سۋرەتتەردە... تۇنعان سىر

استاناداعى ۇلتتىق مۋزەيدە «عاسىرلار قويناۋىنان سىر شەرتكەن قازاقستان» جوباسى اياسىندا تانىمال فوتوسۋرەتشى, جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى, سلاۆيان مادەني ورتالىعى باسقارماسىنىڭ مۇشەسى الەكساندر پارحومەنكونىڭ «مەنىڭ وتانىم – قازاقستان» اتتى جەكە كورمەسى اشىلدى. «بۇل كورمەنىڭ تاريحي ماڭىزى زور. سەبەبى, ول قازاقستانداعى اسسامبلەيا جىلىنا وراي وتكىزىلىپ وتىر. جانە كورمە حالىقتار دوس­تىعىن, ولاردىڭ مادەنيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن جانە بەرەكەسى مەن بىرلىگىن ناسيحاتتايتىندىعىمەن ەرەكشەلەنەدى», – دەدى پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى اناتولي باشماكوۆ. «مۋزەي – تاريحتىڭ ايناسى. ول قوعام­داعى ويدى, وركە­نيەتتىڭ وزەگىن قوزعايتىن جەر. سوندىقتان مۋزەيدەگى ءاربىر وقي­عا – تاريح بولىپ تابىلادى. وزدەرىڭىز بىلە­سىزدەر, جۋىردا وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسياسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الدىمىزعا ماڭىزدى مىندەتتەر قويىپ: «ءبىز­دىڭ باعا جەتپەس بايلىعىمىز – قوعامداعى تاتۋلىق پەن كەلىسىم» دەدى. بۇگىنگى كورمە ەلباسى ءسوز ەت­كەن كەلىسىم مەن تاتۋلىققا ار­نالعان. كورمەگە قويىلعان سۋرەتتەردە ادامداردىڭ كوڭىل-كۇيى مەن مىنەزى كورىنىس تاپقان. بۇل – كورمە يەسىنىڭ شەبەرلىگىنىڭ بەلگىسى», – دەدى ۇلتتىق مۋزەيدىڭ ديرەكتورى دارحان مىڭباي. «بۇل مەنىڭ استانا قالاسىندا ءوتىپ جاتقان ءۇشىنشى كورمەم. ءبىرىن­شىسى, رەسەيدىڭ عىلىم جانە مادەنيەت ورتالىعىندا, ەكىنشىسى, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا بولعان. ەندى, مىنە, ۇلتتىق مۋزەيدە ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. ءار كورمەنىڭ وزىندىك تاقىرىبى بار. بۇگىنگى كورمە ەلىمىزدىڭ ەكى بىردەي ايتۋلى مەرەكەسىنە ارنالدى. ول قازاقستان حالقى اسسام­­­بل­ەيا­سىنىڭ 20 جىلدىعى مەن ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويى. ەكى مەرەكەنىڭ دە حالقىمىز ءۇشىن ماڭىزى ەرەكشە. ءوز سۋرەتتەرىمدە سوناۋ قيىن-قىستاۋ جىلدارداعى اتالارىمىزدىڭ ەرلىگىن, بيىك رۋحىن بۇگىنگى ۇرپاعىنا جەتكىزگىم كەلدى», – دەدى الەكساندر پارحو­مەنكو كورمەگە كەلگەن قاۋىمعا. فوتوسۋرەتشىنىڭ ونەرگە دەگەن قىزى­عۋشىلىعى مەكتەپ­ قابىر­عاسىنان باستالىپ, ءارى قاراي ونىڭ ومىردەگى باس­تى قۇشتارلىعىنا اينالدى. ا.پارحومەنكو 1975 جىلدان باستاپ كوركەم فوتوسۋرەتتەر كورمەلەرىنە بەلسەندى قاتىسىپ كەلەدى. وسى جىلدار ىشىندە ول كوپتەگەن بايقاۋلاردىڭ جەڭىمپازى بولىپ, ماسكەۋ, الماتى جانە باسقا دا قالالاردا, سونداي-اق, يسپانيا, فرانتسيا, سينگاپۋر, رۋمىنيا, گفر, ۆەنگريادا ءوت­كەن حالىقارالىق كورمەلەرگە قاتىسىپتى. ا.پارحومەنكو ءوز تۋىندىلارىن – فوتوسۋرەتتەردى كەنەپكە باسىپ شىعارۋ جولىمەن جاسايدى ەكەن. وسى سۋرەتتە بەينەلەنگەن ءساتتى تەرەڭدەتە ءتۇسۋ ءۇشىن قىلقالامنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ, ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋ­دى اسقان شەبەرلىكپەن پايدالانادى. پەيزاج, ناتيۋرمورت نەمەسە پورترەت بولسىن, فوتوسۋرەتشى كوركەمسۋرەت ونەرىنىڭ گرافيكا, كەسكىندەمە سىندى الۋان ءتۇر­لەرىن ۇشتاستىرا وتىرىپ, سونىمەن قاتار, گولوگرافيا ءتاسىلىن قولدانىپ, فوتوسۋرەتتىڭ كەرەمەت مۇمكىندىكتەرىن اشۋعا تالپىنادى. كورمەگە الەكساندر پار­حو- ­مەنكونىڭ قازاقستاندى مەكەن ەتكەن ۇلت وكىلدەرىنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگىن, ۇلتتىق مادە­نيەت­تەردىڭ سان الۋاندىعىن, مەرەكەلەرى مەن سالت-داستۇرلەرىن بەينەلەيتىن 100-دەن استام ەڭبەگى قويىلىپتى. بۇگىندە الەكساندر پارحومەنكو پاۆلو­دار مەملەكەتتىك ۋنيۆەر­سيتەتى جانى­نان قۇرىلعان ديزاين فاكۋلتەتى ستۋدەنتتەرىنە جانە پاۆلودار قالاسىنىڭ كوركەمونەر كوللەدجىندە شاكىرت تاربيەلەپ, فوتوسۋرەت شەبەرلىگىنىڭ قىر-سىرىمەن بولىسۋدە. ونىڭ 1994 جىلى اشىلعان «Profi» فوتو­ستۋ­ديا­سى قازاقستان جايلى كىتاپتار مەن فوتوالبومداردى باسىپ شى­عارۋ مەن كوركەمدەۋ جۇمىستا­رى­نا قاتىسىپتى. كورمە 2015 جىل­عى­ 24 ءساۋىر مەن 14 مامىر ارالى­عىن­دا وتەتىنىن ەسكە سالا كەتسەك دەيمىز. بەرىك سادىر, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.