جۇمىس پەن جالاقىنىڭ اراسىندا الشاقتىق بار - دەپۋتات

دەپۋتات ءبىرىنشى سۇراعىندا جۇمىستار جانە جۇمىسشى كاسىپتەردىڭ بىرىڭعاي تاريفتىك-بىلىكتىلىك قازىرگى قولدانىستاعى انىقتامالىعى ەسكىرگەنىن, ول – 1990 جىلدارداعى ءوندىرىس قۇرىلىمى جانە كاسىپ تۇرلەرىنە ارنالعان ايتتى.

«الايدا قازىرگى زامانداعى ەڭبەك شارتى مۇلدە باسقا تالاپتار قويىپ جاتىر. Industry 4.0 اياسىندا اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەر, روبوتوتەحنيكا, لوگيستيكا, تسيفرلىق ءوندىرىس پروتسەستەرى سەكىلدى جاڭا ماماندىقتار قالىپتاسىپ, دامىدى. بىراق بۇل انىقتامالىق ولارعا ساي بىلىكتىلىك شەكتەرىن, لاۋازىمدىق مىندەتتەر مەن جالاقى دەڭگەيلەرىن ناقتىلامايدى. سونىڭ سالدارىنان جۇمىسشىلاردىڭ ناقتى اتقارعان ەڭبەگى مەن جالاقىسى اراسىندا الشاقتىق تۋىنداپ جاتىر», دەدى ماجىلىسمەن.

م.ەسكەندىروۆتىڭ ايتۋىنشا سونىمەن بىرگە, جۇمىس بەرۋشىلەر سول قۇجاتتىڭ ەسكىرۋىن سىلتاۋراتىپ, ەڭبەك قاتىناستارىن فورمالدى تۇردە عانا راسىمدەپ, جۇمىسشى قۇقىعىن اينالىپ ءوتىپ جاتىر, مۇنداي جاعدايلار اسىرەسە قۇرىلىس, اۋىل شارۋاشىلىعى, ءوندىرىس جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا ءجيى كەزدەسەدى.

«مىسالى, وندىرىستە 3D مودەلدەۋمەن جۇمىس ىستەيتىن تەحنيك مامان جانە سلەسار ەڭبەگىنىڭ اۋىرلىعىنا سايكەس زەردەلەنۋى قاجەت», دەدى دەپۋتات.

دەپۋتات ەكىنشى سۇراعىندا كوللەدجدەردەگى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ قايتا قۇرۋ قاجەت ەكەنىن, كوپتەگەن كوللەدجدەردە وقىتۋ باعدارلامالارى ەسكى ادىسپەن قۇرىلىپ, وندىرىستەگى ناقتى جاعدايلارعا سايكەسپەيتىنىن, بۇل – تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ مۇمكىندىگىن تومەندەتەتىنىن ايتتى.

«ەلىمىزدە 800-دەن استام كوللەدج جۇمىس جاسايدى. الايدا, World Bank جانە OECD زەرتتەۋلەرىنە سايكەس, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم (تجكب) جۇيەسىنىڭ 60%-عا جۋىعى ەڭبەك نارىعىنىڭ ناقتى سۇرانىسىنان الشاق. باعدارلامالار جاڭارتىلماعان, وندىرىستىك تاجىريبە قىسقا مەرزىمدى, ال وقىتۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى جاڭا تەحنولوگيالارمەن جۇمىس جاساۋعا جەتكىلىكسىز», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

م.ەسكەندىروۆتىڭ ايتۋىنشا, سونىمەن بىرگە, جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ جونىندەگى تۇجىرىمداما (2050) جانە تسيفرلىق قازاقستان ستراتەگياسى اياسىندا جۇمىسشى ماماندىقتارىنا ەنەرگيا تيىمدىلىگى, قالدىقتاردى باسقارۋ, قايتا وڭدەۋ تەحنولوگيالارى, تسيفرلىق لوگيستيكا, ERP جۇيەلەرىمەن جۇمىس ىستەۋ تۇرعىسىندا مۇلدە جاڭا قۇزىرەتتەر قاجەت.

وسىلاردى ايتا كەلە, دەپۋتات ۇسىنىستارىن ايتتى.

«بىرىنشىدەن بتبا-نى تولىقتاي جاڭارتۋ قاجەت. ول ءۇشىن سالالىق ەرەكشەلىكتەر ەسكەرىلىپ, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن كاسىپوداقتاردىڭ, سالالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن جاڭا انىقتامالىق ازىرلەۋ كەرەك. زاماناۋي كاسىپتەر مەن قۇزىرەتتەردى (مىسالى, درون وپەراتورلارى, تەحنيكتەر, اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيە وپەراتورلارى, لوگيستيكا ماماندارى جانە ت.ب.) تولىق ەنگىزۋ – ءادىل ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ كەپىلى. حالىقارالىق ستاندارتتار مەن ەۋرووداقتىڭ ESCO جۇيەسى (European Skills, Competences, Qualifications and Occupations) نەگىزىندە جاڭا كاسىپ تۇرلەرىن سارالايتىن ۇلتتىق بىلىكتىلىك شەڭبەرى ەسكەرىلۋى شارت. قۇجات ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرىلىپ, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن كادر ماماندارىنا ىڭعايلى قۇرال رەتىندە ۇسىنىلۋى ءتيىس.

ەكىنشىدەن, كوللەدجدەر جۇمىس بەرۋشىلەرمەن تۇراقتى ارىپتەستىك ورناتۋى ءتيىس. وقىتۋ باعدارلامالارى جاڭارتىلىپ, وندىرىستىك تاجىريبە مەن دۋالدى وقىتۋ كەڭىنەن ەنگىزىلۋى قاجەت. سونىمەن قاتار, ءار ماماندىق بويىنشا تسيفرلىق ساۋاتتىلىق پەن ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك داعدىلارىن قالىپتاستىراتىن مودۋلدەر ەنگىزىلۋى ءتيىس. كوللەدج تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى اناليتيكالىق زەردەلەنۋى قاجەت. كوللەدج تۇلەكتەرىن كاسىبي قايتا دايارلاۋعا كەتەتىن مەملەكەتتىك شىعىندار ەسەپتەلۋى وزەكتى.

ۇشىنشىدەن, جۇمىس بەرۋشىلەردى دۋالدى وقىتۋعا وقۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە مىندەتتى تۇردە تارتۋ قاجەت. تسيفرلىق جانە «جاسىل» قۇزىرەتتەر بارلىق تەحنيكالىق ماماندىقتارعا ەنگىزىلۋى ءتيىس. ءار كوللەدجدە تەحنولوگيالىق سەرىكتەستەرمەن (زاۋىتتار, ءىت-كومپانيالار, اگروفيرمالار) بىرلەسكەن وقۋ-وندىرىستىك لابوراتوريالار قۇرىلۋى قاجەت», دەدى مۇقاش زۇلقارناي ۇلى.   

ءماجىلىس دەپۋتاتىنىڭ ءتۇيىندى سوزىنشە, اتالعان ەكى باعىت بويىنشا ناقتى وزگەرىستەر ەنگىزۋ – جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ بەدەلىن ارتتىرىپ, ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ, كاسىبي ءبىلىم مەن ءوندىرىس اراسىنداعى الشاقتىقتى جويۋدىڭ نەگىزگى جولى جانە جاستاردىڭ جۇمىسشى ماماندىقتارىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ, ەڭبەك ادامىنا لايىقتى جاعداي جاساۋعا ىقپال ەتەدى.