الاش اماناتىن ارقالاعان راديو

راديونىڭ نەگىزىن قا­لاۋشى ءارى باس رەداكتورى سەرىك سەيىت­ماننىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر 4 ماۋ­سىمدا سالتاناتتى تۇردە تۇساۋى كەسىلگەن سوڭ, 10 ماۋسىمدا تاڭعى ساعات 6.00-دە مەملەكەتتىك انۇرانىمىزبەن العاشقى ەفيرى باستالعان.

– استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءدىن ىستەرى باسقارماسى ءماسلي­حاتتان جاڭا راديو اشۋ رۇقساتىن الىپ, قاراجات بولىنگەن سوڭ, مەنىڭ وسى سالاداعى تاجىريبەم ەسكەرىلىپ, قىزمەتكە شاقىردى. العاشقىدا قۇجات جۇزىندە بەكىتىلگەن اتاۋى «تاڭبا» ەكەن. بىراق بۇل اتاۋدىڭ راديوعا جۇكتەلىپ وتىرعان مىندەت پەن تاقىرىپتار اۋقىمىن قامتي المايتىنىن ەسكەرىپ, «Alqa» دەپ اۋىستىرۋدى ۇسىندىم. تۋرا ءبىر عاسىر بۇرىن, ياعني 1924 جىلى ماعجان جۇماباەۆ باستاعان قازاقتىڭ اقىن-جازۋ­شىلارى «القا» ادەبي ۇيى­مىن قۇرعان. اتى ادەبي ۇيىم بولعانىمەن, زاتى ۇلتتى ساق­تاۋدى كوزدەگەن ورتا ەدى. ءبىز دە ۇلتى­مىزدىڭ جوعىن جوقتاپ, مەم­لەكەتىمىزدىڭ مۇددەسىن كوز­دەگەن ۇجىم بولايىق, الاش يدەياسىن جاڭعىرتايىق دەگەن نيەتپەن جۇمىسىمىزدى باس­تاپ كەتتىك. اراعا 18 كۇن سالىپ, 28 ماۋسىم – باق قىزمەتكەرلەرى كۇنى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ حح عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق زيالىلارىنىڭ باسپاسوزگە تۇگەل اتسالىسىپ, بۇل سالاعا اعار­تۋ­شىلىق سيپات بەرگەنىنە جانە اعا بۋىننىڭ وسىناۋ سارا جولىن لايىقتى جالعاستىرۋ قاجەت ەكەنىنە ايرىقشا توقتال­عانىن ايتا كەتكىم كەلەدى, – دەيدى س.سەيىتمان.

راسىندا, الاش يدەيا­سىن ماقسات تۇتقان اقپارات قۇرا­لى­نىڭ اتى دا, زاتى دا مەملەكەتتىك ماڭىزعا يە ەكەنى ونىڭ وتكەن ءبىر جىلدىق جۇمىسىنان ايقىن كورىنەدى. باس رەداكتوردىڭ ايتۋىنشا, «Alqa» راديوسى ءدىني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا ومىرگە كەلگەن. بىراق بۇل جۇمىستى تەك ءدىني ۋاعىز-ناسيحات ايتۋمەن ەمەس, ۇلتتىق مادەنيەتىمىز بەن سالت-ءداستۇرىمىزدى, اتا ءدىنىمىز بەن انا ءتىلىمىزدى, تاريحىمىز بەن ءتولتۋما مادەنيەتىمىزدى ناسيحاتتايتىن رۋحاني-تانىمدىق باعدارلامالار ارقىلى ىسكە اسىرۋ العا قويىلعان.

– اتاۋىمىزدى «Alqa» دەپ الاشتان الدىق. ەندى راديومىزدا قانداي ماسەلە كوتەرىپ, ەفيرى­مىزگە نەندەي باع­دار­لا­مالار سالامىز دەگەن­ سۇ­راق تۋىن­­­داعاندا ويىما بىر­دەن وزبەكالى جانى­بەكوۆ اعا­مىز كەلدى. ءسويتىپ وزاعاڭنىڭ كوتەرگەن سالالارىنا ءبىر-ءبىر باعدارلاما اشىپ, راديو ەفيرىنە شىعارۋعا بەل بايلادىق. وسىلايشا, «ونەر القاسى», «جىرشى-تەرمەشىلەر القاسى», «تولاعاي», «شەبەرلەر القاسى», «اتا-انالار القاسى», «ساحناگەرلەر القاسى», «باس القا», «القابي», «يمان القا­سى», «اباي رۋحانياتى», «ميرو­پونيمانيە» سەكىلدى ستۋديالىق باعدارلامالار ومىرگە كەلىپ, ولاردىڭ اۋديو-بەينە نۇسقالارى كۇن قۇرعاتپاي ينتەرنەت راديو ەفيرىنە جانە YouTube ارنامىزعا جۇكتەلىپ جاتىر.­ بۇلار­دى ءوز سالاسىنىڭ بىل­­­گىر ماماندارى جۇرگىزەدى. يميدج­دىك روليكتەرىمىزدى دە اي سايىن تولىقتىرىپ وتىرۋدى جۇيەگە قويدىق. تاريحتاعى بەل­گىلى تۇلعالارىمىزدىڭ ەستى سوزدەرى مەن مەملەكەت باسشى­سى­نىڭ جولداۋلارىنداعى, ۇلت­تىق قۇ­رىل­تاي مەن وزگە دە جيىن­داردا سويلەگەن رۋحاني-اعارتۋشىلىق باعىتتاعى سوزدەرى دە نازارىمىزدان تىس قالماي, ديكتورلارىمىزعا وقىتىلىپ, كوركەم تۇردە ارلەنىپ, ەفيرگە شىعارىلىپ كەلەدى, – دەيدى ول.

وسى ورايدا ايتا كەتەر جايت, «Alqa» ازىرگە ينتەرنەت-راديو رەتىندە جۇمىس ىستەپ تۇر. «Alqaradio.kz» سايتىنا كىرىپ, راديونىڭ تۇيمەسىن باسۋ ارقىلى ەفيردە بەرىلىپ جاتقان حابارلاردى تىڭداۋعا بولادى. سونداي-اق الەۋمەتتىك جەلىلەردە پاراقشالارى جۇمىس ىستەيدى.

– شىنى كەرەك, ادامدار ينتەرنەت-راديونى كوپ تىڭدايدى دەپ ايتۋ – قيىن. سوندىقتان بىرىن­شىدەن, ءبىز قازىرگى ۋاقىت­تا الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراق­شالا­رى­مىزدى دامىتۋعا كوبىرەك كوڭىل اۋدارىپ جاتىرمىز. باستاپقى ماق­ساتىمىزدىڭ ءبىرى – «Alqa» را­ديو­سىن ەلگە تانىمال ەتۋ. ەكىن­­شىدەن, الداعى ۋاقىتتا تول­قىن­نان جيىلىك الىپ, تولىق­قاندى راديوعا اينالدىرۋ جوسپارىمىز بار. جاڭا­لىق­تار قىزمەتىن ىسكە قوسۋ, اقپا­راتتىق رەپورتاجدار تاراتۋ, تىڭ­دارماندارمەن تىكەلەي ەفيردە كەرى بايلانىس ورناتۋ سەكىلدى راديو­ارنانى جانرلىق جاعىنان تۇلەتۋ ءىسى دە سول كۇندەردىڭ ەنشى­­سىندە دەپ بىلەمىن, – دەيدى س.سەيىت­مان.

ول «Alqa» راديوسى اشىلعالى بەرى تەك ءتول ونىمدەرىن ەفيرگە شىعارىپ جاتقانىن ايتتى. ءبىر جىل بويىنا 220 ستۋديالىق باعدارلاما, 132 اۋديوكىتاپ حابارى, جۇزدەگەن يميدجدىك روليك جاريالانعان. «ويماقتاي وي», «اباي­دان وسيەت», «الاشتان امانات», «مۇحتاردان مۇرا» سەكىلدى ءىرىلى-ۇساقتى ايدارلارى ۇلتتىق قۇن­دى­لىقتاردى ناسيحاتتاپ كەلەدى.

كىتاپ دەمەكشى, ءبىر جىل ىشىندە راديو ۇجىمى «پايعامبارلار تاريحى», «ساڭلاق ساحابالار», «ىزگىلىك قالسىن ءار ىزدە» اتتى كىتاپتاردى دىبىستاپ, اۋديوعا اينالدىرىپ, ەفيرگە شىعارعان. بۇل ونىمدەردىڭ تولىق نۇسقاسىن راديو سايتىنان دا تابۋعا بولادى. ەندىگى كەزەكتە ولاردىڭ ورنىن «عۇمىرى عيبرات عۇلاما. يمام اعزام ءابۋ حانيفا», «تۇلعالار ومىرىندەگى يسلام», «قازاق تاريحىنىڭ الىپپەسى» اتتى كىتاپتار باسپاق. ولار دا قازىر دىبىستالىپ, ەفيرگە شىعارۋعا دايىن تۇر.

بۇگىندە راديو رەداكتسياسىندا ون شاقتى ادام ەڭبەك ەتىپ جاتىر. بۇعان قوسا ءتۇرلى تاقىرىپتىق حابارلاردى جۇرگىزۋگە شاقىرىلعان سالا ماماندارى بار. مىسالى, ەفيردەگى يميدجدىك روليكتەردى دىبىستاۋعا داڭقتى ديكتورلار امانجان ەڭسەباي ۇلى مەن نۇرلان ونەرباي سەكىلدى اعا بۋىن جانە ءابۋتالىپ امىرە سەكىلدى جاس بۋىننىڭ وكىلدەرى تارتىلعان. ەندى ولاردىڭ قاتا­رىنا «ساحارا ساندۋعاشى» اتان­عان ساۋىق جاقانوۆا دا قوسىلىپتى. باعدارلامالاردى سارسەنعالي ءجۇزباي, ءاليحان دۇيسەنباي, ءادىل احمەت, تەمىر سىپاتاي, بەكدايىر نىعمەت ۇلى, جاسۇلان نۇرماحامبەت, اسحات بوزىمباي مەن گاۋھار قاناتباي, ارمان نۇراحمەت ۇلى, الەكساندر انتيپين سەكىلدى بەلگىلى ماماندار جۇرگىزەدى.

– الاشوردانىڭ ساياسي كوسەمى ءاليحان بوكەيحان: «قازاق بالاسى بىرىگىپ, تىزە قو­سىپ ءىس قىلسا, جۇرت ماقساتى ورىندالادى» دەگەن. بۇل – قالالىق اكىمدىك پەن ءماسلي­حات­تىڭ, سالالىق باسقارما مەن ورتالىقتىڭ قولداۋى ارقاسىندا قول جەتكىزگەن از عانا جەتىستىگىمىز. «بىتەر ءىستىڭ باسىنا – جاقسى كەلەر قاسىنا» دەيدى دانا حالقىمىز. وسى ورايدا «Alqa» راديوسىنىڭ ابىرويى ءۇشىن ەڭبەگىن اياماعان جاق­سىلار مەن جايساڭدارعا العى­سىمىز شەكسىز. الداعى ۋا­قىتتا تولقىننان جيىلىك الىپ, رۋحاني-تانىمدىق باعدار­لاما­­لارىمىزدى ودان ءارى با­يى­تىپ, حالقىمىزدىڭ ءبىر قا­جەتىنە جاراپ جاتساق, ماقسا­تى­مىزدىڭ ورىندالعانى, – دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى باس رەداكتور س.سەيىتمان.

ءبىز دە ءوز تاراپىمىزدان قازاقتىلدى مەدياكەڭىستىكتەن ءوز ورنىن تاپقان «Alqa» راديو­سىنىڭ ۇجىمىنا اتاعى التى الاشقا جايىلىپ, ەلدىك ءىستىڭ باسىنان تابىلىپ, تىڭ­دارمان العىسىنا بولەنە بەرۋىنە تىلەك بىلدىردىك.