28 ناۋرىز كۇنى «ÓzgeEpic» كرەاتيۆ حابىندا «عىلىمي كەش» جوباسى اياسىندا قر پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, ۇلتتىق قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, مەديامەنەدجەر, بەلگىلى جۋرناليست بيبىگۇل جەكسەنبايدىڭ «مەدياداعى كوممۋنيكاتسيا: اقپارات تاسقىنىنداعى دالدىك پەن جاۋاپكەرشىلىك» تاقىرىبىنداعى اشىق ءدارىسى ءوتتى.
ءىس-شارا بارىسىندا زاماناۋي مەدياداعى اقپاراتتىق اعىننىڭ قارقىندىلىعى, قوعام ساناسىنا اسەرى, كوممۋنيكاتسيا ساپاسى مەن ەتيكاسى تۋرالى ماڭىزدى ماسەلەلەر قوزعالدى. ءدارىس اياسىندا قاتىسۋشىلارعا مەديا سالاسىندا كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, كوممۋنيكاتسيا قۇرالدارىن ءتيىمدى قولدانۋ جانە اقپاراتتى جاۋاپكەرشىلىكپەن تاراتۋ جولدارى ايتىلدى.
سونىمەن قاتار, سپيكەر ءوز سوزىندە قازىرگى اقپارات داۋىرىندە مەديا ماماندارى مەن جۋرناليستەرگە قويىلاتىن تالاپتار, اقپاراتتى دۇرىس تالداۋ مەن باعالاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى كەلەسى ماڭىزدى ماسەلەلەردى اتاپ ءوتتى:
«الەۋمەتتىك مەديا مەن جاساندى ينتەللەكت كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. بۇل وزگەرىس شىندىقتىڭ تابيعاتىن دا وزگەرتتى — ەندى ول الدەقايدا كۇردەلى, كوپقىرلى جانە سان ءتۇرلى ينتەرپرەتاتسيالارعا اشىق قۇبىلىس رەتىندە كورىنىس تابادى. الداعى ۋاقىتتا ءبىز وسى كوزقاراستار مەن تۇسىندىرمەلەردى جان-جاقتى تالداۋعا نازار اۋداراتىن بولامىز.»
«زاماناۋي تەحنولوگيالار ءاربىر ادامعا جەكە ءبىلىم الۋعا جانە ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا مول مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل — ۇلكەن ارتىقشىلىق. سوندىقتان تەك بالالارعا ەمەس, ەرەسەكتەرگە دە ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ اسا ماڭىزدى. دەگەنمەن, جاڭا ءداۋىردىڭ قۇندىلىقتارىن جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا ەرتە جاستان ءسىڭىرۋ ەرەكشە مانگە يە.»
سوڭعى ونجىلدىقتا تەحنولوگيانىڭ قارقىندى دامۋى كوپتەگەن سالالارعا ىقپال ەتىپ, جۇمىسسىزدىقتىڭ ارتۋىنا قاتىستى الاڭداۋشىلىق تۋعىزعانى بەلگىلى. وسىدان 10-12 جىل بۇرىن تەحنولوگيالىق پروگرەسس ءداستۇرلى ماماندىقتاردى ىعىستىرىپ, اسىرەسە جۋرناليستيكا سالاسىنا قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن دەگەن پىكىرلەر ايتىلدى. الايدا ۋاقىت بۇل بولجامنىڭ ورىنسىز ەكەنىن كورسەتتى. تەحنولوگيا قانشالىقتى العا جىلجىسا دا, كاسىبي جۋرناليستيكاعا دەگەن سۇرانىس كەمىگەن جوق. كەرىسىنشە, قوعامدا سەنىمدى اقپاراتقا دەگەن مۇقتاجدىق ارتىپ, بىلىكتى جۋرناليستەردىڭ ەڭبەگى بۇرىنعىدان دا ماڭىزدى بولا ءتۇستى.
جۋرناليستيكانىڭ وزگەرمەلى تابيعاتىن ەسكەرسەك, كاسىبي جۋرناليست قانداي بولۋى كەرەك دەگەن سۇراقتىڭ وزەكتىلىگى ارتىپ كەلەدى. بۇل سۇراققا ءمان بەرمەۋ – ۇلكەن قاتەلىك. سەبەبى ءدال وسى سۇراقتى قويۋ – بولاشاقتا مىقتى جۋرناليست بولۋعا جاسالاتىن العاشقى ءارى ماڭىزدى قادام. جاقسى جۋرناليست بولۋ ءۇشىن كاسىبي داعدىلاردى مەڭگەرۋمەن قاتار, وزىندىك ۇستانىم مەن باعىتتى دۇرىس قالىپتاستىرۋ قاجەت. سوندىقتان ءار جۋرناليست وسى سۇراقتى وزىنە قويىپ, ءوز قىزمەتىنىڭ ماقساتى مەن قۇندىلىقتارىن ايقىنداۋعا ءتيىس.
زاماناۋي جۋرناليستيكادا تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەردى جەتىك مەڭگەرۋ ماڭىزدى فاكتور ەكەنى انىق. دەگەنمەن, كاسىبي جۋرناليست ءۇشىن ەڭ باستىسى – سىني كوزقاراس. جۋرناليست كەز كەلگەن وقيعانىڭ ورتاسىندا بولىپ, ۇنەمى “نەگە؟” دەگەن سۇراق قويىپ, وقيعانىڭ استارىنا تەرەڭ ءۇڭىلۋى كەرەك. سەبەبى ءار ادام شىندىقتى ءوز كوزقاراسىمەن قابىلدايدى. ال ءجۋرناليستىڭ مىندەتى – وسى ءتۇرلى كوزقاراستاردى ساراپتاپ, وقيعانىڭ ءار قىرىن زەرتتەپ, اۋديتورياعا شىنايى ءارى تولىققاندى اقپارات ۇسىنۋ. تەك وسىلاي عانا كاسىبي ءجۋرناليستىڭ ءسوزى قۇندى ءارى بەدەلدى بولماق.
اقپاراتتىق اعىننىڭ قارقىندى ارتۋى مەدياساۋاتتىلىق ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنە شىعاردى. مەدياساۋاتتىلىق پەن سىني ويلاۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋدا كونتەنتتىڭ ساپاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنۋى قاجەت. بۇل رەتتە قوعامنىڭ اقپاراتتىق مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ تەك ەرەسەكتەرمەن عانا شەكتەلمەۋى ءتيىس. بالاباقشادان باستاپ بالالارعا ەلدىڭ تاريحى, ۇلتتىق مۇددە مەن قۇندىلىقتار تۋرالى اقپاراتتى ولاردىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە ساي, تۇسىنىكتى ءارى قابىلداۋعا جەڭىل فورمادا جەتكىزۋ اسا ماڭىزدى. جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا دۇرىس قۇندىلىقتار مەن سانالى ويلاۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ – قوعامنىڭ بولاشاعىنا سالىنعان ماڭىزدى ينۆەستيتسيا.
ءىس-شاراعا مەديا ماماندارى, جۋرناليستيكا ستۋدەنتتەرى جانە اقپاراتتىق كەڭىستىككە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن تۇلعالار قاتىستى. ءدارىس بارىسىندا قاتىسۋشىلار مەدياداعى جاۋاپكەرشىلىك, جالعان اقپاراتپەن كۇرەس تاسىلدەرى, تسيفرلىق مەديانىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى مەن قاۋىپتەرى, سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن يگەرۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا قۇندى ماعلۇمات الدى.
جۋرناليستيكا سالاسىنداعى مول تاجىريبەسى نەگىزىندە بيبىگۇل جەكسەنباي كاسىبي ءجۋرناليستىڭ جاڭا داۋىردەگى مىندەتتەرى مەن قۇندىلىقتارى تۋرالى وي ءبولىسىپ, جاس ماماندارعا ماڭىزدى كەڭەستەر بەردى.
