فوتو: اشىق دەرەككوز
دەپۋتاتتىڭ پايىمىنشا, جاساندى ينتەللەكت تەك تەحنولوگيالىق قۇرال عانا ەمەس, ول ويلاۋ, ەڭبەك جانە قارىم-قاتىناس فورمالارىن تۇبەگەيلى وزگەرتەتىن جاڭا پاراديگما. سوندىقتان قازاقستان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن وسى وزگەرىستەرگە بەيىمدەۋدە باتىل ءارى ناقتى قادامدار جاساۋى قاجەت.
اسحات ايماعامبەتوۆ ساۋالىندا بىرقاتار الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن مىسالعا كەلتىرەدى:
- اقش: Microsoft, Adobe, IBM, Uber سىندى الپاۋىت كومپانيالاردىڭ 250-دەن استام باسشىسى مەكتەپتەردە جي-ءدى مىندەتتى ءپان رەتىندە ەنگىزۋدى قولدادى. باستامانى Code.org جانە CSforALL سەكىلدى بەدەلدى ۇيىمدار قولداعان;
- ەستونيا: قىركۇيەكتەن باستاپ «AI Leap» ۇلتتىق باعدارلاماسى اياسىندا بارلىق جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا ChatGPT قولجەتىمدى بولادى, ال مۇعالىمدەر ارنايى دايىندىقتان وتەدى;
- قىتاي: بەيجىڭ مەكتەپتەرىندە جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ جي بويىنشا جىلىنا كەمىندە 8 ساعاتتىق مىندەتتى ساباقتار وتەدى.
دەپۋتات ەلىمىزدە دە جاساندى ينتەللەكتكە قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل باعىتتاعى جۇمىستى تىكەلەي ءوزى باقىلاۋعا العان. دەپۋتاتتار توبى ارنايى زاڭ جوباسىن دا ازىرلەگەن.
ونىڭ پىكىرىنشە, مۇعالىمدەر دە جي-ءدى قولدانۋعا دايىن ەمەس, ادىستەمەلىك قۇرالدار جوق, باعالاۋ جۇيەسى تۇسىنىكسىز, ال جالپى مەكتەپتەردە جي-ءدى قولدانۋعا قاتىستى ۇلتتىق ساياسات مۇلدە جوق.
«قازىرگى تاڭدا وقۋشىلار جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىن ءۇي تاپسىرمالارىن ورىنداۋ, شىعارما جازۋ, پرەزەنتاتسيا ازىرلەۋ ءۇشىن بەلسەندى پايدالانىپ جاتىر. الايدا ءبىز ولاردى وسى قۇرالداردى دۇرىس, ەتيكالىق ءارى جاۋاپكەرشىلىكپەن قولدانۋعا ۇيرەتكەن جوقپىز. بۇل – ماڭىزدى كەمشىلىك», دەدى دەپۋتات.
ساۋالىن قورىتىندىلاي كەلە, دەپۋتات تومەندەگىدەي 10 ناقتى ۇسىنىس جولدادى:
- ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە جي ەنگىزۋ بويىنشا جول كارتاسىن ازىرلەۋدى تاپسىرعان ءجون;
- قولدانىستاعى وقۋ باعدارلامالارىن سارالاپ, 5–6-سىنىپتاردان باستاپ «جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» ءپانىن ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋ;
- مۇعالىمدەردى دايىنداۋ جانە قايتا دايارلاۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ;
- جي قولدانۋ بويىنشا مەكتەپتەرگە ارنالعان ساياسات پەن ەتيكالىق ەرەجەلەر ازىرلەۋ;
- جي كومەگىمەن ورىندالعان جۇمىستاردى باعالاۋ ءتارتىبىن بەكىتۋ;
- ادىستەمەلەر مەن وقۋ ماتەريالدارىن ازىرلەيتىن, مۇعالىمدەردى دايارلايتىن جي بويىنشا ۇلتتىق ورتالىق قۇرۋ;
- اتا-انالار, مۇعالىمدەر جانە وقۋشىلار ءۇشىن «جي-ءدى ءتيىمدى جانە قاۋىپسىز پايدالانۋ» تاقىرىبىندا اشىق ونلاين-كۋرس ازىرلەۋ;
- مەكتەپ باعدارلاماسىنا سىني ويلاۋ, اقپاراتتىق گيگيەنا جانە جي ەتيكاسى تاقىرىپتارىن ەنگىزۋ;
- بارلىق وڭىرلەردە مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە تسيفرلىق ساۋاتتىلىق ورتالىقتارىن قۇرۋ, سونىڭ ىشىندە جي بويىنشا جازعى مەكتەپتەر ۇيىمداستىرۋ;
- مۇعالىمدەرگە ارنالعان جي-ءدى وقىتۋ پروتسەسىندە قولدانۋعا بايلانىستى مىندەتتى قايتا دايارلاۋ جانە سەرتيفيكاتتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ, پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باعدارلامالارىن جاڭارتۋ.
اسحات ايماعامبەتوۆتىڭ پىكىرىنشە, قازاقستان جي ءداۋىرىنىڭ سىن-قاتەرلەرى مەن مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ناقتى ءارى باتىل قادامدار جاساۋى قاجەت.
«ەگەر ءبىز بولاشاقتا باسەكەگە قابىلەتتى ەل بولعىمىز كەلسە – ارەكەت ەتۋىمىز كەرەك. قازىر. ايتپەسە بولاشاعىمىزدى باسقا ەلدەر ايقىندايدى», دەدى دەپۋتات.
دەپۋتات پرەمەر-مينيستردەن ۇسىنىلعان باستامالاردى قاراستىرىپ, ءبىلىم مينيسترلىگى مەن وزگە دە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرۋدى سۇرادى.
