بانكتەردىڭ بىرىگۋىنەن نە كۇتەمىز؟

بانكتىڭ بەنەفيتسيارلىق مەن­شىك يەسى – بولات وتەمۇراتوۆ. بۇعان دەيىن «Home Credit Bank» رەناتا كەللنەروۆانىڭ وتباسىنىڭ باقى­لاۋىنداعى PPF حالىقارالىق قارجى توبىنا تيەسىلى بولاتىن. 2022 جىلى بانك اكتسيالارىنىڭ 75%-ىن PPF ساتىپ العان, ال رەسەيلىك «حوۋم كرەديت ەند فينانس بانك» جشق ۇلەسى 25%-عا دەيىن تومەندەگەن. PPF-ءتىڭ ءىرى اكتسيونەرى – چەح كاسىپكەرى يرجي.

بۇعان دەيىن تاراپتار اراسىنداعى كەلىسسوزدەر تۋرالى اقپارات باق-تا جاريالانعان. اكتسيونەرلەر باعانى قوسا العاندا, نەگىزگى شارتتار بويىنشا كەلىسىمگە كەلگەن سياقتى. «Home Credit Bank» بولاشاقتا «Forte Bank» قۇرىلىمىمەن تولىق ينتەگراتسيالانىپ كەتەتىنىن ساراپشىلار ايتىپ جاتىر. مامىلە رەتتەۋشى ورگانداردان, ونىڭ ىشىندە باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى (بقدا) مەن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنەن (قنردا) بارلىق قاجەتتى رۇقساتتى العاننان كەيىن اياقتالادى. بۇل وقيعا بانك نارىعىنىڭ لاندشافتىن وزگەرتۋى مۇمكىن ەكەنىن ساراپشىلار ايتىپ ۇلگەردى. ەكى ءىرى قۇرىلىمدى بىرىكتىرۋ سەكتوردا كۇشتەردى ورنالاستىرۋعا ىقپال ەتەدى, قىزمەت كورسەتۋ جەلىسىن كەڭەيتەدى, سونداي-اق باسەكەلەستىككە اسەر ەتۋى مۇمكىن.

«Forte Bank» پەن «Home Credit Bank» كليەنت­تەرىنە بۇرىنعى شارت­تار­دا قىزمەت كورسەتىلەدى – بار­لىق قول­دانىستاعى شارتتار كۇشىن ساق­تايدى, ال بانكتەردىڭ مىندەتتەمەلەرى تولىق كولەمدە ورىندالادى», دەلىنەدى «Forte Bank» رەسمي حابارلاما­سىندا. «Home Credit Bank»-ءتى قوسىپ الۋ – «Forte Bank» پوزيتسياسىن كۇشەيتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قارجى نارىعىندا ءوسىپ كەلە جاتقان شوعىرلانۋدى كۇشەيتۋ دەيدى ساراپشىلار. بىرىگۋ تەحنولوگيا, ساراپتاما جانە كليەنتتىك بازانى بىرىكتىرۋگە, ءوسۋ مەن يننوۆاتسيا ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مامىلە اياقتالعاننان كەيىن بانك كەڭەيتىلگەن تسيفرلىق ونىمدەردى, نەسيە مەن سالىمدار بويىنشا جاقسارتىلعان شارتتاردى ۇسىنادى دەگەن ءۇمىت بار. ەكونوميست عالىم قۇسايىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, بىزگە قانشا بانكتىڭ كەرەك ەكەنىن ۇكىمەت پەن قنردا ەمەس, نارىقتىڭ ءوزى شەشەدى. ول ءۇشىن بارىنە بىردەي تەڭ باسەكە, بارىنە بىردەي ويىن ەرەجەسى كەرەك.

«وسى مامىلەدەن «Forte» قانداي سينەرگيا الاتىنىن كورەيىك, سەبە­بى بانك­تەر پوزيتسيالاۋ تۇرعىسى­نان دا, كور­پوراتيۆتىك مادەنيەت تۇرعىسىنان دا مۇلدەم ءارتۇرلى», دەپ جازدى ەكونوميست تەلەگرامداعى ارناسىندا. ونىڭ سوزىنشە, اعىم­داعى شوتتارداعى قالدىقتاردى ۇستاۋشىلار – بيۋدجەتتىك ۇيىمدار مەن جەكە تۇلعالار اقشانى ءىرى بانكتەردە ساقتايدى. بۇل قاراجات بانكتەرگە ءىس جۇزىندە تەگىن بەرى­لەدى, ال ودان ءارى 16,5% نارىقتىق مولشەرلەمەمەن ورنالاستىرىلادى. ساراپشىلار ۇساق بانكتەردە ونداي مۇمكىندىك جوق, ناتيجەسىندە بيۋدجەتتىك ۇيىمدار مەن جەكە تۇلعالار الاتىن پايدا ءىرى بانك­تەرگە تۇسەتىنىن كوپتەن ايتىپ ءجۇر. ناتيجەسىندە ءىرى بانك ودان ءارى كۇشەيۋدە, ال ۇساق بانكتەرگە جۇتىلۋ قاۋپى ءتونىپ تۇر.

2025 جىلدىڭ العاشقى 5 ايىن­داعى دەرەك بويىنشا ۇزدىك 6 بانككە سەك­توردىڭ بارلىق اكتيۆىنىڭ 73,6%-ى جانە جيىنتىق پايدانىڭ 84,8%-ى تيەسىلى. ولاردا اكتيۆتەرگە ورتا­شا كىرىستىلىك – 1,66%, وزگە بانكتەر­دە – 0,83%. «بۇل ەكى ەسە از جانە ەلەۋ­لى الاڭداۋشىلىق تۋعىزادى. جوعا­رى شوعىرلانۋ باسەكەلەستىكتى تومەن­دەتەدى, قورلاندىرۋدىڭ قولجەتىم­دىلىگىن ازايتادى جانە سەكتوردىڭ دامۋىن تەجەيدى», دەيدى ع.قۇسايىنوۆ.

قازىر «ەۋرازيالىق بانك», «ربك بانك», «فريدوم بانك», «التىن بانك» جانە «نۇربانك» ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋدە بەلسەندىلىك تانىتىپ ءجۇر. قالعاندارى, ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, اكتيۆتەرىن قىسقارتىپ جاتىر نەمەسە وزدەرىنە قولايلى ءساتتى كۇتىپ ىشتەن تىنىپ وتىر. ونىڭ پىكىرىنشە, بۇل شارالار بارلىعىنا, اسىرەسە كىرىسى جوعارى ەمەس ۇساق ويىنشىلارعا اسەر ەتىپ, ىرىلەرى ۇتادى, ۇساقتارى جۇتىلادى.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ ەلدە ۇساق بانكتەر وزدەرىن ءىرى بانكتەرگە قاراعاندا الدەقايدا ناشار سەزىنەتىنى ۇيرەنشىكتى قۇبىلىسقا اينالىپ كەتكەن. ولار مۇنى وسىعان دەيىنگى ۇدەرىستەردىڭ ەكونوميكالىق ەمەس, ساياسي قىرىنا باسىمدىق بەرىلۋىمەن تۇسىندىرەدى. ارمان بەيسەمباەۆتىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بىزگە دامىعان نارىقتارداعى بانكتەردىڭ ءبىر-بىرىنە قوسىلۋى نەمەسە جۇتىلۋى نەمەسە شاعىن قارجى ۇيىمدارىنىڭ ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرگە اينالۋ ۇدەرىسىن زەرتتەۋ كەرەك.

«قازىر بانكتەر كەز كەلگەن داعدارىسقا قارسى تۇراتىن قور جيناپ قالدى. بۇل ۇدەرىس قنردا نەمەسە ۇلتتىق بانكتىڭ پارمەنىمەن ەمەس, نارىق زاڭىمەن ءجۇرۋ كەرەك. ءبىرىنشى كەزەكتە نارىقتاعى ۇساق ويىنشىلاردىڭ تىعىرىقتان جول ىزدەۋدىڭ ورنىنا ءىرى بانكتەردىڭ «قۇشاعىنان پانا تابۋعا» بەيىم بولۋ سەبەبىن زەرتتەۋ كەرەك. ۇلتتىق بانك نەمەسە اگەنتتىك تاراپىنان شەكتەۋدىڭ سالدارىنان بانكتەر ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋگە ق ۇلىقسىز. كەلەسى پروبلەما قورلاندىرۋ بازاسىنا بايلانىستى. ءبىز بانك سەكتورىندا 2000 جىلداردىڭ باس كەزىندە قالىپتاسىپ قالعان ويىن ەرەجەسىمەن ءجۇرىپ كەلەمىز. «Forte» مەن «Home Credit Bank»-ءتىڭ ءبىر-بىرىمەن قوسىلۋىنىڭ ناتيجەسى بانك سەكتورىنىڭ ويىن ەرەجەسىنە ۇلكەن وزگەرىس الىپ كەلەدى. «Home Credit Bank»-ءتى ءالسىز بانكتەردىڭ قاتارىنا ەشكىم قوسپايدى. بۇل مامىلەنى 2010 جىلداردىڭ ەكىنشى جارتىسىنداعى «Kassa Nova» مەن «فريدوم» اراسىنداعى مامىلەگە كوبىرەك ۇقساتىپ جاتىر. سەبەبى «Kassa Nova» بانكى جەكە تۇلعالارمەن جانە شاعىن بيزنەسپەن جۇمىس ىستەۋگە مامانداندىرىلعان بانك, ال «فريدوم» كەڭ اۋقىمدى قىزمەتتەرگە يە, ءىرى بانك بولاتىن. دەمەك ەكى بانكتىڭ كۇش بىرىكتىرۋى ناتيجەسى نارىققا پايدالى بولدى. «Home Bank» «Forte Bank» بۇرىن جۇمىس ىستەمەگەن كەڭ كليەنتتىك بازاعا يە. «Forte» ەندى «Kaspi Bank»-پەن باسەكەلەسۋگە نيەتتى, بىراق ول ءۇشىن كوپ قارجى كەرەك دەگەن بولجام ايتىلىپ جاتىر. دەمەك بۇل جولعى قوسىلۋلار دا قارجى نارىعى ءۇشىن ءتيىمدى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەيدى ول.