عالام عاجاپتارى • 19 ءساۋىر, 2025

التىن اسپاننان جاۋادى

0 رەت
كورسەتىلدى
1 مين
وقۋ ءۇشىن

ادەتتە ۇيدە نە مۇراجايدا تۇرا­تىن جۇزىك, سىرعا, ءتۇرلى اشەكەيلەر – جاي عانا جەر قويناۋىنداعى كەن ەمەس. بۇلار – عا­­رىشتاعى ەكى نەيترون جۇل­دى­زى­نىڭ سوقتىعىسۋىنان پايدا بولعان مەتالل.

التىن اسپاننان جاۋادى

الىپ جۇلدىزداردىڭ جويىلىپ كەتكەننەن كەيىنگى قالدىعى نەيترون جۇلدىزى دەپ اتالادى. ول كىشكەنتاي بولسا دا, وتە اۋىر. ەگەر وسىنداي ەكى نەيترون جۇلدىزى ءبىر-بىرىنە جاقىنداپ, سوقتىعىساتىن بولسا, اسپاندا ناعىز جارىلىس بولادى. عالىمدار بۇل قۇبىلىستى «كيلو-نوۆا» دەپ اتايدى. سوقتىعىس كەزىندە التىن, پلاتينا, ۋران, كۇمىس سياقتى باعالى اۋىر مەتالدار تۇزى­لەدى. ولاردىڭ ءبىر بولىگى جۇلدىزدىڭ ىشىندە قالىپ, قالعانى عارىشقا شاشىراپ كەتە­دى. عا­لىم­داردىڭ ەسەبىنشە, ءبىر سوقتى­عىس­تان جەردىڭ ماسساسىنان ون ەسە كوپ التىن پايدا بولادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار