تاكەن جۇمباقتارى

كورنەكتى قالامگەر تاكەن الىمقۇلوۆتىڭ “ەل مەن جەر” رومانى قولجازباسىنىڭ تولىق نۇسقاسى تابىلدى “كەنەن, كەنەن دەيدى عوي ەلدىڭ ءبارى”, دەپ جامبىل جاكەم جىر­لاعانداي, تاكەن دەپ تامسانۋ­شىلار دا كوپ. كوپ جارتىسىنىڭ دۇرمەككە ىلەسكەن شىركىندەر ەكەنىن دە جۇرەك سەزەدى. اباي دەپ اھ ۇرۋ, ساكەن دەپ سۋىرىلۋ, مۇقاعالي دەپ مۇڭايۋ كەيبىرەۋلەر ءۇشىن “تانىلۋ” مەن “جاناشىر” اتانۋدىڭ ءتاسىلى بولعان با دەپ تە قالاسىڭ كەيدە. تاكەن اعانىڭ قولجازباسى قولىم 27 جاسىمدا ءتيدى. اق پاراق­قا ءىرى ءارىپ­تەرمەن جازىلعان شاعىن اڭگىمە ەكەن. شىنىمدى ايتسام, كوزى ءتىرى كلاس­سيك­تىڭ شىعارماسى ۇستەلىمدەگى ۇيىلگەن حاتتاردىڭ اراسىندا كوپ ۋاقىت جاتىپ قالدى. وبلىستىق گازەتتىڭ مادەنيەت پەن ادەبيەت جاعىنا جاۋاپ بەرەتىن باس­شىسى, بەلگىلى بالالار جازۋ­شىسى ءالديحان اعا قالدىباەۆ ەدى. ءبول­مەمە كەلگەن سايىن: “وۋ, بالا, ءتا­كەن اعاڭنىڭ اڭگىمەسى نە بولدى؟” دەيدى. دەيدىنىڭ ار جاعىندا: “دا­يىنداپ بەرسەيشى”, دەگەن تاپ­سىرما تۇر. تاپ­سىر­مانىڭ ار جاعىندا: “دايىن­داي­تىن نەسى بار, ماشىڭكە باساتىن قىز­دارعا ۇسىن­ساڭ زىر ەتكىزىپ تەرەدى دە بەرەدى, سەن ۇستىنەن ءبىر كوز جۇگىرتىپ, قا­تەسىن تۇزەت تە الىپ كەل”, دەگەن ىم جا­تىر. “ىم­دى تۇسىنبەگەن دىمدى تۇسىنبەيدى”. الدەكەڭنىڭ قولىنا تيسە: “باسپا­حاناعا. گازەتكە جا­رىققا شىقسىن؟” دەپ قول قويۋعا دايىن. ءبىر كۇنى ءالديحان اعانىڭ شى­دا­مى تاۋسىلدى-اۋ دەيمىن: ء“اي, بالا, سەن وسى تاكەن الىمقۇلوۆ دە­گەن جا­زۋ­شىنى وقىپ پا ەدىڭ ءوزىڭ؟” دەپ سال­دى. “وقىدىم”. “قان­­داي ءدۇ­نيەسىن وقىدىڭ؟”. “جۇم­­باق جا­نىن”. شى­نىمدى ايت­سام, باسىن باس­تاعانمەن ايا­عىنا جەتە الماعان­مىن. “تاعى قاي شى­عار­ماسىن وقىدىڭ؟” “تۇلپاردىڭ تاعدىرى”. بىراق مۇنى دا وقىپ جارىتتىم دەپ ايتا المان. “مۇ­نىڭ ءبارى دۇرىس قوي. سەن ونىڭ اڭگى­مەلەرى مەن پوۆەستەرىن وقى”. ءسوي­تىپ, الدەكەڭ تاكەننىڭ ءبىر­نەشە اڭگىمەلەرىنىڭ اتىن اتاپ, ءتۇسىن تۇستەپ بەردى. وسىدان كەيىن حات-حابارلاردىڭ اراسىنان تاكەن اعانىڭ اڭگىمەسىن تاۋىپ الىپ, ءوزىمدى ءوزىم ورىندىققا “تاڭىپ” تاستاپ, مۇقيات وقي باستادىم. مۇ­قيات وقي باس­تاعانىم سول, ءا دەگەندە قارا­با­يىر­لاۋ كورى­نىپ, تۇك “تارتپاي” قويعان اڭگىمەنىڭ (دا­يىن­­داۋعا نەگە قولىم بارماي ءجۇر­گەنىن ەندى بايقاعان بولارسىز­دار) جازۋشىنىڭ وزىندىك قولتاڭ­باسىنا جولىقتىم. الدەكەڭ ايتقان اتاقتى اڭگىمەلەرى سياقتى شەدەۆر بولماسا دا وزىندىك ورنەك بار. تاكەن اعا­يىمنىڭ ارۋاعى كەشىرسىن, اڭگىمەنى دايىنداۋ بارىسىندا “قى­را­عى­لىم” ۇستاپ ءبىر-ەكى جەرىن “تۇزەتتىم-اۋ” دەيمىن. اڭگىمە كوپ ۇزاماي جام­بىل وبلىستىق گازەتىنە جاريا­لان­دى. ۇمىت­پاسام “ورالۋ” دەگەن اتى ءوز­گە­رىس­سىز قالدى. سودان بەرى مىنە, 20 جىل­دان استام ۋاقىت ءوتىپتى. ءوزىم دە تاكەن دەپ “تام­ساناتىن­داردىڭ” بىرىنە اينالدىم. ء“شىر­كىن, سول قول­جاز­با قازىر قو­لىمدا بولسا عوي” دەپ ويلاسام بول­دى, وزەگىم وكىنىشتەن ورتەنىپ كەتە جازدايدى. سول وكىنىشتى جۋىپ-شايايىن دەپ جاقىندا وڭىرلىك مۇراعاتقا بارىپ, وبلىستىق “ەڭبەك تۋى” گا­زەتىنىڭ ءوت­كەن عاس­ىر­دى­ڭ 80-شى جىلدا­رىند­ا­عى سار­عايعان تىگىن­دىلەرىن ەرىنبەي-جا­لىق­پاي قاراپ, تاكەن اعانىڭ باياعى ءاڭ­گى­مەسىن تاۋىپ الدىم. كوشىرمەسىن جا­ساتتىم. ء“بىر جوقتى ءبىر جوق تابا­دى” دەگەن, اڭگىمەنى ىزدەپ وتىرىپ ءتا­كەن تۋرالى “اسىل اعا” دەگەن ەس­تە­لىك­كە كەز بول­دىم. ونىڭ دا كوشىر­مەسىن جاسا­تىپ الدىم. اۆتورى مويىن­قۇم­دىق اگرو­نوم نايمانحان نۇپباەۆ دەگەن ازا­مات اتاقتى قالام­گەرمەن دوس بو­لىپ­تى. تاكەن اعا سول جىلدارى جامبىل وبلىسىنىڭ مويىنقۇم اۋدانىن كوپ ارالاپتى. الماتىدان كەلگەن سايىن ءبىرىنشى حاتشىلار مەن ديرەكتورلارعا “كولىك­پەن قارسى ال”, “قوناق ءۇي دايىندا” نەمەسە “كيىز ءۇي تىگىڭ­دەر” دەپ مىندەت ارتپاستان بىردەن ناي­مان­حاننىڭ شاڭىراعىنا تارتادى ەكەن جارىقتىق. ەستەلىك 1988 جىلى تاكەن ءالىم­قۇ­لوۆ­تىڭ تۋعانىنا 70 جىل تولۋىنا وراي جازىلىپتى. ودان بەرى تۋرا 21 جىل زۋ ەتىپ وتە شىعىپتى. دەرەۋ مو­يىنقۇم اۋدانىنىڭ اكىمدىگىنە تەلە­فون شالدىم. “وسىلاي دا وسى­لاي, ما­عان مۇمكىن بولسا, نايمانحان دە­گەن ازاماتتى تابۋعا كو­مەكتەس­سەڭىز­دەر”. سويتسەم, وكىنىشكە قا­راي, ول كىسى 1995 جىلى نوۆوسىبىردە كا­سىپ­كەرلىك ساپار­مەن جۇرگەندە كولىك اپا­تىنان قايتىس بولىپتى. وتباسى تاراز قالا­سىنا كوشىپ كەتكەن. ەندى قايت­تىم؟ “سۇراي-سۇراي مەككەنى دە تابا­سىڭ”. كوپ كەشىكپەي نايمانحان اعانىڭ ۇيىندەگى جەڭگەيدى تاپتىم. تاكەن اعا “ەل مەن جەر” رومانىنىڭ ءما­شىڭكەگە با­سىل­عان جۋان قولجاز­باسىنىڭ ءبىر نۇس­قا­سىن نايمانحانعا تاپ­سىرىپ, العاشقى بەتىنە “تاكەن ءالىم­­قۇلوۆ. “ەل مەن جەر”. رومان. 1977. نايمانحان ءنۇپ­باەۆقا ەسكەرمە. وسى ارتىق باستى دانا وزىڭدە تۇرسىن. بۇل كىتاپ تۋرالى وزىڭنەن ازدى-كوپ دە­رەك العانمىن. ول ءۇشىن راحمەت! ءتا­كەن.” دەپ يرەكتەپ قول قو­يىپ­تى. يرەك­­تەپ قويىلعان قولدىڭ ىزىنەن قا­لام­گەردىڭ اتى انىق وقىلادى. باياعى ءوزىم گازەتكە دايىنداعان اڭگى­مەدەن ەسىمدە قالعان قولتاڭبانى بىردەن تا­نىپ, كوزىمە سونداي جىلى­ۇشىراپ كەتتى. تاكەن اعانىڭ “ەل مەن جەر” رو­ما­نى­نىڭ 1977 جىلى ماشىڭكەگە با­سىلعان قولجازباسى 331 بەتتەن تۇرادى ەكەن. ال “جازۋشى” باسپا­سىنان 1978 جىلى جارىق كورگەن وسى اتتاس رو­مانى نەبارى 151 بەت قانا. دەمەك, جار­­تىسىنان استا­مى قىس­قارعان. وب­لىستىق گازەتتەگى مەن سياقتى بو­زىم­­داردىڭ ءوزى دۇنيەسىنە “قول سالىپ” جات­قاندا, “جازۋشى” باس­پاسى جام­پوزدارىنىڭ قالا­مى ءتىپتى باتىر كەلەتىن شىعار. اۋەس­تىكپەن رە­داكتورى كىم بولدى ەكەن دەپ سوڭعى پاراعىنا ۇڭىلسەم “رەداكتورى ت. ەسىمجانوۆ” دەپ جا­زىلىپتى. رەتسەنزەنتتەرى ا. جاق­سىباەۆ پەن ءا. دەربىسالين ەكەن. تاكەن اعانىڭ ارتىندا قالعان قول­جازباسى مەن ونىڭ كىتاپ بولىپ جاريالانعان نۇسقاسىنىڭ اراسىندا جەر مەن كوكتەي ايىرماشىلىق بار ەكەنى انىق كورىنىپ تۇر. بالكىم, تاسقا باسىلعاندا كولەمى ازايىپ قالعان شىعار دەپ ەكى دۇنيەنى جولما-جول سالىستىرىپ, تاراۋلارىن دا تۇگەندەپ شىقتىم. مەنىڭ قولىمدا تاكەن اعانىڭ كەيىن­گى جىلدارى قايتا باسىلعان بىرقاتار تۋىندىلارىن ايتپاعاندا, “تۋعان اۋىل” (1968 ج.), “كۇرەڭ وزەن” (1971 ج.), “كەرتولعاۋ” (1973 ج.), “ەل مەن جەر” (1978 ج.), “كوكەك ايى” (1982 ج.) جانە “مۋزىكالنايا دۋشا” (1984 ج.) اتتى كونەرگەن كىتاپتارى بار. وسى­لار­دىڭ ىشىندەگى “كوكەك ايىنا” 7 اڭگىمەسى مەن “ارا­شا” اتتى پوۆەسى ەنىپتى. مىنە, وسى پوۆەستەن مەن “ەل مەن جەر” روما­نى­نىڭ نايمانحانعا بەرگەن قول­جاز­با­سىن­داعى ءبىر ءبولىمىن كوردىم. ادام اتتارىنا دەيىن وزگەرتىلمەگەن. ءبال­كىم, اۆتوردىڭ ءوزى الىپ قالدى, ءبال­كىم, جوعارىدان “قىسقارت” دەگەن تاپسىرما بولدى, بۇل جاعى بەلگىسىز. تاكەن الىمقۇلوۆ جامبىل وبلى­سىنداعى مويىنقۇم ءوڭىرى تۋرالى العاش 1977 جىلى جازادى. جازعاندا دميتري فۋرمانوۆ پەن ساكەن سەي­فۋلليننىڭ بۇرىنعى گۋل­ەۆ­كا, كەيىنگى فۋرمانوۆكا (قازىر مو­يىن­ق­ۇم) اۋى­لىن­دا بول­عانى جونىندە ما­قالا جاريالاپتى. جام­بىل وبلىستىق گازەتىنە شىق­قان “ورالۋ” مەن ء“بيشى جىلقى” دەگەن اڭگىمەلەرىن دە مو­يىنقۇمدا, تۋعان ىنىسىندەي بولىپ كەت­كەن مارقۇم ناي­مانحاننىڭ ۇيىندە جاتىپ جازعان ەكەن. ايتپاقشى, “ورالۋ” اڭگىمەسى بۇرىنعى-سوڭعى جاريالانعان ەشبىر كىتابىنا ەنگەن جوق. تاكەن اعانىڭ مويىنقۇمدىق اگ­رو­نومعا ىقىلاسى اۋعانى سونشا “ال­عىردىڭ تامىرى” اتتى اڭگىمەسىن ناي­مانحاننىڭ اكەسىنىڭ ومىرىنەن الىپ جازىپتى. بىراق ول اڭگىمە بولسا دا شاعىن ەنتسيكلوپەديا سياقتى جۇرتقا بەرەر تاعىلىمى مول دۇنيە. ايتا­لىق, “العىر” دەگەن ءشوپ­تى بۇگىن­­گى جاستار بىلمەيدى. تۋىن­دىدا ودان باسقا دا تۇلپارلار مەن سۇڭ­قار­لاردىڭ, قو­رەك­تىك شوپتەر مەن ەمدىك وسىمدىكتەردىڭ ءتۇر-ءتۇرى مىسالعا كەل­تىرىلەدى. وقىپ وتىرىپ جازۋ­شى­نىڭ جەتىم-جە­سىر­لەر نەسىبەسى قا­شان­نان جەر­دە ەكە­نىن ايتقىسى كەل­گەنىن ۇعا­سىڭ. ءجاي ايتپايدى, مايىن تامىزىپ ءاڭ­گى­مە­لەيدى. جازۋشى دە­گەن اعايىن مۇ­نىڭ ءبارىن قايدان بىلە بەرەدى دەپ ويلاي­تىندار دا بار. شى­نىندا كەز كەل­گەن قالامگەر تۋىن­دىسىنىڭ تاقى­رى­بىنا قاراي حيميا, فيزيكا, ما­تە­ما­تيكا, جاعراپيا, بيولوگيا سياقتى ءتۇرلى ماماندىق يەسى بولۋى كەرەك. بول­ماساڭ وقى, زەرت­تە. ايتپەسە, وقىر­ماندى سەندىرە المايسىڭ. تاكەن اعا دا بۇل رەتتە ءوزى­نىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگىنىڭ باستاۋ بۇ­لاعىن ىزدەنۋ, وقۋ ارقىلى تاب­اتىنىن جاسىرمايدى. مىسالى, كەزىندە “كو­نەۆودستۆو” جۋرنالىن جازدىرىپ الىپ, ۇزبەي وقۋ ارقىلى ايگىلى “اقبوز ات” رومانىن جازۋ قالام­گەرگە اسا قيىنعا تۇسپەپتى. تاكەن اعانىڭ ءبىر جاقسى قاسيەتى سىيلاستارىمەن ۇنەمى حات جازىسىپ, حابارلاسىپ وتىرعان. اسىرەسە, سوزاق اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, ءبۇ­­گىندە ورتامىزدا جوق ساپاربەك سوپ­­بەكوۆ باۋىرىنا كوپ حات جازعان. ونىڭ ءبارى جا­رىق كوردى. مۇنداي حاتتار نايمان­حاننىڭ اتىنا دا كەلىپتى. “نايمانحان! سەنىڭ حاتىڭدى العانمىن. قازىر “دوم تۆورچەستۆودا” جاتىرمىن. جيىن-تەرىن بىتكەن شىعار. مەي­رام­دى وسى جەردەن قارسى الايىق. مەنىڭ ءىشى­مە جىل­قىنىڭ قارتاسى جاعۋشى ەدى. جۋىلماعان قارتا – ەم. كۇز­دىڭ كوزى-قىراۋدا بۇزىلمايدى. تاپ­ساڭ, الا كەلەرسىڭ. “پروستور” جۋر­­­نالىنىڭ وسى نويابر ايىنداعى سانىندا “ۆ وترو­گاح كاراتاۋ” اتتى ماقالا شىعادى. ىشىندە سەنىڭ فا­مي­لياڭ بار. ش.بەر­­­سيەۆ تۋ­را­لى ما­قالاڭدى پايدا­لاندىم. سالەم­مەن – تاكەن. 30/ح-1982 ج.”. بۇلاي دەپ ەل ىشىندەگى اعا­يىن­دارىمەن ەتەنە ارالاساتىن جازۋشى عانا جازادى. ورىستاردىڭ “دەرە­ۆەنسكايا ليتەرا­تۋرا” دەگەنى سياقتى قازاق ادە­بيە­تىندە دە اۋىل ادام­دارىنىڭ مىنەز-قۇلقىن اينالشىق­تايتىن قالام­گەرلەر شوعىرى جەتەر­لىك. بىراق اۋىل-ايماق, بوتا-تايلاق, ەل مەن جەر دەگەندە تاكەن ءسوزىنىڭ ءسولى مول, سۋرەتى تۇنىق. الگى اڭسارى اۋعان قارتانىڭ ءدامى سياقتى اۋزىڭدى ۋىلجىتىپ جىبەرەدى ءتىپتى. ارينە, ويلان­دىراتىن سويلەمدەرى دە بار. مىسالى, ءبىز جاقتا­عىل­ار­دىڭ قۇلاعىنا “قىستىڭ كوزى-قىراۋدا” دەگەن تىركەس ءسىڭىستى بولىپ قالعان. تاكەن اعا ونى “كۇزدىڭ كوزى-قىراۋدا” دەيدى. كەيبىر دۇنيە­لەرىندە “وت باسى, وشاق قاسى” دەگەندى “وت باسى, وشاق بۇتى” دەيدى. “قايسى­سىن قولدانعان دۇرىس” دەپ ال, ويلان­باي كور ەندى. “ەل مەن جەر” رومانى­نىڭ قولجازباسىنىڭ العاشقى بەتىنە جازىلعان سوزدەگى “وسى ارتىق باستى دانا وزىڭدە تۇرسىن” (ەرەكشەلەگەن اۆتور) دەگەن سويلەم مەن نايمان­حان­عا حاتىنداعى “مەنىڭ ىشىمە جىل­قى­نىڭ قارتاسى جاعۋشى ەدى. جۋىلما­عان قارتا – ەم” دەگەن سوزدە دە تەك قانا تاكەن اعاعا ءتان ءبىر قازاقىلىق بار. تاكەننىڭ اعايىنى, سوزاقتاعى جانى جايساڭ ازامات ساپاربەك سوپ­بەكوۆ ەدى دەدىك قوي. سول كىسىمەن بۇرى­­نىراقتا بولعان سۇحباتىمدا جازۋ­شىنىڭ اكەسى تۋرالى جازعان ەدىم. بۇل جولى تاكەننىڭ اكەسى تۋرالى جانە ءبىر دەرەكتەرگە كەزدەستىم. ونىڭ ءبىز ءسۇيىن­شىلەپ وتىرعان “ەل مەن جەر” رو­مانىنىڭ تولىق نۇس­قا­سىنا دا قاتى­­سى بار. جازۋشى: “ناي­مان­حان, سەن اكەڭدى ۇمىتقان جوقسىڭ با؟ اكەنى ۇمىتۋعا بولمايدى. مەنىڭ اكەم الىمقۇل توقپانبەتوۆ تۇرار رىس­قۇ­لوۆ­تىڭ ارقاسىندا بولىس بول­عان. ول “ەل مەن جەر” رومانىندا نو­عايقۇل تورانعۇلوۆ بولىپ ايتىلا­دى. ال مەن سول رومانداعى نازار­قۇلدىڭ قولىندا تاربيەلەندىم. نا­زار­قۇل دەپ الىمقۇل­دىڭ ءىنىسى كەرىم­قۇلدى العانمىن. ول كەدەي ەدى. ەكىن­شى ايەلى ءالى ءتىرى. سوزاققا بارعاندا ءوزىڭ كورگەن بۇكىر كەمپىر سول. اتى ءدالىش, مەنىڭ ەكىنشى شەشەم. كى­تاپتا زياش دەپ اتالادى”, دەپتى. تاكەن اعا­نىڭ نايمانحان مارقۇمعا ايتۋىنشا ءدالىش اپامىز قىستىڭ كۇنى مۇز جەي­دى ەكەن. ال جاز­دىڭ كۇنى توڭازىت­قىشقا مۇز قاتىرىپ قويادى دەيدى. تاكەن دە ءدالىش اناسى سياقتى قىس­تىڭ كۇنى سۋعا شومىلا بەرەدى ەكەن. سۋ دەمەكشى, مويىنقۇمعا كەلگەن سايىن ەركە شۋعا شومىلاۋ تاكەن اعانىڭ بۇلجىماس ءداستۇرى بولسا كەرەك. ءبىر جولى, ءتىپتى, بالاسى راۋاندى ەرتىپ كە­لىپتى شومىلۋعا. دەنەسى ءىرى, ءسوزى سال­ماقتى بولعانىمەن جانى نازىك اعامىز وزەن جاعاسىندا كۇنگە قىزدىرىنىپ جاتىپ ماسكەۋدەگە جەڭ­گە­مىز ماريا گريگورەۆنا لاندينا تۋ­رالى اڭگىمە شەرتىپ, جاننا اتتى قى­زىن ەلجىرەي ەسكە الىپتى. “جاننا سۋ­رەتشى, سوعان وسى مويىنقۇمدى ءبىر كور­سەتسەم ارمانىم بولماس ەدى, ءشىر­كىن!” دەپ كۇرسىنىپتى. بىراق, وكىنىشكە قاراي, تاكەن اعا ول ارمانىنا جەتە الماي, 1987 جىلى 13 ساۋىردە ومىردەن وزدى. دۇنيەدەن قايتارىنان جيىرما كۇندەي بۇرىن نايمانحان تاكەن اعانىڭ ۇيىندە بولعاندا: –دارىگەرلەر “يازۆا جەلۋدكاسىڭ” دەيدى. مەنىڭ ىشىمە بالمۇزداق جا­عاتىنىن قايدان ءبىلسىن. قازىر قى­زىم الما بالمۇزداق اكەلىپ بەرەدى, – دەپتى 69 جاسقا كەلسە دە التى جا­سار بالاداي اڭعال اعامىز. ءبال­كىم, اسقازانىن “كۇيدىرىپ” بارا جاتقان جارا­نى بال­مۇزداقپەن ساباسىنا تۇسىرەتىنىن قالجىڭمەن جەتكىزگىسى كەلگەنى شىعار. نايمانحان “مەن اكەلىپ بەرەيىن” دەپ ەلپ ەتە قالادى. بىراق تاكەن اعا ونى توقتاتىپ: – جوق, سەن ودان دا مىناعان ءوز قولىڭمەن ادرەسىڭدى جازىپ كەتشى, – دەپ بلوكنوتىن ۇسىنادى. عاجاپ, مويىنقۇم اۋدانىن­داعى “كوكتەرەك” اۋىلىنا ورنالاس­قان نايمانحاننىڭ ءۇيىن اداسپاي-اق تاۋىپ باراتىن قالامگەر “مەكەن-جايىڭدى جازىپ كەت” دەپ نەگە ءوتىن­دى؟ ءسىرا, كو­رەتىن جارىعىنىڭ از قالعانىن سەز­گەن اعا جۇرەگى ءوزىنىڭ مويىنقۇم وڭىرىنە قاتىستى ءومىر­بايانىن قاجەت ەتكەندەر ونى ناي­مانحاننان سۇراپ ءبىلسىن دەدى مە ەكەن؟!. جۇمباق... نايمانحان اعامىزدىڭ ۇيىندەگى جەڭگەمىز قىمبات كەنباەۆا تاكەن اعا “كوكتەرەككە” كەلگەن سايىن قۇراق ۇشا قارسى الاتىن كەلىندەرىنىڭ ءبىرى. ول ءارى تاكەن تۇڭعيىعىن تانىپ, ءتانتى بولا بىلگەن نايمانحان نۇپباەۆتىڭ زايىبى. –اعامىزدىڭ مىنەزى قىزىق بو­لا­تىن. الماتىدان كەلدى دەپ قازان كو­تەرىپ, ۇيمە تاباق ەتتى الدىنا تارت­ساق, “كەيىنىرەك جەيمىن” دەپ, داس­تارقانعا كەلمەيتىن ادەتى بار بولاتىن. ودان كەيىن “سىباعامدى توڭازىت­قىشقا سالىپ قويىڭدار, ءوزىم الىپ جەيمىن” دەيتىن. العاش­قىدا اسقان ەتىمدى جاقتىرمادى دەپ جىلاپ العا­نىم دا بار. مىنەزىنە كەيىن ۇيرەندىم عوي. ءتىپتى تۋعان اعامىزداي بولىپ كەتكەنى سونشا, ۇيدە اپتالاپ جاتقان كەزىندە ءۇي-جاي, قورا-قوپسىمىزدى سول كىسىگە تاستاپ, قوناققا الاڭسىز كەتە بەرە­تىنبىز, – دەيدى قىمبات. سونىمەن, كورنەكتى سۋرەتكەر ءتا­كەن الىمقۇلوۆتىڭ “ەل مەن جەر” رو­مانىنىڭ ماشىڭكەگە باسىل­عان تولىق نۇسقاسى تابىلىپ وتىر. الدا ونى باسقا كىتاپ­تارىنداعى رومان, پوۆەستەرىمەن سالىستىرا وتىرىپ زەرت­تەۋ, پايىمدى پىكىرلەرمەن تو­لىق­تىرۋ جانە ونى جەكە كىتاپ ەتىپ شى­عارۋ پا­رىزى تۇر. وعان دەيىن ءتا­كەن شى­عار­مالارىن قۇرمەتتەۋ­شىلەر مەن ءتا­كەن­تانۋشىلاردى ال­دىن-الا قۋانتا بەرۋ ءۇشىن وسى ماقا­لا­نى جازىپ, جا­ريا­لاۋ­دى ءجون كوردىك. كوسەمالى ساتتىباي ۇلى. جامبىل وبلىسى.