بانك سەكتورىن دامىتۋدىڭ جەتى باعىتى ناقتىلاندى

قندرا باسشىسى قۇتتىقتاۋ سوزىندە اگەنتتىك ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ جاڭا زاڭ جوباسىن ازىرلەگەنىن, سونداي-اق بىرقاتار ارالاس كودەكستەر مەن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر دايىنداعانىن ايتتى. جالپى العاندا, ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 7 كودەكسى مەن 16 زاڭىنا قاتىستى.

زاڭنامالىق باستامالارمەن جۇمىس ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ (ەقدب), حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ (حۆق), سونداي-اق Oliver Wyman, KPMG جانە Dentons كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرىن قوسا العاندا, حالىقارالىق ساراپشىلارمەن تىعىز بايلانىستا جۇرگىزىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا قارجى نارىعىنا قاتىسۋشىلاردىڭ وزەكتى سىن-قاتەرلەرى مەن ۇستانىمدارىن ەسكەرىپ قانا قويماي, بانك سەكتورىن رەتتەۋدىڭ قازىرگى زامانعى حالىقارالىق ستاندارتتارىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك تۋدى. ول جەتى نەگىزگى باعىتتى ءبولىپ كورسەتتى.

ءبىرىنشى باعىت ليتسەنزيالاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە جانە بانك نارىعىنا قول جەتكىزۋدى رەتتەۋگە ارنالعان. وسى بلوك شەڭبەرىندە جاڭا نىساندى - نارىققا جاڭا ويىنشىلاردىڭ شىعۋ پروتسەسىن جەڭىلدەتۋگە جانە باسەكەلەستىكتى ىنتالاندىرۋعا ارنالعان بازالىق بانكتىك ليتسەنزيانى ەنگىزۋ ۇسىنىلادى. امبەباپ ليتسەنزيادان ايىرماشىلىعى, بازالىق ليتسەنزيادا اكتيۆتەردىڭ كولەمى مەن جۇرگىزىلەتىن وپەراتسيالاردىڭ تۇرلەرى بويىنشا شەكتەۋلەر بولادى, سونداي-اق ەڭ تومەنگى كاپيتالعا (10 ملرد تەڭگەگە دەيىن), تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىنە جانە قاداعالاۋ جۇكتەمەسىنە تومەندەتىلگەن تالاپتار كوزدەلەدى. بۇل بانك جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاي وتىرىپ, رەتتەۋدىڭ نەعۇرلىم بەيىمدەلگەن جاعدايلارىن جاسايدى. مۇنداي ءتاسىل شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن, اسىرەسە وڭىرلەردە جۇمىس ىستەيتىن ميكروقارجى ۇيىمدارى ءۇشىن اسىرەسە وزەكتى. ولاردىڭ كوبى وسىنداي ليتسەنزيا الۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.

حالىققا قارجىلىق قىزمەت كورسەتەتىن ۇيىمدارعا قويىلاتىن تالاپتار قوسىمشا قاتايتىلاتىن بولادى. كومپلاەنس ستاندارتتارىن ساقتاۋعا, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىككە جانە كليەنتتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باسا نازار اۋدارىلاتىن بولادى, بۇل قارجى وپەراتسيالارىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا, ازاماتتار ءۇشىن تاۋەكەلدەردى تومەندەتۋگە جانە قارجى جۇيەسىنە سەنىمدى نىعايتۋعا ءتيىس.

سونداي-اق يسلام بانكينگىن دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلار كوزدەلگەن. امبەباپ بانكتەر مىندەتتى تۇردە بولەك ەسەپكە الۋ جانە شاريعات نورمالارىن ساقتاۋ شارتىمەن يسلامدىق بانك قىزمەتىن جۇرگىزۋگە قوسىمشا ليتسەنزيا الا الادى. بۇل وپەراتسيالاردىڭ اشىقتىعىن جانە كليەنتتەردىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋ كەپىلدىكتەرىن قامتاماسىز ەتەدى.

ەكىنشى باعىت مىنەز-ق ۇلىقتىق قاداعالاۋدى دامىتۋعا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان. قولدانىستاعى پرۋدەنتسيالىق قاداعالاۋمەن سالىستىرۋعا بولاتىن باقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. رەتتەۋگە كوزقاراس قارجى ونىمدەرىن ازىرلەۋ, جىلجىتۋ, ۇسىنۋ جانە مونيتورينگىلەۋ كەزىندەگى جاۋاپكەرشىلىككە نەگىزدەلەتىن بولادى. اقپاراتتى اشۋعا قويىلاتىن تالاپتار ارتادى, جوسىقسىز پراكتيكالار شەكتەلەدى, قارجى ۇيىمدارىنىڭ حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا جاردەمدەسۋ مىندەتى ەنگىزىلەدى. سونداي-اق ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ قۇرىلىمى قايتا قارالۋدا: ەندى بارلىق وتىنىشتەر ءبىرىنشى كەزەكتە تىكەلەي قارجى ۇيىمىنىڭ وزىندە, ودان ءارى - داۋلاردى سوتقا دەيىن شەشۋدىڭ نەگىزگى ورگانى بولاتىن قارجى ومبۋدسمانىنىڭ بىرىڭعاي قىزمەتىندە قارالۋعا ءتيىس.

ءۇشىنشى باعىت تولەم قابىلەتى جوق بانكتەردىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ تەتىكتەرىنە قاتىستى. كۇشەيتىلگەن قاداعالاۋ, تۇراقتىلىقتى قالپىنا كەلتىرۋ جانە تىكەلەي رەتتەۋ كەزەڭدەرىن قامتيتىن ءۇش ساتىلى مودەل ەنگىزىلەدى. قارجىلىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋىنىڭ العاشقى بەلگىلەرى كەزىندە بانك كۇشەيتىلگەن قاداعالاۋعا تۇسەدى جانە قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى جوسپاردى قايتا قارايدى. ودان ءارى ناشارلاعان جاعدايدا تۇراقتاندىرۋ رەجيمى, ال بانك تولەم قابىلەتى جوق دەپ تانىلعان جاعدايدا - ۋاقىتشا اكىمشىلىكتى تاعايىنداۋدى جانە ونىڭ ومىرشەڭدىگىن تالداۋدى قامتيتىن رەتتەۋ تەتىگى ىسكە قوسىلادى. ماقساتى - مەملەكەتتىڭ قاتىسۋىن بارىنشا ازايتۋ, ونى تەك قانا جۇيەلىك تۇراقتىلىققا قاۋىپ توندىرەتىن جاعدايلارمەن شەكتەۋ.

ءتورتىنشى باعىت بانكتىك رەتتەۋدى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋمەن بايلانىستى. حۆق مەن دۇنيەجۇزىلىك بانك 2023 جىلى جۇرگىزگەن قازاقستاننىڭ قارجى سەكتورىن (FSAP) باعالاۋ نەگىزىندە پرۋدەنتسيالدىق نورمالاردى كۇشەيتۋ, ماكروپرۋدەنتسيالدىق قۇرالداردى كەڭەيتۋ جانە نەگىزگى باعىتتار - تاۋەكەلدەردى باسقارۋ, ىشكى اۋديت جانە كومپلاەنس باسشىلارىنىڭ كاسىبيلىگىنە قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەندى.

بەسىنشى باعىت كرەديت بەرۋدى جانداندىرۋعا باعىتتالعان. سينديكاتتالعان كرەديتتەردى دامىتۋ ىنتالاندىرىلادى, كەپىلدىك بەرۋ قورى قۇرىلادى جانە فاكتورينگ سياقتى قۇرالداردى نەعۇرلىم كەڭىنەن قولدانۋ ءۇشىن جاعدايلار قالىپتاستىرىلادى. بۇل شارالار شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ قارجىلاندىرۋعا قول جەتكىزۋىن جەڭىلدەتۋگە جانە ەكونوميكالىق قىزمەتتى جانداندىرۋعا ءتيىس.

التىنشى باعىت بانك زاڭناماسىن قۇرىلىمدىق وڭتايلاندىرۋدى قامتيدى. جاڭا زاڭ بانكتى قۇرۋ مەن ليتسەنزيالاۋدان باستاپ قىزمەتىن توقتاتۋعا دەيىنگى ومىرلىك تسيكلدىڭ قيسىنىنا نەگىزدەلەدى. ودان ەسكىرگەن جانە قايتالاناتىن نورمالار الىنىپ تاستالادى. اكتسيونەرلەر مەن باسقارۋ قۇرامىنا قويىلاتىن تالاپتار «مەملەكەتتىك رەتتەۋ, باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ تۋرالى» جەكە زاڭعا ەنگىزىلەتىن بولادى, بۇل نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ نورماتيۆتەردى قولدانۋىنىڭ ۇلكەن زاڭدىق ايقىندىلىعى مەن ىڭعايلىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى.

جەتىنشى باعىت ەلدىڭ تسيفرلىق قارجى ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا, ونىڭ ىشىندە تسيفرلىق اكتيۆتەردى قۇقىقتىق رەتتەۋگە باعدارلانعان. ماقساتى - ودان ءارى تسيفرلاندىرۋعا دايىن تەحنولوگيالىق دامىعان جانە ورنىقتى قارجى جۇيەسىن قۇرۋ. بۇل ماسەلە بويىنشا نەعۇرلىم ەگجەي-تەگجەيلى اقپاراتتى ۇلتتىق بانك قوسىمشا ۇسىنادى.