ەلدەگى ەرەن جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى

استاناداعى ۇلتتىق عىلىمي-مەديتسينالىق ورتالىق ەلىمىزدىڭ تاۋەل­سىزدىك جىلدارىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنداعى قول جەتكىزگەن ءىرى تابىستارىنىڭ ءبىرى. ونىڭ سالىنۋى مەن اشى­لۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تىكەلەي قامقورلىق جاسادى. ءبىز ورتالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگى مەن تابىس­تارى تۋرالى ايتىپ بەرۋدى ونىڭ ديرەك­تورى اباي بايگەنجيننەن وتىنگەن ەدىك: – ءبىزدىڭ ورتالىعىمىز پرە­زي­دەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ استا­نادا مەديتسينالىق كلاستەر قۇرۋ قاجەتتىگى جونىندە كوتەرگەن باستاماسىنىڭ نەگىزىندە جانە سول كىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن 2001 جىلدىڭ 25 قىركۇيەگىندە اشىلدى. قۇرىلىس جۇمىستارىن ۇلىبريتانيانىڭ “فيتتسپاتريك كونتراكورس” كومپانياسى اسا ساپا­لى ەتىپ جۇرگىزدى. العاشىندا ول رەسپۋبليكالىق كلينيكالىق اۋرۋ­حانا تۇرىندە قىزمەت ەتە باستا­دى. بىراق ەلباسى ۇجىمنىڭ الدى­نا: مۇندا جاسالاتىن بارلىق دياگنوستيكا, ەمدەۋ جۇمىستارى ەۋروپالىق دەڭگەيدە بولىپ, قازىرگى زامانعى ەڭ ۇزدىك ستاندارتتارعا ساي بولسىن دەگەن تالاپ قويعان­نان كەيىن 2003 جىلدىڭ اياعىندا ورتالىقتىڭ مارتەبەسى وزگەرتىلىپ, 2004 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باس­تاپ ول ۇلتتىق عىلىمي-مەدي­تسينالىق ورتالىق بولىپ اتالاتىن بولدى. سودان بەرى ءبىز پرەزي­دەنتتىڭ تاپسىرماسىن تولىعىمەن ورىنداپ كەلەمىز دەپ ايتا الامىز. – ونى قانداي ناتيجەلەردەن كورۋگە بولادى؟ – الدىمەن حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلىپ, قول جەتكىزگەن تابىستارىمىزدى ايتىپ وتەيىن. ءبىز ءوزىمىزدىڭ بىلىكتىلىگىمىز بەن كاسى­­بيلىگىمىزدىڭ دەڭگەيىن حالىق­ارا­لىق كونكۋرستار مەن جوعارى ءدا­رە­جەدەگى ەكسپەرت-عالىمدار ال­دىن­­دا سىناۋدان قاشپاي, ونداي سىناقتارعا ءوز ەركىمىزبەن قاتىسۋ­دامىز. سول ماقساتپەن 2007 جىلى رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالا­سىندا بولعان حالىقارالىق كون­كۋرسقا قاتىسىپ, سونداعى جيىن ءبىزدىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىمىزدى جوعا­رى دەڭگەيدە دەپ باعالاپ, “پرو­فەسسيا-جيزن” اتتى ارناۋ­لى ءجۇل­دە بەردى. وسى كونكۋرستا جەكە نو­مي­ناتسيا بويىنشا “ۇلتتىق دەن­ساۋ­لىقتى ارتتىرۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن” دەگەن دە ارنايى سىيلىق ال­­دىق. كەلەسى, 2008 جىلى وسى قالا­دا وتكەن تاعى ءبىر حالىق­ارا­لىق كونكۋرستا ءبىز “زۆەزدا سوزي­دانيا” دەگەن وردەن­مەن ماراپات­تال­دىق. سول جىلى رەسپۋبليكا­لىق مەنەدجمەنت جانە ساپا كۋا­لىگىن الدىق جانە وسى جىلى بىزگە حالىقارالىق ءىسو 9001:2001 ساپا سەر­تيفيكاتى بەرىلدى. بۇل سەرتي­فيكات ەم جاساۋ ساپاسى جوعارى جانە مەديتسينا سالاسىن­داعى زەرت­تەۋلەردە قول جەتكىزگەن تابىستار ءۇشىن بەرىلگەن ەدى. ونى الۋ ءۇشىن ءبىز حالىق­ارالىق ساراپ­شىلارعا اتقارعان عىلىمي جۇ­مىس­تارى­مىزدى كور­سەتىپ, ەمدەۋ ىستەرىمىز­بەن جانە ولاردىڭ ءناتي­جە­لەرىمەن تانىس­تىر­دىق. بىلتىر­دان بەرى ءبىز شتاب-پاتەرى بريۋس­سەلدە ورنالاس­قان ەۋروداق ەل­دەرى­نىڭ SىەMENS, LG, BOSH ت.ب. سياقتى ساپالىق برەند كومپا­نيالارى ساناتىنداعى ۇزدىك كوم­پا­نيالارى قاتارىنا ەنەتىن “مو­يىندالعان جەتىستىك” EFQM اتتى ۇيىمعا كىرۋگە تالاپ قىلىپ وتىر­مىز. بۇل ساپا ءجونىن­دەگى دۇنيە­جۇزى­لىك ۇيىم. جا­قىندا سوعان ەم­تيحان تاپ­سىرىپ, قاجەتتى قۇجات­­تارىمىزدىڭ ءبارىن دايىن­داپ قوي­دىق. مۇندا بىزدەن تالاپ ەتىلە­تىن باستى كورسەتكىشتەر – ءدۇ­نيە­ جۇزىندەگى ەڭ جەتىلدىرىلگەن جا­ڭا تەحنولو­گيالاردى قولدانىپ, اۋرۋ­­دىڭ دياگنوزىن ءدال انىقتاۋ جانە ساپالى ەمدەۋ, ناۋقاستار تاراپى­نان ەشقانداي شاعىمدار­دىڭ بولماۋى. ءبىز وسى تالاپتارعا ساي بولۋ ءۇشىن كۇرەسۋدەمىز. – ەجەلدەن كەلە جاتقان ەسكى ءسوز بولسا دا شىندىقتى تاپ باسىپ ايتقان: ء“بارىن دە كادرلار شەشەدى” دەگەن بار عوي. وسى ماسەلەنى قالاي شەشۋدەسىزدەر؟ – دۇرىس ايتاسىز, ءبارىن دە بىلىكتى كادر شەشەتىنى راس. ءبىز دە الەمنىڭ بارلىق تۇكپىرىنەن بىلىكتى قازاق كادرلارىن جيناۋعا تىرىس­تىق. سونىڭ ىشىندە گەرمانيادان ماقسات جانتۇرعانوۆتى الدىردىق. بۇل جىگىت كەزىندە ماسكەۋدە وقۋ ءبىتىرىپ, كانديداتتىق ديسسەرتاتسيا قورعاعاننان كەيىن گەرمانياعا ءتا­جىريبەدەن وتۋگە شاقىرۋمەن بار­عان. بىراق مۇندا ول ءتاجىري­بەدەن ءوتىپ قانا قويماعان, ءوزى دە وپەرا­تسيالار جاساپ, بەس جىل قىز­مەت ءىس­تە­­گەن. بارلىق ىسكە بارىنشا ءمۇت­تا­حىم كەلەتىن نەمىس­تەر ءسال عانا سەنىمسىزدىك بىلدىرسە, ونىڭ قولىنا سكالپەلدى بەرمەگەن بولار ەدى. قازاق بالاسىنىڭ شەبەرلىگىنە, بىلىك­تىلىگىنە كوزى جەتكەن سوڭ عانا نەمىستەر وعان وتا جاساۋ ءىسىن سەن­گەنى انىق. بۇل وتە سيرەك بولاتىن قۇبىلىس. قازىر ول بىزدە, ءتورت جىل­داي بولدى 2-ءشى كار­ديو­لوگيا­لىق ءبولىم­شەنىڭ مەڭگەرۋ­شىسى. قولى وتە جەڭىل, ءوزى جاس جىگىت. سونداي-اق ءبىز تمد ەلدەرىندە جۇرگەن قانداستارى­مىزدى دا قىزمەتكە شاقىر­دىق. ال 1-ءشى كار­ديوحيرۋر­گيالىق بولىمشەنىڭ باسشى­سى سەرىك مەڭدى­قۇلوۆ رەسەيدەن كەلدى. مەديتسينا عى­لى­مىنىڭ كاندي­داتى بولات كو­پەنوۆ دەگەن جىگىت تاجىك­ستان­نان اۋىستى. ول كار­ديو­لو­گيا ءبولىمى­نىڭ مەڭگەرۋ­شىسى. قىر­عىز­ستاننان كەل­گەن مەدي­تسينا عى­لى­مى­نىڭ دوكتورى كاباەۆ ۇلان دەگەن قىرعىز جىگىتىمىز بار. ءوزى مەدي­تسينا عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى. جاقىندا ول دا قازاقستان ازا­ماتتى­عىن الدى. ونىڭ مامان­­دانعان كاسىبى-ريتمولوگ, باسقا سوزبەن ايت­قاندا ول جۇرەك قاعىسىنىڭ بىلگىرى. ال جۇرەك ءريتمى دەگەن وتە ءجيى وزگەرىپ وتىراتىن پرو­تسەسس. سونى رەتتەۋدىڭ جولىن وسى ما­مان يگەرگەن. ونى جاساۋ ءۇشىن ءار­تۇرلى ادىستەر قولدا­نىلادى. سونداي-اق, جۇرەك قاعىسىن, ونىڭ جۇمىسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ەلەكترو-كار­ديو ستيمۋلياتورلار قويىلادى. وسى سالا بويىنشا بالالار كارديو­حيرۋرگياسى ءبولىم­شەسىنىڭ مەڭگەرۋ­شىسى بولىپ ىستەيتىن دميتري گوربۋنوۆ دەگەن دە جاقسى مامانىمىز بار. ول “بولا­شاق” باعدارلاماسىمەن گەرمانيادان وقىپ كەلگەن ءوز ادامى­مىز, استانا قالاسى­­نىڭ تۇرعىنى. جالپى ايتقاندا بىزدە قازىر 9 پرو­فەسسور, 20 مەديتسينا عىلى­مىنىڭ دوكتورى جانە 50-دەن ارتىق عىلىم كانديداتتارى مەن جوعارى كاتەگوريا­لى دارىگەر-ماماندار جۇمىس ىستەيدى. – Cىزدەردىڭ باسقا كلينيكالاردان باستى ەرەكشەلىكتەرىڭىز قانداي؟ – ءبىزدىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگىمىز سول – ءبىز كوپ سالالى جوعارى مامان­دان­­دىرىلعان ەمدەۋ جانە ءتۇرلى اۋرۋ­لاردى زەرتتەۋ ورتالىعى بولىپ تابىلا­مىز. بىزدە بارلىعى 306 توسەك-ورىن بار, سول ورىنداردا ءبىز ادام اعزاسىنا ۇلكەن قاۋىپ توندىرەتىن كوپ­تەگەن ناۋقاس تۇرلەرىن ەمدەۋدى قامتا­ماسىز ەتىپ وتىرمىز. سونىڭ ىشىندە, ەڭ باسىمدى باعىتىمىز – كارديو­لوگيا مەن كار­ديو­حيرۋرگيا. بۇل جۇرەك پەن قان-تامىر اۋرۋلارى­نىڭ دەرتتەرىن ەمدەۋ­مەن اينالىساتىن بولىمشە­لەرىمىز. 2004 جىلدىڭ 7 ساۋىرىندە بىزدە العاش رەت جۇرەككە وپەراتسيا جاسالدى. سودان بەرگى التى جىلدا ءبىز وسى سالانىڭ رەسپۋبليكا­داعى وزىق ورتالىعى رەتىندە تانىلىپ وتىرمىز. ەگەر 2004 جىلى بىزدە بار بولعانى 24 توسەك-ورىندى كارديو­حيرۋرگيالىق ءبولىمىمىز بولسا, بيىل ونىڭ سانى 85-كە جەتتى. ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىندا بالالار كارديوحيرۋر­گياسى بولىمشەسىن اشتىق. بۇرىن ولار دا وسىندا بولاتىن. ال مىندا قالعان ەرەسەكتەردىڭ ءبولىمىن ەمدەۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىمەن ەكىگە ءبولىپ, ەكى كارديوحيرۋرگيالىق ءبولىم قىلىپ قايتا قۇردىق. ينتەرۆەنتسيا­لىق كار­ديولوگيا ءبولىمىن اشتىق. ەكى كاتەتور­لى زەرتحانا اشتىق. ول قان-تامىر­لارى­نىڭ جۇمىسىن جاقسارتۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەتىن ستەنت قوياتىن زەرتحانا. بۇرىن بىزدە ينفاركتى تەك ءدارى-دارمەكپەن ەمدەيتىن, ول ءادىستىڭ ءتيىمدى ەمەس ەكەنىن ۋاقىت كورسەتكەن. قازىر ءبىز اورتوكارونارلىق شۋنتيرو­ۆانيە جا­ساي­مىز. تامىردىڭ بارىنشا جۇقا­رىپ, تارىلعان بولىگىن الىپ تاستاپ, اعزانىڭ باسقا تۇسىنان الىن­عان تا­مىر­دى جالعايمىز. ەلتسين, كلينتون سەكىلدى اتاقتى تۇلعالارعا جاسالعان وسىنداي وپەراتسيالاردى ءبىز دە ابدەن يگەردىك. بىلتىر بىزگە رە­سەي­لىك رينات اكچۋرين كەلىپ, كون­سۋل­تاتسيالار وتكىزىپ كەتتى جانە ءبىز­دىڭ جۇمىسى­مىزعا جوعارى باعا بەردى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ 2009 جىلدىڭ 22 ماۋسىمىنداعى 266 بۇيرىعىمەن ءبىزدىڭ ورتالىققا بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا كارديولوگيا جانە كارديو­حيرۋرگيا جونىندەگى ءۇي­لەستىرۋشى دەگەن ارنايى مارتەبە بەرىل­دى. بىلتىرعى جىلدىڭ قازان ايىندا ءبىز كارديو­لوگتاردىڭ ءى  ەۋرا­زيالىق كونگرەسىن وتكىزدىك. ونىڭ جۇمىسىنا دۇنيە­جۇزىنە اتى شىققان عالىمدار قاتىس­تى, سونىڭ ىشىندە اتاقتى ەۆگەني چازوۆ تا بولدى. دەلەگاتسيالار جالپى سانى 15 ەلدەن كەلدى. بۇل دا بىزگە دەگەن ۇلكەن سەنىم جانە ءبىزدىڭ بىلىك­تىلىگىمىزدى مويىنداۋ دەپ قابىلدايمىز. سونىڭ اياسىندا ەلىمىزدەگى كارديو­لوگتاردىڭ ءى ۇلتتىق كونگرەسى دە بولدى. قازىر ءبىز جۇرەگى ناۋقاس بارلىق جاستاعى ادام­دارعا وتا جاساي بەرەمىز, تەك ازىرگە جۇرەكتى الماستىرۋدى عانا مەڭگەرگەن جوقپىز. الداعى ۋاقىتتا ونى دا ەڭسەرۋگە ءتيىسپىز. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ ەكىنشى كۇردەلى باعىتى قازىرگى ءمينيسترىمىز جاقسىلىق دوسقاليەۆ باسقارعان جاسۋشا تەراپياسى. اعزاداعى اۋىر دەرتتەردى ەمدەۋ ءۇشىن جاڭا جاسۋشا ەنگىزۋ ادىسىمەن ەمدەيتىن ءبولىم وسى. ونىڭ ءوزىنىڭ التى باعىتى بار. سونىڭ ىشىندە بۇيرەك, بەز, باۋىر, شەمىر­شەك, جۇيكە, ۇيقى بەزىنىڭ جاسۋشا­لارى بار. جاسۋشالار ەنگىزۋ ارقىلى ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگى وتە جوعارى. وسى ءادىس ارقىلى ناۋقاسىنان جازىلاپ جاتقاندار كوپ. بىلتىرعى جىلعى ءساۋىر ايىنان باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى بىزگە جاسۋشامەن ەمدەۋگە رەسمي تۇردە رۇقسات بەردى. ءۇشىنشى باعىتىمىز دا – كۇردەلى. ول رەسپيراتورلىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ. بۇل وكپە-تىنىس جولدارىنىڭ دەرت­تەرى. ونىڭ ىشىندە برونحيت سەكىلدى جەڭىل-جەلپى اۋرۋلار ەمەس, كادىمگى كۇردەلى وكپە اۋرۋلارىن جاڭا ءادىس­تەر­مەن ەمدەيمىز. وسى سالا بويىنشا 9 جىلدا 100-گە جۋىق ونەرتاپقىش­تىق كۋالىكتەر الدىق. جاڭالىق-پاتەنتتەرى­مىز دە بار. ءتورتىنشى باعىت – ەندوسكوپيالىق ادىسپەن ءىشتى جارماي وتا جاساۋ. مىسالعا ىشكى-قۇرىلىس اۋرۋلارى, سونىڭ ىشىندە سوقىرىشەك, وتتەگى, بۇيرەكتەگى, قۋىق­تاعى, ايەل جىنىستارىنداعى تاستاردى الۋ, كيستا جانە ت.ب. ناۋقاس­تاردى ءبىز ءىشتى جارماي ەندوسكوپيا­لىق ادىستەر­مەن ەمدەيمىز. سونداي-اق حيرۋرگيانىڭ, تەرا­پيا­نىڭ بىرنەشە بولىمدەرى بار. ولار گاسترەنتولوگيا, گەپوتولوگيا, رەفمو­تو­لوگيا, نەفرولوگيا, پۋلمانولوگيا جانە ت.ب. بولىپ بولىنەدى. كوز ميكروحيرۋرگياسى دەگەن بولىمشەمىز دە بار. قاندى ارالاستىراتىن, تازارتاتىن بولىمدەرىمىز بار. ءبىز ادامنىڭ قانىن تولىق تازارتىپ, الماستىرا الامىز. ونداي ىستەر ءجيى بولاتىن اللەرگيا سياقتى اۋرۋلار­دان, جارالاردان ادا قىلادى. سوسىنعى ءبىر جاڭالىعىمىز – بىلتىردان بەرى ءبىز دۇنيەجۇزىندەگى 10 ەلدە عانا قولدانىلاتىن “حايفۋ” اپپاراتىن الدىق. “حايفۋ تەراپيا” دەپ جوعارى تيىمدىلىكتى ۋلترادىبىس ارقىلى ەم جاساۋدى ايتادى. اپپارات تا سولاي اتالادى. بۇل ءادىستىڭ وتانى قىتاي ەلى, ءبىز اپپاراتتى دا سول ەلدەن ءوزىمىزدىڭ تاپقان قاراجاتقا ساتىپ الدىق... – اڭگىمە قاراجات تۋرالى بولىپ قالعان سوڭ سىزدەردىڭ قارجى كوزدەرى­ڭىز تۋرالى سۇراۋدى دا قاجەت دەپ تاپتىق... – ءبىزدى قارجىلاندىرۋدىڭ ءبىر­نەشە جولدارى بار. ەڭ باستىسى – مەملەكەتتىك تاپسىرىس. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ارقىلى جىلىنا 6,5 مىڭ ادامدى ەمدەۋگە تاپسىرىس بەرىلىپ, بيۋدجەتتەن قاراجات بولىنەدى. ولار ءاربىر ايماقتارعا بولىنگەن كۆوتالار ارقىلى كەلەدى. ءبىز سونداي ناۋقاستاردى ستانتسيوناردا ەمدەپ شىعامىز. ەكىنشى قاراجات كوزى – پرەزيدەنت ءىس باسقارماسىنىڭ مەدي­تسي­نا­لىق ورتالىعىنان تۇسەدى. مەم­لە­كەتتىك شەنەۋنىكتەردى ەمدەيتىن ولاردىڭ شاعىن اۋرۋحاناسى بار, بىراق ولاردىڭ كۇشتەرى كەلمەي جات­قاندا بىزگە جىبەرەدى. ولاردى ەمدە­گەنىمىز ءۇشىن بىزگە كەلىسىم بويىن­شا قاراجات اۋدارىلىپ تۇرادى. وعان قوسا قالالىق ناۋقاستاردى دا ەمدەيمىز. ول ءۇشىن قالالىق بيۋد­جەت اقشا اۋدارادى. بىراق ول از. سوسىن ءبىز رەسپۋبليكالىق مەملەكەت­تىك كاسىپورىن (رمك) بولعاندىقتان اقىلى تۇردە ەمدەۋگە قاقىمىز بار. كەز كەلگەن ادام بىزدە اقىلى تۇردە ەمدە­­لە الادى. ونىڭ تاريفتەرى ارناۋ­لى پرايس-پاراقتا كورسەتىلگەن. بىل­تىر بۇل ءبىزدىڭ جالپى جۇمىسى­مىزدىڭ 11,7 پايىزىن قۇرادى. مىنە, قارجىلان­دىرۋ كوزدەرى نەگىزىنەن وسىلار... – حالىقارالىق ىنتىماقتاس­تىقتار تۋرالى ايتا كەتسەڭىز... – ءوزىمىزدىڭ بىلىكتىلىگىمىزدى باسقا­لار­­مەن سالىستىرۋ, سول ارقىلى مامان­­دانۋىمىزدى جەتىلدىرۋ, ۇيرەنۋ ماق­ساتىمەن ءبىز كوپتەگەن ەلدەردەگى ءارىپ­تەستەرىمىزبەن تىعىز ىنتىماقتاس­تىق ورناتتىق. ماسەلەن, سونىڭ ءىشىن­دە اقش, گەرمانيا, تۇركيا, سلوۆا­كيا, رەسەي, شۆەيتساريا, ليتۆا جانە ت.ب. ەلدەردىڭ ماماندارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستامىز. سونداي-اق شىعىس ازيا ەلدەرىمەن, سونىڭ ءىشىن­دە مالايزيا, ۇندىستانمەن دە قا­رىم-قاتىناسىمىز جاقسى. قىتاي مامان­­دارىمەن دە ىنتى­ماقتاستىق ورناتقان­بىز. ءبىز ءۇندىستان­نان كوپتە­گەن قۇرال-جابدىقتار الامىز, ولار­دىڭ ساپاسى ەۋروپالىق دەڭگەيدە, ال باعاسى تومە­نى­رەك. سوندىقتان بىزگە جابدىقتاردى ءۇندىستاننان العان اناعۇرلىم ءتيىم­دىرەك. ارينە, ەڭ تى­عىز ىنتىماقتاس­تىق رەسەيدىڭ ايماق­تارى­مەن جاسالعان. سونىڭ ىشىندە ماسكەۋ, سانكت-پەتەر­بۋرگتەن باسقا ءنوۆوسى­بىرسكىمەن تىعىز ىنتى­ماق­تاستىق ورنا­تىلدى. حالىقارا­لىق ىنتى­ماق­تاستىق ەكى باعىتتا ءجۇر­گىزى­لەدى. ءبىرىنشىسى, شە­تەل­دىكتەر­مەن بىرلە­سىپ زەرتتەۋ جۇمىس­تارىن جۇرگىزۋ. سوسىن عىلىمي زەرت­تەۋ­لەردىڭ ءناتي­جەلەرىن بىرىگىپ جارىققا شىعارامىز, ونەرتاپقىشتىق پاتەنتتەر الىپ, بىرلەسكەن عىلىمي ەڭبەكتەر جازامىز. قارىم-قاتىناستىڭ ەكىنشى جولى, ولاردىڭ تاجىريبەلەرىن ۇيرەنۋ. بەلگىلى شەتەل عالىمدارى بىزگە كەلىپ, دارىستەر وقيدى, سەمينار­لار مەن ماس­تەر-كلاستار وتكىزەدى. كەيدە بىرنەشە ادامدىق بەلگىلى كارديو-حيرۋرگتار ءبىر بريگادا بولىپ كەلەدى. اراسىندا وپەراتسيالار دا جاسايدى. بىلتىر سلوۆاكيادان, بيىل ليتۆا­نىڭ كاۋ­ناس قالاسىنان وسىنداي بريگا­دالار كەلىپ, ماستەر-كلاستار وتكىزدى. ءبىزدىڭ مامان­دار وتە ريزا بولىپ وتىر. وسىنداي قاتىناستاردى ودان ءارى دامىتامىز. سونداي-اق ءوز ماماندارىمىزدى دا شەتەلگە جىبەرەمىز. كەيبىر دارىگەر­لەرىمىز گەرمانيادا, اقش-تا, يز­رايل­دە, انگليادا, سلوۆاكيادا, ءۇن­دىس­تاندا, وڭتۇستىك كورەيادا, قىتايدا وقىپ كەلدى. وندا كورۋ, بايقاۋ بول­عانىمەن وپەراتسيا جاساي الماي­دى, تاجىريبە جوق. قىرۋار قاراجات كەتەدى. ودان دا مامانداردى وسىندا شاقىرۋ ءبىز ءۇشىن ءتيىمدى. بۇعان قارجى دا از كەتەدى, تيىمدىلىگى دە جوعارى. – ءسىزدىڭ ورتالىقتا دۇنيەجۇزىنە بەلگىلى اتاقتى ادامدار دا جاتىپ ەمدەلگەنىن ەستىپ جاتامىز, ولاردىڭ اراسىندا كىمدەر بولدى؟ – وندايلار دا بار, سونىڭ ىشىندە ءوزىمىزدىڭ ەلدەگى اتاقتى ادامدار تىپتەن كوپ. بىراق ولاردى اتاۋعا, سىرقاتى­­نىڭ بارىسىن جاريالاۋعا ءبىزدىڭ قاقىمىز جوق. “دارىگەرلىك قۇپيا” دەگەن قاعيدا بار ەكەنىن بىلەسىزدەر, سوندىقتان ۇلكەن قىزمەتتەگى ادامدار­دىڭ دەرتى تۋرالى ايتا المايمىز. ال اتاقتى شەتەلدىك پاتسيەنتتەرىمىزدىڭ اراسىنان ەكى ادام تۋرالى عانا ايتىپ بەرەيىن. سونىڭ ءبىرى رەسەي مۇسىل­مان­دارى قاۋىمداس­تىعىنىڭ توراعاسى را­ۆيل گاينۋت­دينوۆ. ول كىسىگە ومىرت­قاسىنا وپەرا­تسيا جاساۋ قاجەت بولعان. مۇنداي وپەرا­تسيانى رەسەيلىك ءدارى­گەر­لەر جاساعاننان كەيىن ناۋقاس ادام ەكى ايداي توسەك تارتىپ, قوزعالماستان جاتۋعا ءتيىستى ەكەن. سونداي وپەرا­تسيانى يزرايلدە جاساتقان ادام دا ەكى اپتاداي قوزعالماي جاتۋعا ءتيىستى بولىپتى. ال بىزدە ونداي وتادان كەيىن ادام ءۇش-ءتورت كۇننىڭ ىشىندە تۇرىپ كەتە الادى. وسىنى بىلگەن راۆيل گاينۋتدينوۆ ەكى ويلانباستان بىزگە ساپار شەگەدى. ءوزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا ول ءبىزدىڭ بىلىگىمىزبەن قوسا مۇسىلمان ەلى بولعاندىعىمىز ءۇشىن دە سەنىم ارتقان. ءسويتىپ, ۇلكەن سەنىم­مەن كەلگەن ادامعا جاسالعان وپەراتسيا دا ءساتتى شىعىپ, ول كىسى ءۇش كۇننىڭ ىشىندە ءجۇرىپ كەتتى. ءبىزدىڭ ماماندارعا دەگەن شەكسىز رازىلىعىن پرەزيدەنتتىڭ قابىلداۋىندا بولعان­دا ايتىپ كەتىپتى. سونداي-اق, 2005 جىلدىڭ اقپان ايىندا ءبىزدىڭ قالاعا كەلگەن اتاقتى ءSىEMENS كومپانياسىنىڭ پرەزي­دەنتى ۆ.حۋب تە ءبىزدىڭ ماماندارعا جۇرەگىنە وپەراتسيا جاساتتى. قىزمەت بابىمەن جۇرگەن ونىڭ جۇرەگى كۇتپە­گەن جەردەن اۋىرعان. ءبىزدىڭ دارىگەرلەر تەكسەرە كەلە ونىڭ جۇرەك تامىرىنا ستەنت قويۋ قاجەتتىگىن ايتقان. دارىگەر­دىڭ سەنىمدى تۇردە جەتكىزگەنىنەن ونىڭ بىلىكتىلىگى جوعارى ەكەنىن اڭداعان ميل­ليونەر وپەراتسيا جاساۋعا بىردەن كەلى­سەدى. ءوزى دە عىلىم دوكتورى, اقىل­دى ادام عوي, ول ءبىزدىڭ دارىگەرلەردىڭ بۇل ىستەگى شەبەر­لىگىن بىردەن مويىن­دايدى. ءسويتىپ, وپەرا­تسيا دا ءساتتى شى­عىپ, ول كىسى بىزگە شەكسىز ريزاشى­لىعىن ءبىل­دىردى. مىنە, وسىنداي دا پاتسيەنت­تەرى­مىز بولىپ جا­تىر. ءبىزدىڭ ەڭ باستى ماق­­ساتىمىز – قول جەتكەن تابىسقا ماس­تانىپ, توقىراپ قالماي, ۇنەمى ىزدەنىپ, دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ جەتىلدىرىلگەن ءادىس­تەردى مەڭگەرىپ, ونى وزىمىزدە قول­دانۋ. ازىرگە بۇل باعىتتاعى قادامدارىمىز ءساتسىز ەمەس. – الداعى ۋاقىتتا دا ساتتىلىك بولا بەرسىن, اڭگىمەڭىزگە راقمەت. اڭگىمەلەسكەن جاقسىباي سامرات. * * * ەرتەگى الەمىندەي ەلوردا ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ ەلورداسى – استانا كۇننەن-كۇنگە كوركەيىپ, اسەمدەنىپ كەلەدى. ارۋ قالانىڭ اجارىن ەركە ەسىل وزەنى ودان ءارى سۇلۋلاندىرا تۇسكەندەي. ەسىل وزەنىنىڭ سول جاعالاۋىنداعى عاجايىپ عيماراتتار دا ەرتەگى الەمىندەگى سارايلار ىسپەتتى. استانا قالاسىنىڭ اسەمدىگىن ارلەندىرە تۇسكەن بەيبىت­شى­لىك جانە كەلىسىم سارايىنىڭ الدىنداعى باس الاڭدا ەلور­دانىڭ 10 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي اشىلعان “قازاق ەلى” تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى ەرەكشە كوز تارتادى. مونۋمەنت كوم­­­پو­زيتسياسىنىڭ تۇعىرى قازاقستاننىڭ ەگەمەندىك جى­لىن بەينەلەيتىن, تاريحتان حابار بەرەتىن 91 مەترلىك ءمار­مار باعانا بولىپ تابىلادى. ونىڭ ۇشار باسىندا ميف­تىك سامۇرىق قۇستىڭ مۇسىندىك ءپىشىنى, تۇعىرىندا وتانىن جاۋعا بەرمەگەن باتىرلار بەينەلەنگەن. مىنە, وسىنداي كوز جاۋىن العان كورىنىستەر كوڭىلىمە ماقتانىش سەزىمىن ۇيالاتتى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن استانا قالاسىنا كەلگەنىمدە مۇنداي سۇلۋلىقتى كورمەگەن ەدىم. نەبارى ەكى جىل ىشىندە قالا گۇلدەنىپ, اسەمدەنىپ كەتكەندەي. قالاعا كەلگەلى وزىمە ونەگە تۇتار تۇلعالاردى كوردىم, اقىل سۇرار اعالار تاپتىم. استانا – جاستار قالاسى. بىزدەر, جاستار, استانانىڭ وزىمىزبەن بىرگە ءوسىپ, كوركەيىپ, دامىپ كەلە جاتقانىن بىلەمىز. مۇنىڭ بارلىعى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. ەلوردا – ەلباسىنىڭ ءتول پەرزەنتى, جاستاردى العا جەتەلەگەن, ادامداردىڭ تاعدىرىن ءبىر ارناعا تۇيىستىرگەن قۇت مەكەن. قازىرگى تاڭدا قازاق جاستارى كاليمانى اۋىزعا الىپ, يماندىلىققا بەت بۇرۋدا. سونداي جاستاردىڭ اللاعا قۇلشىلىق جاساپ, اتا-بابالارىنا قۇران باعىشتايتىن جەرى استانا قالاسىنداعى يسلام مادەني ورتالىعى “نۇر استانا” مەشىتى. ول دا قالاعا ەرەكشە سىر-سىمبات بەرىپ تۇر. ەلوردادا ورىن تەپكەن عيماراتتاردىڭ بارلىعى دا قالانىڭ اجارىن اشا تۇسۋدە. ەگەمەن ەلىمىزدىڭ باس قالاسىنا كەلگەن سايىن تىڭ قۇلشىنىس, جاڭا اسەر الامىن. استانانىڭ بۇدان ءارى جاڭارىپ, دامۋىنا سەنەمىن. ويتكەنى, ءبىز تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز باستاعان تاۋەلسىز ەلمىز! قىزعالداق زۇلپىحارقىزى, ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى. ەلوردا عيماراتتارىنا ۇلتتىق ناقىش كەرەك باتىسقا قاراپ, باتپاققا بەلشە­دەن باتتىق, ەشتەن كەش جاقسى دەمەكشى, ءبىر ءسات شىعىسقا قاراپ شىڭ­عا ۇم­تىلۋدا, “جاماننان جي­رە­نىپ, جاقسىدان ۇيرەنەيىك” – دەگەن ۇراندى تاستاي وتىرىپ, ەلىمىز­دە پاتريوتتىق تاربيە بەرۋدە رۋحاني بايلىعىمىزدى جاس­تايىنان بالانىڭ جادىنا قۇيۋدا, كەم­شىل­ىكتەردىڭ بار ەكەنىن ورتاعا سا­لىپ, ءوز ويىممەن ءبولىسۋدى ءجون كوردىم. استانانىڭ تورىنەن ورىن الىپ, ءوزىنىڭ رۋحاني بايلىعىن كورسەتكىسى كەلگەن قىتاي مەملەكەتىنىڭ “پە­كين-پالاس” عيماراتىنا قاراپ, ءتى­لىن بىلمەسەك تە حالىقتىڭ قۇدىرەتتى­لىگىنە تاڭ قالاسىڭ. جان-جاعىڭا ءبىر ءسات كوز تاستاساڭ “قازاق ەلى” ەكە­نىن ءبىل­دىرەتىن بىردە-ءبىر عيمارات­تى تاپپايسىڭ. وڭ جاعالاۋدا ورنا­لاسقان كەيبىر تۇرعىن ءۇي سىرت­تارىنا سالىنعان ويۋلار بوياۋدىڭ ماڭىز­دىلىعىنا ءمان بەرىل­مەن­دىكتەن, كوزگە تۇسپەي كونەرۋدە. مەم­­لەكەتتىك ماڭىزى بار وسىناۋ ماسەلەنى ورتاعا سالىپ, جۇرتتىڭ ءپى­كىرىن العاننان كەيىن جۇزەگە اسىر­ساق, نۇر ۇستىنە نۇر بولماق. وسىعان وراي حالقىم­نىڭ رۋحاني بايلىعى ويۋ-ورنەكتى وتكەننىڭ ونەر سالاسى رەتىندە عانا ەمەس, ول كۇن­دەلىكتى تۇر­مىس ءتىرشى­لىگىمىزدىڭ اجارىن اشاتىن رۋحاني قۇندىلىق بولعان­دىقتان, قۇرىلىس سالاسىندا كەڭى­نەن پايدالانۋدىڭ ەرەكشەلىك­تەرىن ىزدەستىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. ماقساتىم – بولاشاق ۇرپاق­تارعا, ۇمىت بولىپ بارا جاتقان رۋحا­ني باي­لىعىمىز ويۋ-ورنەكتى تانىستىرىپ قانا قويماي, ونى قولونەر, سۋرەت, ءساۋ­لەت ونەرى جانە ءوندىرىس سالالارىنا ەن­دىرە وتىرىپ, وسى ونەردى قايتا جاڭعىر­تۋ, وعان جاڭا مازمۇن بەرىپ, قۇرىلىس سالا­سىندا كەڭىنەن قولدانۋعا تۇرتكى بولۋ. عاجايىپ ونەر سالاسى – ويۋ-ورنەكتى قۇرىلىستا, ساۋلەت ونەرىندە كەڭىنەن قولدانۋدىڭ جولىن ىزدەستىرۋدە تومەندەگىدەي بىرقاتار قاراما-قايشىلىقتار كەزدەستى: –             ارنايى قۇرىلىس سالاسىندا ويۋ-ورنەكتەردى پايدالانۋعا ارنالعان قازاق تىلىندەگى ادەبيەتتەردىڭ جوقتىعى; –             قازاق حالقىنىڭ ويۋ-ورنەك­تەرى­نىڭ الىستان كوز تارتاتىن جاڭا عيما­راتتاردا, مەكتەپتەردە, وقۋ زال­دارىن بەزەندىرۋلەردە وتە از قولدا­نا­تىن­دىعى; –             ويۋ-ورنەكتەردى جاڭا تەحنولو­گيا­نىڭ كومەگىمەن قۇرىلىس سالا­سىن­دا قولدانىلۋىنا جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ءمان بەرىلمەۋى جانە ت.ب. وسىعان بايلانىستى بولاشاقتا مىنانداي مىندەتتەر اتقارىلسا: – ونەرتانۋعا ارنالعان ادەبيەت­تەرمەن تانىسىپ, تالداۋ جاساۋ; – ويۋ- ورنەكتى ساۋلەت ونەرى مەن ءوندى­رىستە پايدالانۋ ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەۋ; – ەڭ باستىسى, قازاق حالقى قولونەرىنىڭ كوركەم, وشپەس ءداستۇرىن ساقتاپ, ونى كەلەشەك ۇرپاققا ۇيرەتىپ, باسقالارعا دارىپتەي ءبىلۋ; – ۇلتتىق دۇنيەتانىم ەرەكشەلى­گىن تانىتاتىن وسى ونەر سالاسىن زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرىپ, كور­كەم رۋحاني قازىنا رەتىندە پايدالانۋ. ويىمدى قورىتىندىلاي كەلە,  ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ ءۇشىن زاۋىتتان ارنايى شىعارىلىپ عيمارات­تار سىرتىن قاپتاپ جاتقان پليتكالار مەن شىنىلارعا بوياۋدىڭ ماڭىز­دىلى­عىنا ءمان بەرە وتىرىپ, ويۋ-ورنەكپەن شىعارسا, ونى كەلىس­تىرىپ, ادەمىلەپ قويا بىلسە, سىرتتان كەلگەن جۇرتقا ايتقىز­باي-اق, الىس­تان “قازاق ەلى” دەپ قول بۇلعاعانداي بولار ما ەدى دەپ ويلايمىن. گۇلشات شايداحمەتوۆا, استانا قالاسى, №32 مەكتەپ-گيمنازياسى قازاق ءتىلى مۇعالىمى. * * * جەرۇيىق جاقسىلىعىن اللا ارنادى, ورىندالىپ ەلدىڭ ارمانى. سەگىز جىل بولعان كەز ەدى, تاۋەلسىزدىك العالى. نۇراعاڭ ەلدىڭ ارداعى, ويلادى كۇندى الداعى. ون ويلاپ, توعىز تولعادى, قيىن كەز ەدى ول-داعى. ەلباسىمىز كەمەڭگەر, بولاشاقتى بولجادى. كوشىرۋ كەرەك دەپ شەشتى, ارقاعا ەلوردانى. سول كەزدەگى قيىندىق, توسقاۋىل بۇعان بولمادى. ەلباسىن حالىق قولدادى, ءبىر اللا بولدى قورعانى. جاعاسىندا ەسىلدىڭ, ون-اق جىلدىڭ ىشىندە. عاجايىپ قالا ورنادى, جۇزەگە اسىپ باستاما, ۇقسامايتىن باسقاعا. سارىارقانىڭ توسىنە, ورنادى عاجاپ استانا. ون ەكىگە كەلدى بۇگىندە, سول جىلى تۋعان جاس بالا. قىزىعىپ الەم قارايدى, تامساندىرىپ تالايدى. بايتەرەك تۇر نۇر شاشىپ, سالدىردى ءزاۋلىم سارايدى. “نۇر استانا” مەشىتىن, ورداسى ءدىننىڭ سانايدى. استانادان بۇگىندە, بار جاقسىلىق تارايدى. شاھاردى كورگەن شەتەلدىك, جەرۇيىققا بالايدى. استانا – ەلدىڭ ايبىنى, باقىتتىڭ شالقار ايدىنى. بەرەكە-بىرلىك ورداسى, استانا – ەلدىڭ بايلىعى. كەڭ بايتاق مىناۋ جەردەگى, جەتىستىكتىڭ ءبارى ەلدەگى. ەلىمنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسىنىڭ ەڭبەگى. قۇدىرەتتى, مىقتى ەلدىگىم, ايتايىن بۇگىن كەلدى كۇن. مويىندادى الەم بۇگىندە, نۇراعانىڭ كەمەڭگەرلىگىن. نۇرسۇلتان ەلدىڭ داناسى, جەتىمنىڭ اتا-اناسى. ازيادا ارۋ استانا, بولاشاقتىڭ قالاسى. سالدىردى مۇنى نۇراعاڭ, وعان جوق ەشكىم تالاسى. ءبىر انادان تۋعانداي, بارلىق ۇلتتىڭ بالاسى. ەركە سىلقىم ەسىلىم, ەلباسىم الىپ شەشىمىن. جاعاڭا ورناپ ەلوردا, الەمگە كەتتى ەسىمىڭ. تولقىنىڭمەن تەربەتتىڭ, ءومىردىڭ الىپ بەسىگىن. سامالىڭمەن اشتىڭ ايقارا, ەۋروپانىڭ ەسىگىن. قۇتتى قونىس بولدىڭ سەن, بايلىعى تۇنعان ەسىلىم. بوداندىقتان ارىلىپ, عاجايىپ قالا سالىنىپ. جەردەگى جۇماق سياقتى, التىن نۇرعا مالىنىپ. دوستارىمىز ءسۇيسىنىپ, دۇشپاننىڭ تىنىسى تارىلىپ, جاتىر مىنە توي بولىپ. اقتۇيە قارنى جارىلىپ. ۇقسامايتىن باسقاعا, ءوزى جاس, ءوزى باس قالا. قۇتتى بولسىن حالايىق, ون ەكىگە كەلگەن استانا. كۇن سايىن ءوسىپ, جاڭاردىق, بولماسىن ەلگە جاماندىق. بەرەكە بىرلىك تىلەيمىن, ەلباسىما اماندىق. ماعزۇمبەك ماشايىق ۇلى, ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. قاراعاندى وبلىسى. * * * العىس ارقالاعان ارۋلار “قاي جەرىڭ اۋىرسا, جانىڭ سول جەردە” دەيدى قازاق. قوسىپ الارى جوق راس ءسوز. باسىڭ اۋى­رىپ, بالتىرىڭ سىزداعاندا ەسى­ڭىزگە العاشقى كەزەكتە دارىگەرلەر تۇسەتىنى انىق. شۇعىل جاعدايدا اۋىرعاندا 103-ءتى تەرۋ بۇگىندە داعدىعا اينالعالى قاشان. ايتسە دە كوپشىلىگىمىز اق حالاتتى ابزال جان­دار­دى ءتول مەرەكەسى قارساڭىندا عانا ەسكە ءتۇسىرىپ جاتاتىندىعىمىز دا جاسىرىن ەمەس. وسىنداي اياۋلى جان­داردىڭ ءبىرى استاناداعى №8 ەمدەۋ كلينيكاسىنىڭ گينەكولوگ دارىگەرى ەلەنا بۋردەەۆا مەن اكۋشەر قىز ايگەرىم مۇراتقىزى. كۇن ساناپ كوركەيىپ ءوسىپ كەلە جاتقان ەلوردامىزدا دەنى ساۋ ۇرپاق­تىڭ ومىرگە كەلۋى وسىنداي ءوز ىسىنە ادال كى­رىسەتىن اياۋلى جانداردىڭ ارقا­سى ەكەنى داۋسىز. “جاقسىنىڭ جاقسى­لىعىن ايت نۇرى تاسىسىن” دەمەكشى, اتالعان قوس ارۋ­عا اسىرەسە, ەمدەلۋشى اۋىر اياق انا­­لاردىڭ ريزاشىلىعى شەكسىز ەكەن. ءبىز بۇعان سول انالاردىڭ ءبىرى رەداك­تسيا­مىزعا كەلىپ العىس تىلەكتەرىن ءبىلدىر­سە, ەندى ءبىرىنىڭ سول ەمحانادا ەمدەلۋ كە­زەگىندە وتىرعان­دارىنداعى جىلى پىكىر­لەرىن تىڭداعاندا تاعى دا كوز جەتكىزدىك. – مەن وسى ۋچاسكەلىك ەمحانادا ءتىر­كەۋدە تۇرعانىما شەكسىز قۋا­نىشتىمىن, نەگە دەسەڭىز ەلەنا ەۆ­گەنەۆنا مەن ايگەرىم مۇراتقىزى كەلگەن انالارعا قۇراق ۇشىپ تۇر­عاندا ءوزىڭدى قالاي جەڭىل سەزىن­دىرىپ جىبەرگەنىن اڭعارماي قالاسىڭ, – دەيدى جاس انا روزا شاياحمەت. ال ءسار­سەنگۇل ميلات ەسىمدى انانىڭ دا ايتار العىسى قوس دارىگەرگە شەكسىز ەكەن. ول دا ءوزىنىڭ ەلەنا مەن ءاي­گەرىمنىڭ كەڭەستەرى ارقاسىندا از-ماز قيىندىقتاردى ەلەي قويماي­تىندىعىن ايتادى. – اياعى اۋىر جاندى ءوزى بۇرىن بالا بوسانعان انا مەن گينەكولوگ دارىگەرلەر وزگەلەرگە قاراعاندا تە­رەڭىرەك تۇسىنەدى دەپ ويلايمىن. قي­نالىپ جۇرگەن كۇندەرىمنىڭ ءبى­رىن­دە ەلەنا ەۆگەنەۆنا مەنى “انا مەن بالا” عىلىمي-زەرتتەۋ ورتا­لىعىنا ءبىر اپتاعا ەمدەلۋگە ار­نايى جول­دامامەن جىبەردى. سول ءبىر جۇما ىشىندە وزىمە ءبىرشاما كۇش-جىگەر جيناپ, سەرپىلىپ قال­دىم. ءوزىم بۇيىرتسا ەكىنشى با­لام­دى ەلىمىزدىڭ باس قالاسى اس­تانادا بوسانعالى وتىرمىن. بۇل, ارينە, مەن ءۇشىن باقىت. جانى جايساڭ وسىنداي اياۋلى اق حالات­تى جان­دار امان بولسا, ول كۇنگە دە جەتە­تىن شىعار­مىن دەپ وي­لايمىن. جاس انالار اتىنان بار­لىق ەلور­دالىق ءدارى­گەرلەر قاۋى­مىن وتكەن ءتول مەرە­كە­سى­مەن شىن جۇرەكتەن قۇت­تىق­تايمىن – دەپ اعىنان جا­رىل­­دى جاس انا ءزۇلفيا قابىلقىزى. №8 ەمحانانى مەن ەلورداداعى ەڭ مىقتى ەمحانا دەپ ايتار ەدىم, – دەي­دى ەلەنا قىز. ماماندىعىم – ماق­تانىشىم دەيتىن ارۋدىڭ دارىگەرلىك ەڭبەك ءوتىلى جەتى جىل بولسا, كومەكشىسى ايگەرىم ەكى جىلداي وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى ەكەن. اپتا­سىنا بەس كۇن تىركەۋدەگى اياعى اۋىر انالاردى تەكسەرىپ تۇرۋدا ءبىر ساتكە دە شارشاپ كورمەگەن سىڭاي اڭعاردىق قوس قارلىعاشتىڭ جىلى جۇزدەرىنەن. كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 25-30 انانى قابىلدايتىن قوس قىزدىڭ اق تىلەگى –سول انالار دۇنيەگە امان-ەسەن دەنى ساۋ ۇرپاق اكەلسە ەكەن دەۋ عا­نا. ءبىز مۇنى ولاردىڭ انا اتاۋلىعا مەيىرلەنە قاراعان كوزدەرىنەن انىق بايقادىق. ءابدىراحمان قىدىربەك. استانا.