كوپ اتا-انا مەكتەپكە دايىندىقتى بالاعا وقۋ قۇرالدارىن, كيىم-كەشەگىن ساتىپ الۋ دەپ ويلايدى. الايدا بۇل – دايىندىقتىڭ تەك ءبىر بولىگى عانا. پسيحولوگ ايگۇل ناۋرىزباەۆانىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپكە باراتىن بالا ەڭ الدىمەن جاڭا ورتادا ءوزىن جايلى سەزىنىپ, بەيتانىس ادامدارمەن ءتىل تابىسا الۋعا ءتيىس. بالانىڭ جاڭا ەرەجەلەر مەن تاپسىرمالاردى ءتۇسىنىپ, زەيىنىن جيناقتاۋى – جاقسى ءبىلىم الۋىنىڭ نەگىزى. «پسيحولوگيالىق تۇرعىدان دايىن ەمەس بالا جاڭا ورتادا وزىنە سەنىمسىزدىك تانىتادى, مۇعالىممەن, سىنىپتاستارىمەن بايلانىس ورناتا المايدى, زەيىن قويۋدا قيىندىقتار بولادى. مۇنداي بالا العاشقى كۇننەن كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ, مەكتەپكە بارۋعا قۇلقى بولماي قالۋى مۇمكىن», دەيدى مامان.
جاڭا وقۋ جىلى باستالعاندا كەي بالالار جىلاپ, ساباققا بارۋدان باس تارتىپ جاتادى. بۇل جاعداي بالانىڭ مىنەزىندەگى ەرەكشەلىكتەردەن, بۇرىنعى جاعىمسىز تاجىريبەلەردەن نەمەسە اتا-انادان اجىراۋعا دەگەن قورقىنىشتان تۋىنداۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا بالامەن مەكتەپ تۋرالى جىلى سويلەسۋ, ونى سىنىپپەن الدىن الا تانىستىرۋ, جاعىمدى ەموتسيالار تۋدىرۋ – ماڭىزدى قادام. پسيحولوگتىڭ ايتۋىنشا, «سەن مىقتىسىڭ», «سەن جالعىز ەمەسسىڭ», «مۇعالىم ساعان كومەكتەسەدى» دەگەن قاراپايىم سوزدەردىڭ ءوزى بالاعا ۇلكەن قولداۋ بولادى.
بالا تاربيەسى وتباسىنىڭ ىشكى احۋالىمەن تىكەلەي بايلانىستى. ۇيدەگى ەموتسيونالدىق ورتا بالاعا اسەر ەتپەي قويمايدى. «بالا – وتباسىنداعى احۋالدىڭ ايناسى. ەگەر اتا-انا ۋايىمداپ, مەكتەپ تۋرالى كۇمانمەن سويلەيتىن بولسا, بالا دا قورقىنىشپەن قارايدى. اتا-انا اراسىنداعى كيكىلجىڭ, بالامەن دورەكى قارىم-قاتىناس, بالانى وزگەمەن سالىستىرۋ – ونىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىن السىرەتەدى. كەرىسىنشە, اتا-انانىڭ قولداۋى – بالانىڭ باستى رەسۋرسى. ول مەكتەپكە «مەن جالعىز ەمەسپىن» دەگەن سەنىممەن بارۋى كەرەك», دەيدى ايگۇل ناۋرىزباەۆا.
مەكتەپ – ءبىلىم مەكەمەسى عانا ەمەس, ۇجىمدىق ورتا. سوندىقتان بالانى الدىن الا باسقا بالالارمەن ارالاسۋعا بەيىمدەۋ ماڭىزدى. بۇل رەتتە پسيحولوگ اتا-انالارعا رولدىك ويىندار ويناتۋعا, بالالاردىڭ ورتاق الاڭدا ەركىن قارىم-قاتىناس ورناتۋىنا جاعداي جاساۋعا كەڭەس بەرەدى. «مىسالى, «مەكتەپ ويىنى» ارقىلى بالا مۇعالىم, سىنىپتاسى رولىندە ويناپ كورەدى. بۇل وعان مەكتەپ ءومىرىن تۇسىنۋگە كومەكتەسەدى. قاقتىعىس جاعدايلارىندا نە ىستەۋ كەرەكتىگىن الدىن الا ايتىپ, ءتۇسىندىرۋ دە پايدالى. مىسالى, «بىرەۋ زاتتارىڭدى تارتىپ السا, نە ىستەيسىڭ؟» دەگەن سۇراقتار بالانى ءارتۇرلى جاعدايعا دايىن ەتەدى», دەيدى پسيحولوگ مامان.
سونداي-اق ا.ناۋرىزباەۆا مەكتەپكە دەيىنگى جاستاعى بالانىڭ ەموتسياسىن باسقارۋدى دا ۇيرەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. «ەموتسيانى تانۋ, اتاۋ, ونى ءبىلدىرۋ – بالا پسيحيكاسىنىڭ ساۋلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. «بالا اشۋلانسا نەمەسە رەنجىسە, وعان: «سەن اشۋلىسىڭ با؟», «قازىر رەنجىپ تۇرسىڭ با؟» دەپ ناقتىلاپ سۇراۋ كەرەك. بۇل – ەموتسيانى سوزبەن ءبىلدىرۋدىڭ العاشقى قادامى. كەشكە بالاڭىزبەن بىرگە كۇنىن تالداپ, «سەنى قۋانتقان ءۇش نارسە», «سەنى رەنجىتكەن ءۇش جاعداي» دەگەن سۇراقتار قويۋ – ونىڭ ىشكى كۇيىنە نازار اۋدارۋدىڭ جاقسى ءتاسىلى. سونداي-اق بالاعا ەموتسيانى سۋرەتپەن, ەرمەكسازبەن جەتكىزۋگە, دەنەنى بوساڭسىتاتىن تىنىس الۋ جاتتىعۋلارىن جاساۋعا مۇمكىندىك بەرۋ كەرەك. ەڭ ماڭىزدىسى – اتا-انانىڭ ءوزى دە ەموتسياسىن دۇرىس جەتكىزىپ, ۇلگى بولا ءبىلۋى شارت», دەيدى ول.
مەكتەپكە دايىندىق تەك ماتەريالدىق قاجەتتىلىكتى تۇگەندەۋمەن شەكتەلمەيدى. ەڭ الدىمەن, بالانىڭ ىشكى دايىندىعىنا ءمان بەرىپ, ونىڭ ءبىلىم ورداسىنا سەنىممەن, قىزىعۋشىلىقپەن بارۋىنا جاعداي جاساۋ قاجەت.
