىك. بۇل – پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەفورماسى. «AMANAT» پارتياسى پرەزيدەنتتىڭ باستى قوعامدىق تىرەگى رەتىندە اكىم سايلاۋلارىنىڭ اشىق, ءادىل جانە حالىقتىڭ بەلسەندى قاتىسۋىمەن وتۋىنە قول جەتكىزدى. سايلانعان اكىمدەر ءوز سايلاۋشىلارىنىڭ الدىندا كوبىرەك جاۋاپكەرشىلىك سەزىنەدى. ەگەر اكىم دۇرىس جۇمىس ىستەمەسە, ونى كەرى شاقىرىپ الۋ قۇقىعى حالىقتىڭ قولىندا», دەدى نۇرتاي سابيليانوۆ.
