«الپامىس» جەتiسايعا كەلدى

جاقىندا جەتىسايدىڭ  ق.جانداربەكوۆ اتىنداعى تەاترى  «الپامىس باتىر» پەساسىن ساحنالادى جيدەلi-بايسىن جەرىندە, قوڭىرات دەگەن ەلiندە, دەپ باستالاتىن «الپامىس باتىر» جىر-داستانىن, اسiرەسە, سوناۋ وتكەن عاسىردىڭ 60-70-جىلدارى بiلمەيتiن قازاق جوق ەدi دەسەك اسiرە ايتپاعاندىق بولار. سول كەڭەستەر زامانىنىڭ وزiندە قازاقتىڭ قاھارماندىق ەپوستارىنىڭ iشiندە «الپامىس باتىردىڭ» شوقتىعى بيiك بولعانى, كوركەمدiگi جاعىنان دا وزگەلەرiنەن ەرەكشەلەنiپ تۇراتىنى تاعى راس-تىن. اۋىل-اۋىلدارداعى ۇلكەن كiسiلەر كiتاپقا قاراپ جاتىق وقيتىن بالالارعا «الپامىس باتىر» جىر-داستانىن وقىتىپ قويىپ راحاتتانا ۇيىپ تىڭدايتىن, جاس ۇرپاققا الپامىستىڭ باتىرلىعى مەن ەرجۇرەكتiگiن, تۋعان ەلiنە دەگەن قامقورلىعىن, پاتريوتتىعىن ۇلگi ەتەتiن. بيىل رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعى قازاق حاندىعى iرگەتاسىنىڭ قالانعانىنىڭ 550 جىلدىعىن تويلاماق. وتكەنiمiزدi تۇگەندەۋ, سان قاتپارلى تاريحىمىزدى تەرەڭدەي زەردەلەۋ ارقىلى عانا بولاشاعىمىزدى باياندى ەتە الارىمىزدى پرەزيدەنتiمiز القالى جيىنداردا تالاي رەت ايتتى دا. مۇنان كەڭ-بايتاق قازاقستاننىڭ قيىر وڭتۇستiگiندە ورىن تەپكەن ماقتاارالدىقتار دا شەت قالماق ەمەس. وسىنىڭ جارقىن بiر ايعاعى رەتiندە وسى تاياۋدا عانا جەتiسايداعى ق.جانداربەكوۆ اتىنداعى دراما تەاترىندا دراماتۋرگ  ۋ.ءازiمنiڭ «الپامىس باتىر» پەساسىنىڭ قويىلۋى دەر ەدiك. ونى ساحناعا شىعارعان بەلگiلi رەجيسسەر, قر مادەنيەت قايراتكەرi اسكەربەك قۇلدانوۆ. كوركەمدiك جەتەكشi مەن تەاتر ارتiستەرiنiڭ ءوزارا تەرەڭ تۇسiنiستiگi, تاريحي تاقىرىپقا دەگەن جاۋاپكەرشiلiك درامالىق شىعارمانىڭ كورەرمەن كوڭiلiنەن شىعۋىنا نەگiز قالادى دەپ سەنiممەن ايتۋعا بولادى. مۇنى ساعاتتان استام ۋاقىت بويى لىق تولى زالداعى كورەرمەندەردiڭ سپەكتاكلدi تاپجىلماي تاماشالاعانى-اق ايعاقتاي تۇسەدi. اكەسi ءبايبورiنiڭ جىلقىلارىن ايداپ كەتكەن قالماق حانى تايشىقتىڭ ەلiنە جورىققا اتتانعان الپامىس باتىردىڭ ەرلiكتەرi, ونىڭ جات جۇرتتا جاۋدىڭ قولىنا ءتۇسiپ, جەتi جىل زىنداندا جاتۋى, ونان امان-ەسەن شىعىپ ەلiنە كەلۋi كورەرمەندi ويلاندىرادى, تولعاندىرادى. وسى جەتi جىلدا الپامىستىڭ اكەسi ءبايبورi مەن اناسى انالىقتان باستاپ بۇكiل ەل «جاساندى» الپامىس – كۇڭنەن تۋعان ۇلتان قۇلدىڭ ەزگiسiندە بولادى. تiپتi, الپامىستىڭ سۇيگەن جارى گۇلبارشىن مەن ۇلى جادiگەرگە, قارىنداسى قارلىعاشقا ز ۇلىمدىقتارىندا  شەك بولمايدى. ەلiنە كەلە جاتىپ الپامىس قىردىڭ بەتكەيiندە قوي باعىپ قايعى-مۇڭعا باتىپ وتىرعان قۇلتاي قارياعا جولىعادى دا, ءمان-جايدى تۇگەل بiلiپ الادى. ءوزiنiڭ شىن الپامىس ەكەنiنە ونىڭ كوزiن جەتكiزگەن ول قۇلتايدىڭ كيiمدەرiن كيiپ الىپ ەلگە بارادى. راسىندا دا, كۇيزەلگەن حالقىن, قۇلعا اينالعان اكە-شەشەسiن, باۋىرلارىن كورەدi. ۇلتان قۇلدىڭ ايەل ەتiپ الماق بولعانىنا كونبەي مۇنى جەتi جىل سارىلا كۇتكەن ماحابباتىنا ادال گۇلبارشىننىڭ ەرلiگi مەن توزiمدiلiگiنە كوز جەتكiزەدi. اقىر سوڭىندا جاۋىزدىق اۋىزدىقتالادى, ادiلدiك جەڭەدi. كەزiندە الپامىس باتىرعا ادال دوس بولىپ, ەلi ءۇشiن تiپتi ەرلiكتەرگە دە بارىپ جۇرگەندەردiڭ وسى جەتi جىلدىڭ iشiندە ەزگە, جاۋىز ۇلتانعا قارسى كەلە الماي جانتىقتارعا اينالعانى پەسادا جان-جاقتى ايشىقتى سۋرەتتەلەدi. تiپتi, كورەرمەنگە پسيحولوگيالىق تۇرعىدان دا وي سالادى. اسiرەسە, گۇلبارشىن سۇلۋدىڭ ء(ارتiس دانا قوڭىروۆا) ماحابباتقا ادالدىعى, ونىڭ الپامىستىڭ جورىققا اتتانار الدىنداعى «جەتi دۇنيە تۇرعانشا كۇتەمiن!» دەگەن سەرتiنiڭ ءوزi دە بۇگiنگi جاستارعا تەرەڭ وي سالادى دەگەن سەنiمدەمiز. تەاترىمىزدىڭ ارتiستەرi كورەرمەن كوڭiلiنەن شىعۋ ءۇشiن بارىن سالىپ وينادى. اسiرەسە, الپامىس باتىردى بەينەلەگەن جاس ءارتiس ومiرزاق ايداروۆ پەن گۇلبارشىندى سومداعان دانا قوڭىروۆاعا, ساقاۋ بادامشانى كەلiستiرە كەلتiرگەن ءارتiس مارياش جۇمادiللاەۆاعا, ۇلتان قۇلدىڭ iشكi جان دۇنيەسiن اشا بiلگەن ءارتiس باقىتجان قاپپاروۆقا, قاراجاندى قاتىرىپ ويناعان باتىرحان قازىبەكوۆكە, انالىقتى ويناعان قر مادەنيەت قايراتكەرi ۇلبوسىن بازارباەۆاعا كورەرمەندەر ىستىق ىقىلاسپەن قول سوقتى. سونداي-اق, ن.اناسوۆ (قۇلتاي), باقىت ايداروۆ (جىراۋ), اسىلحان قولداسوۆ ء(بايبورi), ءمولدiر قاپپاروۆا (قارلىعاش) پەردەحان سادىقوۆ (پارمانقۇل), ون جاسار مەكتەپ وقۋشىسى ازامات وتەبەكوۆ (جادiگەر), ت.ب. دا ورتاق iستiڭ ورايىن كەلتiرۋگە, ياعني پەسانىڭ كورەرمەن جۇرەگiنەن ورىن الۋىنا وزiندiك ۇلەستەرiن قوسا بiلدi. ال ساحنانىڭ بەزەندiرiلۋiندە تەاتر سۋرەتشiسi, قر مادەنيەت قايراتكەرi تاعايبەك بايداربەكوۆ تە جەمiستi ەڭبەك ەتتi. ءابدىالىم تIلەۋبەكوۆ.