سۋرەت: aikyn.kz
استانا ءسامميتى قىتاي مەن ورتالىق ازيا اراسىنداعى ديالوگتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق فورماسىن ودان ءارى نىعايتۋى مۇمكىن. بۇل بارىنشا تەڭدىك, تاتۋ كورشىلىك جانە ءوزارا تيىمدىلىككە نەگىزدەلگەن جاڭا ديپلوماتيالىق ىقپال الاڭى بولۋى اسا ماڭىزدى. سامميت بارىسىندا قىتاي مەن ايماق ەلدەرى يندۋستريالاندىرۋ, لوگيستيكا, ەنەرگەتيكا جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا سەنىمدى تەرەڭدەتۋگە كەلىستى. مىسالى, دوستىق – مويىنتى تەمىرجول جەلىسى ءوڭىردى جاھاندىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنە ينتەگراتسيالاۋعا ماڭىزدى ۇلەس قوسادى. مۇنداي جوبالار قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى لوگيستيكانى جاقسارتىپ, ەلىمىزدى ماڭىزدى ترانزيتتىك حاب رەتىندە نىعايتادى.
سونىمەن قاتار قىتاي مەن ورتالىق ازيا ىنتىماقتاستىعى مەحانيزمى اياسىندا پروتەكتسيونيزمگە قارسى ورتاق ۇستانىمدى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ورتالىق ازيا ەلدەرى ءۇشىن قىتايدىڭ كومەگىمەن يندۋستريالاندىرۋ جاي عانا ەكونوميكالىق ۇسىنىس ەمەس, دامۋ جوبالارى مەن ايماقتىق تاۋەلسىزدىكتى كۇشەيتۋدى دە قامتۋعا ءتيىس.
ءيا, قىتاي ينۆەستيتسياسى ۇلكەن مۇمكىندىكتەر ۇسىنۋمەن قاتار, ورتالىق ازيا ەلدەرى سىرتقى سەرىكتەستىك تەڭگەرىمىن ساقتاپ, تەك ءبىر كۇشكە تاۋەلدى بولىپ قالماۋعا ءتيىس. قىتايمەن جۇمىس ىستەي وتىرىپ, ورتالىق ازيا ەلدەرى سىرتقى ساياسي تەڭگەرىمدى ساقتاپ, الدىمەن ۇلتتىق جانە ايماقتىق مۇددەلەرىن قورعاۋى قاجەت. ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ەكولوگيا مەن جەرگىلىكتى حالىقتىڭ جاعدايىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن. ترانسشەكارالىق تەمىرجول جەلىلەرى مەن پورتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ تۇراقتى ەكونوميكالىق دامۋعا نەگىز بولۋمەن قاتار, ءوڭىر ەلدەرى سىرتقى ساياساتتاعى تەڭگەرىمدىلىكتى جانە تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا بىرگە كۇش سالۋعا مۇددەلى. وا ەلدەرى قىتاي ينۆەستيتسيالارىمەن جۇمىس ىستەي وتىرىپ, باسقا حالىقارالىق دامۋ جوبالارىمەن دە تىعىز بايلانىس ورناتا الادى.
قىتاي وڭىردەگى ستراتەگيالىق تۇراقتىلىق پەن رەسۋرستارعا قول جەتكىزۋدى قالايدى. سونىمەن قاتار ەۋروپاداعى گەوساياسي شيەلەنىس قىتايعا ايماقتا ءوز ۇستانىمدارىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇعان قوسا تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىستار جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق تۇراقتىلىققا قاۋىپ ءتوندىرۋى ىقتيمال. وسى تۇرعىدا قىتاي ورتالىق ازيادا سەنىمدى كەڭىستىك قالىپتاستىرۋعا تىرىسادى.
جانات مومىنقۇلوۆ,
حالىقارالىق ساراپشى
