مادەنيەت • 12 ماۋسىم, 2025

جىر باقشاسىنىڭ جاڭا جاۋقازىنى

260 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

استانا قالاسىندا جىرشى ۇلدانا نۇرتۋعانقىزىنىڭ «كەرۋەن جىردىڭ كۇيمەسىندە» اتتى جەكە كونتسەرتى ءوتتى. قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىن بيىل تامامداعان جاس ونەرپاز سىر وڭىرىندەگى جيەنباي جىراۋ مەكتەبىنىڭ وكىلى. قازىر ونىڭ زەردەسىندە بالقى بازار, تۇرماعامبەت, شوراياقتىڭ ومارى سىندى سىر ساڭلاقتارىنىڭ مۇراسىنان باستاپ, كورۇعلى, ەدىگە باتىر سىندى ەپيكالىق شىعارمالاردىڭ ۇلكەن قورى بار. راسىندا ساف ونەردىڭ جۇپارى جۇقپاعان اسىرەڭكى ارتىستەردىڭ كەۋلەگەن تۇسىندا قىرىق مىڭ جولدىق داستانداردى جادىنا توقىعان جاس ونەرپازدىڭ ۇلكەن ساحناعا كوتەرىلۋى – ەل رۋحانياتىنىڭ جاڭا تىنىسى ءھام جارقىن قۇبىلىسى, دەپ جازادى Egemen.kz.

جىر باقشاسىنىڭ جاڭا جاۋقازىنى

«جازۋشى مەن وقۋشىنىڭ بايلانىسى كىتاپ ارقىلى عانا بولسا, جىرشى مەن تىڭداۋشى ءاردايىم بەتپە-بەت وتىرادى. ولاردىڭ بايلانىسى اناعۇرلىم تىعىز, ءبىر-بىرىنە تيگىزەتىن اسەرى دە داۋسىز» دەيدى زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ. ۇلدانا نۇرتۋعانقىزىنىڭ جىر كەشى دە بايىرعى بابالاردىڭ داستۇرىنەن الىستاعان جوق. كورەرمەنمەن ءبىر القادا وتىرىپ جۇزبە-ءجۇز جىرلاعاندا شىعارمانىڭ اۋقىمى كەڭەيىپ, كوپشىلىكتى وزىنە تارتىپ اكەتتى.

كەش تىزگىنىن جىراۋ, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, الماس الماتوۆ ۇستادى. ۇلدانا نۇرتۋعانقىزىن بالاپان كەزىنەن قابىلداپ الىپ, قاناتىن قاتايتىپ ونەر اسپانىنا سامعاتىپ وتىرعان ۇستازدىڭ ەڭبەگى ەرەن. ول تالاپتى شاكىرتتىڭ تۇراقتى ىزدەنىسىنىڭ ناتيجەسىندە جىراۋلاردىڭ جىر قورىن يگەرۋ ادىستەمەسى عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەلە باستاعانىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇل ءتولتۋما ونەردىڭ تەوريالىق نەگىزىنىڭ قالىپتاسۋى.

الماس الماتوۆ

ماسەلەن, الماس الماتوۆ ءماتىندى جاتتاۋدىڭ جىكتەلىمىن جاساعان. وقىپ وتىرىپ جاتتاۋ, بىرەۋدەن ەستىپ جاتتاۋ, ءبىر ايتقاندا قاعىپ الىپ جاتتاۋ, بۇلار ءىس-تاجىريبەلىك ەس ارقىلى جۇزەگە اسادى. ەكىنشى, ميفولوگيالىق ەس بار. تۇسىندە ايان بەرىپ, نە بولماسا بىرەۋدەن باتا الىپ, سول ماعان «قوندى» دەپ ايتىپ جاتادى. ونى كيەلى ەس دەپ تە ايتادى. جامبىلدىڭ قىزىل جولبارىسى, كەمپىربايدىڭ كوك الا ۇيرەگى وسى ويدى تياناقتايدى. الماس الماتوۆتىڭ دا باسىنان وسىنداي ترانستسەندەنتى وقيعالاردىڭ وتكەنىن ەل اۋزىنان ەستىدىك. قۇرمانعازىنىڭ ۇستازى ۇزاق, شاكىرتى دينا بولسا, الماس الماتوۆتىڭ قابىلەت-قاسيەتىن يگەرىپ جاتقان ەڭ كەنجە شاكىرتى وسى – ۇلدانا نۇرتۋعانقىزى.

كەشتىڭ كەلەسى كورىنىسىندە «شىڭعىسناما» ەپيكالىق داستانىنىڭ «شىڭعىسحاننىڭ التىن كەسەدەن شاراپ ءىشۋى» ءبولىمى ورىندالدى. الماس الماتوۆتىڭ جىراۋلىق قاسيەتى انىق كورىنگەن اۆتورلىق شىعارمادا ۇلىق قاعاننىڭ بەدەرلى بەينەسى, داڭقتى وقيعاسى سۋرەتتەلەدى. ءتورت توم كىتاپقا جۇك بولعان شىعارما بۇگىندە ۇلدانانىڭ كوكىرەك قازىناسىندا سايراپ تۇر.

جىر

اتاقتى سۇگىر جىراۋدان قالعان دانالىق سويلەيدى: «ونەگە شاشقان جىرشىلىق – قۇدايعا ول دا قۇلشىلىق». راسىندا دا ساۋابى مول ءسوزدى ناسيحات ەتكەن ۇلدانا نۇرتۋعانقىزىنىڭ «كەرۋەن جىردىڭ كۇيمەسىندەگى» كەشى ەل جادىنداعى بايىرعى رۋحتى قوزعاپ, ساناسىن سەرپىلتكەن رۋحاني ءماجىلىس بولدى. 

كەش سوڭىندا ارناۋلى قوناق بولىپ كەلگەن ماڭعىستاۋ جىرشىلىق مەكتەبىنىڭ وكىلى جەتكىزگەن سەيىتوۆ جىرشىلىق ونەردەگى ارۋلاردىڭ قاجىر-قايراتىن, ەرەن ەڭبەگىن اتاپ ءوتىپ, اق باتاسىن بەردى. شىعىس شايىرلارىنىڭ عازالىن قازاق تىلىندە سويلەتىپ جۇرگەن اقىن, اۋدارماشى ءلايلى قۇنداقباي دا كەشتىڭ رۋحاني ماڭىزىن ايتىپ, جىر باقشاسىنىڭ جاڭا جاۋقازىنىنا شىعارماشىلىق تابىس تىلەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار