تىلدىك تۇلعا – بۇل تەك تىلدە سويلەيتىن ادام ەمەس, ول – ءوز ۇلتىنىڭ تاريحىن, مادەنيەتىن, دۇنيەتانىمىن ءتىل ارقىلى جەتكىزە الاتىن, سول ارقىلى قوعامعا اسەر ەتە الاتىن سانا يەسى. ياعني, تىلدىك تۇلعا – تىلدىك بىلىممەن قوسا, ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن رۋحاني بايلىقتى بويىنا سىڭىرگەن ازامات.
تىلدىك تۇلعا مودەلى دەگەنىمىز نە؟
عالىمدار تىلدىك تۇلعا مودەلىن ءۇش دەڭگەيگە ءبولىپ قاراستىرادى:
1. ۆەربالدى دەڭگەي – ادامنىڭ سوزدىك قورى, سويلەۋ قابىلەتى.
2. كوگنيتيۆتى دەڭگەي – ءتىل ارقىلى بەرىلەتىن ءبىلىم, ۇعىم, ويلاۋ جۇيەسى.
3. موتيۆاتسيالىق دەڭگەي – تىلدىك ارەكەتكە يتەرمەلەيتىن سەبەپ, ماقسات, ۇلتتىق-مادەني قۇندىلىقتارعا قاتىسى.
بۇل مودەل ارقىلى ادامنىڭ ءتىلدى قانشالىقتى مەڭگەرگەنىن عانا ەمەس, ونىڭ ۇلتتىق بولمىسپەن بايلانىسىن, دۇنيەتانىمىن, الەۋمەتتىك كوزقاراسىن دا انىقتاۋعا بولادى.
نەگە ماڭىزدى؟
بۇگىنگى جاھاندانۋ داۋىرىندە ۇلت ءتىلىنىڭ ساقتالۋى – سول ۇلتتىڭ ءومىر ءسۇرۋىنىڭ كەپىلى. وسى ورايدا, تىلدىك تۇلعا مودەلىن قالىپتاستىرۋ – ءتىلىمىزدى تەك قاتىناس قۇرالى رەتىندە ەمەس, ۇلتتىق كودى, رۋحاني تامىرى رەتىندە ءتۇسىندىرۋدىڭ كىلتى. قازاق تىلىنە جانى اشيتىن, ونى قۇرمەتتەيتىن, ساۋاتتى سويلەي الاتىن ۇرپاق – ەل بولاشاعى.
تىلدىك تۇلعا – قوعام ايناسى. ول نەعۇرلىم جان-جاقتى, ءبىلىمدى, ۇلتتىق رۋحپەن سۋسىنداعان بولسا, سوعۇرلىم ەل بولاشاعى جارقىن بولماق. سول سەبەپتى مەكتەپتەن باستاپ, بالاباقشاعا دەيىنگى ءاربىر ءبىلىم ورداسىندا تىلدىك تۇلعا مودەلىن قالىپتاستىرۋ – مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ءىس.
ءتىل – ۇلتتىڭ جۇرەگى. ونى بويىنا دارىتقان تۇلعا – حالىقتىڭ شىن مۇراگەرى.
ايگەرىم بولاتبەكقىزى مولداباەۆا
جەتىسۋ وبلىسى ء«تىل» وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعى
ەسكەلدى اۋداندىق فيليالىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
