قاتار مەديا كەڭىستىگىنىڭ نەگىزىن مەملەكەتتىڭ تىكەلەي نەمەسە جاناما قولداۋىنا يە بولعان قۇرىلىمدار قۇرايدى. ورتالىق ءرولدى نەگىزگى مەملەكەتتىك مەدياحولدينگ رەتىندە جۇرگىزىلەتىن قاتار مەديا كورپوراتسياسى (Qatar Media Corporation, QMC) اتقارادى. QMC ۇلتتىق تەلەارنالار, راديوستانسالار, سونداي-اق باسپا جانە تسيفرلىق باسىلىمدار سياقتى كەڭ اۋقىمدى اكتيۆتەردى باسقارادى. كورپوراتسيا قارجىسىنىڭ 75 پايىزدان استامى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قامتاماسىز ەتىلەدى, ال ونىڭ قىزمەتكەرلەرى 4 مىڭ ادامنان اسادى.
دۇنيەجۇزىلىك سپورتتىق تاراتۋ ارەناسىندا «beIN MEDIA GROUP» تانىمال كوشباسشى رەتىندە ۇستەمدىك ەتەدى. توپ اراب, اعىلشىن, فرانتسۋز, يسپان جانە تۇرىك تىلدەرىن قوسا جەتى تىلدە حابار تاراتىپ, 43 ەلدەگى اۋديتوريانى قامتيدى. ونىڭ ەۋروپانىڭ كوشباسشى فۋتبول چەمپيوناتتارى مەن ۋەفا كۋبوگى سياقتى بەدەلدى سپورتتىق جارىستاردى كورسەتۋگە ەكسكليۋزيۆتى قۇقىقتارى بار. «beIN SPORTS» ارنالارى كابەلدىك جانە سپۋتنيكتىك وپەراتورلار ارقىلى رەسەيدە جانە تمد ەلدەرىندە دە كەڭ تارالعان.
قاتاردىڭ مەدياستراتەگياسىندا 1996 جىلى قۇرىلعان جانە ەڭ ىقپالدى حالىقارالىق جاڭالىقتار ويىنشىلارىنىڭ بىرىنە اينالعان ء«ال-دجازيرا» كورپوراتسياسى ەرەكشە ورىن الادى. اراب, اعىلشىن جانە باسقا دا تىلدەردە ەفيرگە شىعاتىن حولدينگتىڭ ايماقتا بۇرىن-سوڭدى بولماعان 80-نەن اسا شەتەلدىك بيۋروسى جانە 3 مىڭنان اسا قىزمەتكەرى بار. كورپوراتسيا دەرەكتەرى بويىنشا, ونىڭ اي سايىنعى اۋديتورياسى بۇكىل الەم بويىنشا 310 ميلليوننان اسا كورەرمەندى قۇرايدى. ء«ال-دجازيرا» ءوزىن تاۋەلسىز جاڭالىقتار كوزى رەتىندە پوزيتسيالايدى جانە زەرتتەۋلەرگە سايكەس, اراب الەمىندەگى ەڭ سەنىمدى تەلەارنا.
قاتاردا جەتى نەگىزگى كۇندەلىكتى گازەت شىعادى, تورتەۋى – اراب تىلىندە («Al-Arab», «Al-Raya», «Al-Sharq», «Al-Watan»), ۇشەۋى – اعىلشىن تىلىندە («Gulf Times», «Qatar Tribune», «The Peninsula»). Al-Arab-تىڭ تاريحي ماڭىزدى بار, ويتكەنى بۇل – تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن (1972 ج.) جارىق كورگەن العاشقى گازەت. بىراق بۇكىل الەمدەگىدەي قاتارلىق ءباسپاسوز دە تسيفرلاندىرۋ سىنىنا تاپ بولدى. «Media Use in the Middle East 2019» (Northwestern University in Qatar) زەرتتەۋىنە سۇيەنسەك, قاتار گازەتتەرىنىڭ اۋديتورياسى 2013 جىلدان 2019 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە 50 پايىزعا قىسقارعانىن انىقتادى. بۇل تۇتىنۋشىلاردىڭ ونلاين-اقپارات كوزدەرىنە اۋىسۋىنىڭ جاھاندىق تەندەنتسياسىن كورسەتەدى.
جاڭا مەديادا جۇمىس ىستەي الاتىن كادرلاردى دايارلاۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ مەكەمە-لەرى ارنايى باعدارلامالاردى ەنگىزىپ جاتىر. 2024 جىلى قاتارداعى سولتۇستىك-باتىس ۋنيۆەرسيتەتى (Northwestern Qatar) جاساندى ينتەللەكت باستاماسىن (AI) ىسكە قوستى. بۇل باستاما جي سالاسىنداعى زەرتتەۋلەر مەن ءبىلىم بەرۋدى ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان. بۇل قاتارداعى كارنەگي-مەللون ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسكەن وقۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋدى, جي جانە مەديا زەرتحاناسىن (AIM Lab) قۇرۋدى جانە وقىتۋشىلار قۇرامى ءۇشىن كاسىبي دامۋ باعدارلاماسىن ەنگىزۋدى قامتيدى.
قاتار مەديا رەسۋرستاردى ستراتەگيالىق ىقپال ەتۋ مەن ەلدىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا ءتيىمدى پايدالاناتىن الەمدىك اقپاراتتىق ارەناداعى ىقپالدى ويىنشى رەتىندە ءوز ءرولىن سەنىمدى نىعايتىپ كەلەدى.
بالىم جامحان,
قاتارداعى امەريكالىق Northwestern University ستۋدەنتى
