"ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى" اق ماكروەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر جانە بولجاۋ ورتالىعىنىڭ اعا ساراپشىسى رامازان ەسەنگازيەۆ بۇل ءوسىم ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سەكتورلارىنداعى تۇراقتى جانە وڭ سەرپىندى كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«جالپى ايتقاندا, ءجىو ءوسىمى ونەركاسىپتىك ءوندىرىستىڭ دە, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ دا تەڭگەرىمدى دامۋىمەن بايلانىستى, ولار سايكەسىنشە شامامەن 7,5% جانە 5,3% ءوستى. سونىمەن قاتار, ينۆەستيتسيالاردى دا ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون — ولاردىڭ نەگىزگى كاپيتالعا شاققانداعى كولەمى 13,7%-عا, بۇل رەتتە, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە اسەرلى 34,3%-عا ءوستى. مۇنىڭ ءبارى بۇگىنگى تاڭدا ەكونوميكانىڭ ءوسۋ سيپاتى شىنىمەن دە ساپالى ەكەنىن كورسەتەدى», — دەپ ءتۇسىندىردى ساراپشى.
ول سونداي-اق ونەركاسىپ سالالارى, ونىڭ ىشىندە تاۋ-كەن جانە وڭدەۋ, قۇرىلىس, ساۋدا جانە كولىك سالالارى ەكونوميكانىڭ وسۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوساتىنىن اتاپ ءوتتى. «مىسالى, كولىك جانە قويمالاۋ 22,4%-عا, قۇرىلىس 16,2%-عا, وڭدەۋ ونەركاسىبى 7,2%-عا, تاۋ-كەن ءوندىرۋ 7,1%-عا, سونىڭ ىشىندە مۇناي ءوندىرۋ 8,8%-عا ۇلعايدى. ساۋدا-ساتتىققا كەلەتىن بولساق, كولەم شامامەن 7%-عا ءوستى», — دەپ مالىمدەدى رامازان ەسەنگازيەۆ.
ستاتيستيكا دەرەكتەرى ونەركاسىپتىك ءوندىرىستىڭ وسى وڭ ديناميكاسىن راستايدى. ءونىمنىڭ جالپى ءونىمى 6,6%-عا ءوستى, بۇل رەتتە, ماشينا جاساۋ 11,2%, تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ 12%, مۇناي وڭدەۋ 13,7%, حيميا ونەركاسىبى 11,2%, مەتالل بۇيىمدارىن ءوندىرۋ 21,6%, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ءوندىرۋ 12,9% قوستى. سونداي-اق كومىر ءوندىرۋدىڭ 11,2%-عا ءوسۋى بايقالدى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 16,2%-عا ۇلعايدى.
ول تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋدىڭ, ماشينا جاساۋدىڭ, جابدىقتاردى جوندەۋ مەن ورناتۋدىڭ ءوسۋى ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەتىن وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ دامۋىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. «مۇندا وڭ ديناميكا ىشكى جانە سىرتقى سۇرانىستىڭ وسۋىنە, تاۋ-كەن كومپانيالارى تاراپىنان شيكىزاتتىڭ تۇراقتى جەتكىزىلۋىنە, سونداي-اق قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن كومپونەنتتەرىنىڭ ەداۋىر كولەمىن قاجەت ەتەتىن كوپتەگەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن», - دەپ ءتۇسىندىردى رامازان ەسەنگازيەۆ.
سونىمەن قاتار, 2025 جىلعى قاڭتار–ساۋىردە قازاقستاندا شامامەن 4,9 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنىڭ كورسەتكىشىنەن 6,8%-عا ارتىق. سونداي-اق, كولىك قىزمەتتەرىنىڭ كولەمى 22,4%-عا ەداۋىر ءوستى, بۇعان, ەڭ الدىمەن, تەمىرجول جانە قۇبىر كولىگىمەن جۇك تاسىمالىنىڭ ءوسۋى ىقپال ەتتى.
ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ ءوسۋى - ەكونوميكانى قولداۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى فاكتورى. 2025 جىلدىڭ العاشقى ءتورت ايىندا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ ناقتى كولەمى, 2024 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا, 13,7%-عا ءوستى.
ول ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ نەگىزگى درايۆەرلەرى — "جايلى مەكتەپ" ۇلتتىق جوباسى جانە "ينۆەستيتسيا ورنىنا تاريف" مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «وسى باستامالار اياسىندا بۇكىل ەل بويىنشا جاڭا مەكتەپتەر سالىنىپ, جۇمىس ىستەپ تۇرعان مەكتەپتەر جوندەلۋدە, سونداي-اق كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىم جاڭعىرتىلادى. بۇدان باسقا, ينۆەستيتسيالارعا كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جونىندەگى جوبالار — تەمىرجول وبەكتىلەرىن سالۋ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جانە باسقا دا ءىرى جوبالار قوسىمشا قولداۋ كورسەتەدى», — دەپ مالىمدەدى رامازان ەسەنگازيەۆ.
«ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ ەلەۋلى سانى وڭدەۋ ونەركاسىبىندە-مەتاللۋرگيا, مۇناي وڭدەۋ, گاز وڭدەۋ, حيميا ونەركاسىبى جانە ماشينا جاساۋدا دا ىسكە اسىرىلادى», — دەپ قورىتىندىلادى ساراپشى.
