بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭنان نە كۇتەمىز؟

تاۋەلسىز ديرەكتورلار ينستيتۋتى داميدى

جاڭا زاڭنىڭ قۇرىلىمى نە­عۇرلىم ءينتۋيتيۆتى: بانكتى اشۋ جانە ليتسەنزيالاۋ راسىم­دەرى­نەن باستاپ بانكتى تاراتۋ راسىم­دەرىنە دەيىن بانكتىڭ ومىرلىك تسيكلىنىڭ قيسىنىنا باعىنادى. نەگىزگى وزگەرىستەردىڭ ىشىندە – تاۋەكەلدەردى باسقارۋ, ىشكى اۋديت جانە كومپلاەنس باعىتتارىنىڭ باسشىلارىنا بىلىكتىلىك تالاپتارىن ەنگىزۋ بار. بۇل ستراتەگيالىق شەشiمدەر جەكەلەگەن رەتتەۋشi نورمالاردى بiرتiندەپ ىرىق­تان­دىرۋ اياسىندا باسقارۋ قۇ­را­مى­نىڭ جاۋاپكەرشiلiگiن ارت­تىرۋعا ىقپال ەتەدى دەگەن ءۇمىت بار.

اكتسيونەر, كليەنت جانە باسقا ستەيكحولدەرلەر مۇددەسىنىڭ تەڭگەرىمىن قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول بەرىلگەن تاۋەلسىز ديرەكتورلار ينستيتۋتىن دامىتۋ بولجانىپ وتىر. ولاردىڭ قاتى­سۋى وبەكتيۆتى جانە سالماقتى شەشىمدەر قابىلداۋعا اسەرىن تيگىزەدى, بۇل بانك جۇيەسىنە دەگەن سەنىمدى نىعايتادى جانە ونىڭ ورنىقتى دامۋىنا ىقپال جاسايدى. رەفورمالار سترەستىك اكتيۆتەردى باسقارۋ جونىندەگى ۇيىمدارعا دا قاتىستى: ءوندىرىپ الىنعان م ۇلىكتىڭ بانك بالانسىندا بولۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ جانە تالاپ ەتۋ قۇقىقتارىن بەرۋ مۇمكىندىگىن شەكتەۋ كوزدەلەدى. بۇل اكتيۆتەردى ەكونوميكاعا قايتارۋدى جەدەلدەتىپ, ولارمەن جاسالاتىن وپەراتسيالاردىڭ اشىق­تىعىن ارتتىرۋى ءتيىس. تۇتاس­تاي العاندا, ۇسىنىلعان وزگە­رىستەر جۇيەلىك تاۋەكەلدەردى تومەندەتۋگە, قارجى سەكتورىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا جانە نەعۇرلىم ءتيىمدى جانە اشىق قارجىلىق ەكوجۇيەنى قالىپ­تاستىرا وتىرىپ, تۇتىنۋشى­لار قۇقىعىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.

تالاپ پەن شەكتەۋ كۇشەيەدى

قازاقستاندا بانكتىك ليتسەن­زيا­نىڭ جاڭا «بازالىق» ءتۇرى پايدا بولادى. بۇل جاڭالىق تا جاڭا زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلىپتى. «بازالىق ليتسەنزيانى ەنگىزۋ نارىققا جاڭا بانكتەردىڭ كىرۋ شارتتارىن جەڭىلدەتەدى جانە باسەكەلەستىكتى ارتتىرادى, سونداي-اق ەكونوميكاعا نەسيە بەرۋگە وڭ اسەر ەتەدى» دەپ ناقتىلايدى قنردا وكىلدەرى.

بازالىق ليتسەنزيا بەلگىلى ءبىر وپەراتسيالارعا امبەباپ شەكتەۋ­لەردەن ەرەكشەلەنەدى. سونداي-اق وپەراتسيالاردىڭ اۋقىمى شەكتەلىپ, بايلانىستى تاراپتارعا كرەديت بەرۋگە تىيىم سالىنادى. وپەراتسيالاردى شەكتەۋمەن قاتار كەيبىر پرۋدەنتسيالىق تالاپتار دا تومەندەتىلمەك: كاپيتال, وتىمدىلىك جانە باسقا دا كورسەتكىشتەر بويىنشا تالاپتار, سونداي-اق ەسەپتىلىك سانىن ازايتۋ جوسپارلانۋدا.

قارجى ۇيىمدارىن پرۋ­دەنتسيالدىق رەتتەۋ جانە ءادىس­ناما دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى داۋرەن سالىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بانكتەرگە قارجىلىق ەمەس ۇيىمداردىڭ, ونىڭ ىشىندە ماركەتپلەيستەر مەن فينتەح-ۇيىمداردىڭ كاپيتالىنا قاتى­سۋى شەكتەلەدى. زاڭ جوباسىنا سايكەس, بانك ءوز كاپيتالىنىڭ 10%-ىنان اسپايتىن سوماعا كەز كەلگەن قارجىلىق ەمەس ۇيىمنىڭ كاپيتالىنا قاتىسا الادى.

بانكتەرگە قانداي تىيىم بار؟

بازالىق ليتسەنزياسى بار بانك­تەر بەيرەزيدەنتتەرگە نەسيە بەرە المايدى. سونىمەن بىرگە بانكپەن ەرەكشە قاتىناستارمەن بايلانىستى كليەنتتەرگە زاەم بەرە المايدى, كۇردەلى قارجى قۇرالدارىمەن وپەراتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋعا, شەتەلدە فيليالدار مەن ەنشىلەس ۇيىمداردى اشۋعا دا تىيىم سالىنادى.

«بازالىق ليتسەنزياسى بار بانكتەر جەكە تۇلعالار ءۇشىن 10 ملن تەڭگەدەن اسپايتىن كو­لەمدە مەرزىمدى جانە جيناق دەپو­زيتتەرىن اشا الادى. وسىن­داي ليتسەنزياسى بار نارىق ويىنشىلارى ءۇشىن جارعىلىق كاپيتالدىڭ كولەمى 10 ملرد تەڭگەدەن اسپاۋى ءتيىس. امبەباپ ليتسەنزياسى بار بانكتەر ءۇشىن كاپيتال بويىنشا شەك 20 ملرد تەڭگەدەن جوعارى بولۋى ءتيىس», دەيدى داۋرەن سالىمباەۆ.

مۇنداي ليتسەنزياداعى بانك­تەر ءۇشىن ەڭ تومەنگى جارعىلىق كاپيتال (بازالىق ليتسەنزيا ءۇشىن – 10 ملرد تەڭگە) جانە پرۋدەن­تسيالدىق نورماتيۆتەرگە قويىلاتىن تالاپتار تومەندەيدى. سونىمەن قاتار مۇنداي بانك­تەرگە قاتىستى قاداعالاۋ پروتسەدۋرالارى, ەسەپ بەرۋ جانە بانكتىڭ تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەلەرىنە قويىلاتىن تالاپتار قىسقارتىلادى. قازىر ەلدەگى 12 مقۇ-نىڭ كاپيتالى 10 ملرد تەڭگەدەن اسادى (بازالىق ليتسەنزيا الۋعا جەتكىلىكتى). ال 2 ۇيىم KMF جانە BNK Finance Kazakhstan بانك ليتسەنزياسىن الۋعا رۇقسات الىپ قويدى.

جاڭا زاڭ ەكونوميكالىق بەل­سەندىلىكتى ىنتالاندىرۋدىڭ جانە فينتەح-سەكتوردى ودان ءارى سەر­پىندى دامىتۋدىڭ وزەكتى مىندەت­تەرىنە جاۋاپ بەرەدى دەگەن ءۇمىت بار.

الماتى