ءماجىلىس سپيكەرى بايانداماسىندا اتاپ وتكەندەي, فورۋمنىڭ عاسىرلار بويى حالىقتار مەن مادەنيەتتەردى توعىستىرعان ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ۇيىمداستىرىلۋىنىڭ رامىزدىك ءمانى زور. ول پارلامەنتارالىق وداقتىڭ 150-اسسامبلەياسى تاقىرىبىنىڭ وزەكتىلىگىنە توقتالا وتىرىپ, جاڭا جاھاندىق سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش ۇسىنعان جاڭا قوعامدىق شارت يدەياسىنىڭ ماڭىزدىلىعى ارتا تۇسكەنىنە ءمان بەردى. ەرلان قوشانوۆ قازاقستان ونىڭ يدەياسىنىڭ ادىلەت پەن ىنتىماققا نەگىزدەلگەن باستى قاعيداتتارىن تولىق قولدايتىنىن, ال پارلامەنتتەر ونىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىندا حالىق اتىنان وكىلدىك ەتەتىن ينستيتۋت رەتىندە باستى ءرول اتقارا الادى دەپ ەسەپتەيدى.
«ادىلەت پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياسي باعدارىنىڭ يدەيالىق نەگىزى سانالادى. ونىڭ كوشباسشىلىعىمەن ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋعا باعىتتالعان جۇيەلى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل قوعامنىڭ ساياساتقا ارالاسۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتىپ, الەۋمەتتىك تەڭسىزدىكتى ازايتتى. ينكليۋزيانى دامىتۋعا, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدى بولۋىنا, ۇلتتىق بايلىقتىڭ ادىلەتتى بولىنۋىنە ايرىقشا نازار اۋدارىلۋدا. مۇنىڭ ءبارى پارلامەنت قابىلداپ جاتقان زاڭداردا كورىنىس تاۋىپ وتىر», دەدى ە.قوشانوۆ.
ءماجىلىس توراعاسى كەيىنگى وتىز جىل ىشىندە قارجى سەكتورىنىڭ ناقتى ءوندىرىستى ىعىستىرىپ كەلە جاتقانىن كوپتەگەن حالىقارالىق ساراپشى اتاپ كورسەتىپ جاتقانىنا توقتالدى. بۇل مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك ءرولىنىڭ تومەندەۋىنە جانە جۇمىسشىلار قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزدى. قازاقستاندا, كەرىسىنشە, بارلىق ازاماتقا لايىقتى ەڭبەك جاعدايىن جاساپ, كاسىبي ءوسۋدىڭ تەڭ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. مەملەكەت باسشىسى 2025 جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» دەپ جاريالادى.
قازاقستان ىشكى رەفورمالاردى بەلسەندى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقپەن ۇشتاستىرا وتىرىپ ءساتتى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ەل ورتالىق ازيا مەن اۋعانستان ەلدەرى ءۇشىن ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى بويىنشا بۇۇ-نىڭ وڭىرلىك ورتالىعىن الماتى قالاسىندا قۇرۋ باستاماسىن ۇسىنعان ەدى. وسىعان وراي ءماجىلىس توراعاسى بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ ءتيىستى قارارىن ءبىراۋىزدان ماقۇلداعانى ءۇشىن اتالعان ۇيىمعا مۇشە بارلىق ەلگە شىنايى ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
ەكىنشى كۇنى الەمنىڭ جوعارى پارلامەنتتىك دەلەگاتسيالارىنا وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن ارنادى. ول بەيبىتشىلىك, دەموكراتيا جانە ورنىقتى دامۋ يدەيالارىن الەم بويىنشا ىلگەرىلەتۋگە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن پارلامەنتارالىق وداقتىڭ ءرولىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
وزبەكستان باسشىسى ورتالىق ازيا ەلدەرى پارلامەنتتەرىنىڭ سپيكەرلەرىن قابىلداپ, اسسامبلەياعا قاتىسقاندارى ءۇشىن العىس ايتتى جانە وڭىردەگى پارلامەنتتەر اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى كۇشەيتۋ جونىندەگى باسىم باعىتتاردى تالقىلادى.
فورۋم اياسىندا ەرلان قوشانوۆ شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن بىرقاتار ەكى جاقتى كەزدەسۋ وتكىزدى. ول وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ولي ءماجىلىسى زاڭ شىعارۋ پالاتاسىنىڭ سپيكەرى نۋريددين يسمويلوۆپەن, باحرەين كورولدىگىنىڭ وكىلدەر كەڭەسىنىڭ سپيكەرى احمەد المۋسالاممەن, ماروككو كورولدىگى پارلامەنتىنىڭ كەڭەسشىلەر پالاتاسىنىڭ توراعاسى موحاممەد ۋلد ەرراشيدپەن, ءۇندىستان پارلامەنتىنىڭ حالىق پالاتاسىنىڭ توراعاسى وم بيرلامەن پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. تاراپتار پارلامەنتارالىق ديپلوماتيا اياسىنداعى ءوزارا ءىس-ارەكەتتى نىعايتۋ, زاڭناما سالاسىندا تاجىريبە الماسۋ جولدارىن ورتاعا سالدى.
سونداي-اق ءماجىلىس سپيكەرى فورۋم اياسىندا رەسەي, ازەربايجان, ۆەتنام, گرۋزيا, تۇركيا, قىرعىزستان پارلامەنتتەرىنىڭ توراعالارىمەن ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى.
تاشكەنتتە وتكەن ءىس-شاراعا الەمنىڭ 140-تان اسا ەلىنەن دەلەگات كەلدى. قازاقستان دەپۋتاتتارى نەگىزگى سەسسيادان بولەك, بەيبىتشىلىك جانە قاۋىپسىزدىك, تۇراقتى دامۋ ماسەلەلەرى كوميتەتى باسقوسۋىنا, ايەلدەر پارلامەنتشىلەرىنىڭ فورۋمىنا, «ەۋرازيا» گەوساياسي توبىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى.
قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ايگۇل قۇسپان باسقاراتىن بەيبىتشىلىك جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى تۇراقتى كوميتەتتىڭ وتىرىسىندا «پالەستينادا ەكى مەملەكەتتىڭ قاتار ءومىر ءسۇرۋى تۋرالى شەشىمدى ىلگەرىلەتۋدەگى پارلامەنتتەردىڭ ءرولى» اتتى قارار جوباسى قارالدى.
جالپى, پارلامەنتارالىق وداق – 1889 جىلى قۇرىلعان ەڭ ءىرى حالىقارالىق پارلامەنتتىك ۇيىم. وعان 180 ەلدىڭ پارلامەنتتەرى كىرەدى. قازاقستان – 1993 جىلدان باستاپ پارلامەنتارالىق وداق اسسامبلەياسىنا مۇشە. پارلامەنتارالىق وداق اسسامبلەياسى پارلامەنتتىك ديپلوماتياعا ىقپال ەتەدى جانە پارلامەنتتەر مەن پارلامەنتشىلەرگە بۇكىل الەمدە بەيبىت ساياساتتى, دەموكراتيانى جانە تۇراقتى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ وكىلەتتىكتەرىن بەرەدى.
