فوتو: اشىق دەرەككوز
وسىلايشا, تاراپتار وسى راسىمگە كەلىسسە, تالاپ قويۋلار داۋدىڭ اۋماقتىق ەرەكشەلىگىنە سىلتەمە جاساماي, رەسپۋبليكانىڭ بارلىق سوتتارى اراسىندا اۆتوماتتى تۇردە كەزدەيسوق بولىنەدى.
جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل مەكەمە 2025 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا, بىراق قازىردىڭ وزىندە جاۋاپكەر - مەملەكەتتىك ورگان قاراعاندا باستاپقىدا ءالسىز بولعان تالاپكەر قويۋشىنىڭ تاڭداۋى بويىنشا جۇمىس ىستەي باستادى. بۇل سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن, جەرگىلىكتى سوتتىڭ ادىلدىگىنە كۇماندانۋدى جويادى, سوت تورەلىگىنە دەگەن سەنىمنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا پارلامەنتتە اكىمشىلىك ادىلەت اياسىن كەڭەيتۋگە, «مەملەكەتتىك اربيتراجدى» ەنگىزۋگە جانە باسقا دا بىرقاتار باستامالارعا باعىتتالعان زاڭ جوبالارى بار.
ەسكە سالا كەتسەك, سوت رەفورماسىن تالقىلاۋعا جوعارعى سوت سۋديالارى, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, سوت اكىمشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, سۋديالار وداعى, مەملەكەتتىك ورگاندار, پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ وكىلدەرى, ادۆوكاتتار مەن زاڭ كونسۋلتانتتارى قاتىستى.
زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان
جوعارعى سوت, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى جانە سوت اكىمشىلىگى «جۇرگىزىلگەن سوت رەفورماسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى.
ونىڭ جۇمىسقا جوعارعى سوتتىڭ سۋديالارى, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, سوت اكىمشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, سۋديالار وداعى, مەملەكەتتىك ورگاندار, پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ وكىلدەرى, ادۆوكاتتار مەن زاڭ كونسۋلتانتتارى قاتىستى.
وتىرىستىڭ باسىندا كوميتەت توراعاسى سنەجاننا يماشەۆا ءادىل سوت تورەلىگىنە ۇمتىلعان ازاماتتار ءۇشىن سوت جۇيەسىندەگى رەفورمالاردىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, قازاقستاننىڭ سوت تورەلىگى جۇيەسىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەستەندىرۋگە باعىتتالعان جاڭا تاسىلدەردى ازىرلەۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
جوعارعى سوت توراعاسى اسلامبەك مەرعاليەۆ مۇنداي تۇراقتى كەزدەسۋلەردىڭ تيىمدىلىگىن, سونىڭ ارقاسىندا, ماسەلەن, قوعامنىڭ باستى وتىنىشتەرىنىڭ ءبىرى – ەلوردادا ءۇش كاسساتسيالىق سوت قۇرۋ جوباسىن جەدەل جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بولعانىن اتاپ ءوتتى.
بايانداماشى اكىمشىلىك ادىلەتتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ارەكەتتەرى, اكىمشىلىك ىستەر بويىنشا اۋماقتتان تىس سوتتىلىقتىڭ ىسكە قوسىلۋى, بىتىمگەرشىلىك راسىمدەرى مەن ەلەكتروندىق قاداعالاۋ قۇرالدارىن قولدانۋدىڭ ءوسۋى, سوتقا دەيىنگى قاماۋعا الۋدىڭ بالاما نۇسقالارى جانە سوتتالعانداردىڭ شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ جانە جازانى جەڭىل تۇرىنە اۋىستىرۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتارىن القابيلەردىڭ قاتىسۋىمەن قاراۋ جونىندەگى الداعى پيلوتتىق جوبا تۋرالى ايتتى.
وتىرىس سوڭىندا ا.مەرعاليەۆ رەفورمالاردىڭ زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعانىن – ەلىمىزدىڭ قۇقىقتىق مەملەكەت رەتىندە ۇدەمەلى دامۋىنىڭ نەگىزىن, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ جانە سوتقا دەگەن سەنىمدى نىعايتۋدىڭ كەپىلىن اتاپ ءوتتى.
جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى بار سوت پروتسەستەرىن اۋديو-بەينە جازۋ ەنگىزىلدى
جوعارعى سوتتا سۋديالار, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, سوت اكىمشىلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, سۋديالار وداعى, مەملەكەتتىك ورگاندار, پارلامەنتاريزم ينستيتۋتىنىڭ وكىلدەرى, ادۆوكاتتار مەن زاڭ كونسۋلتانتتارى «دوڭگەلەك ۇستەلدە» سوت رەفورماسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
جوعارعى سوت توراعاسى اسلامبەك مەرعاليەۆ ءوز سوزىندە 2024 جىلدىڭ 1 تامىزىنان باستاپ سوتتاردا داۋسىز دالەلدەمەلەر بويىنشا ىستەردى قاراۋ پروتسەسى روبوتتاندىرىلاتىنىن (قۇقىق بۇزۋشى اكىمشىلىك حاتتامامەن كەلىسسە جانە جەدەلدەتىلگەن قاراۋ ءۇشىن) ايتتى. مۇنداي ىستەر بويىنشا سانكتسيا بالاماسىز بولىپ تابىلادى جانە جانە سوت قاراۋىن تالاپ ەتپەيدى. ياعني, 80% ىستەر بويىنشا قۇقىق بۇزۋشىلار ءوز كىناسىن داۋلامايدى.
اقبتك-ءنىڭ 610-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا روبوتتاندىرۋ ىسكە قوسىلعاننان بەرى سوتتارعا 55 مىڭنان استام ءىس ءتۇسىپ, ونىڭ 98 پايىزى روبوتتىڭ كومەگىمەن قارالعان. روبوت ازاماتتارعا سوت اكتىلەرىن ساقتاندىرۋ كومپانيالارىنا دەر كەزىندە تاپسىرۋ ءۇشىن قىسقا مەرزىمدە الۋعا مۇمكىندىك بەردى.
دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا سوت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى نايل احمەتزاكيروۆ جوعارعى سوتتىڭ احۋالدىق ورتالىعىنىڭ جۇمىسىمەن, ەنگىزىلگەن جاڭا IT-ونىمدەرىمەن, ونىڭ ىشىندە اۆتوماتتى ءماتىن جازۋعا ارنالعان جاساندى ينتەللەكت (جي) ەلەمەنتتەرى بار اۋديو-بەينە تەحنولوگياسىنىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ پروتوتيپىمەن جانە ازاماتتىق ىستەر بويىنشا «ARD القالىق قۇرام» جوباسىن تانىستىردى. «تورەلىك 2.0» يننوۆاتسيالىق IT-جۇيەسى, «سوت پراكتيكاسى» اناليتيكالىق ءمودۋلى, ازاماتتىق ىستەردى قاراۋ ناتيجەلەرىن بولجاۋعا ارنالعان جي-مەن سەرۆيستەر, سوت اكتىلەرىن دەپەرسونيفيكاتسيالاۋ, ونلاين سوت ءىسىن جۇرگىزۋ پروتسەستەرى تۋرالى اڭگىمەلەدى.
