فوتو: instagram.com/mazhilis.kz/
بۇۇ-نىڭ نيۋ-يوركتەگى شتاب-پاتەرىندە ءوتىپ جاتقان سەسسيا 10 ناۋرىزدا باستالعان. وتىرىستىڭ نەگىزگى تاقىرىبى – بەيجىڭ دەكلاراتسياسى مەن ءىس-قيمىل پلاتفورماسىن ىسكە اسىرۋداعى ۇدەرىستى باعالاۋ. 1995 جىلى ايەلدەردىڭ جاعدايى جونىندەگى ءتورتىنشى دۇنيەجۇزىلىك كونفەرەنتسيادا قابىلدانعان قۇجات بۇكىل الەمدە گەندەرلىك تەڭدىككە قول جەتكىزۋدە 12 باسىم باعىتتى ايقىندايدى.
دانيا ەسپاەۆا سەسسيانىڭ جالپى پىكىرتالاستارىندا سويلەگەن سوزىندە بۇۇ-نىڭ جاۋاپتى مۇشەسى رەتىندە قازاقستاننىڭ گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا بەيىلدى ەكەنىن جانە ەلدىڭ «ورتا دەرجاۆا» رەتىندەگى ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ايەل الەۋەتىن پايدالانۋعا ءمان بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. ول قازاقستاننىڭ وسى سالاداعى پروگرەسىن, ايەل قۇقىعى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ جونىندەگى الداعى شارالارى تۋرالى كەڭىنەن ايتىپ بەردى. سونداي-اق 4 ناۋرىزدا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ الماتىدا بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى جونىندەگى ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى قارارىنىڭ قابىلدانعانىن ەسكە سالدى.
بەيجىڭ كونفەرەنتسياسىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان مينيسترلەردىڭ دوڭگەلەك ۇستەلىندە قازاقستان دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى ەلىمىزدىڭ بەيجىڭ دەكلاراتسياسىن ىسكە اسىرۋداعى جەتىستىكتەرى, اتاپ ايتقاندا, ايەلدەر ءۇشىن تىيىم سالىنعان كاسىپتەر ءتىزىمىنىڭ جويىلعانى, كوپبالالى كاسىپكەر نازىك جاندارعا ارنالعان گرانتتار جۇيەسى, وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى جانە ۇلتتىق قوردان بالالارعا تولەنەتىن تولەمدەر جونىنەن دەرەكتەر كەلتىردى.
ال ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى سنەجاننا يماشەۆا «پارلامەنتارالىق وداقتىڭ ايەلدەردىڭ ساياساتقا قاتىسۋىن كەڭەيتۋدەگى پارلامەنتتەردىڭ ءرولى» اتتى سەسسيادا ارنايى ءسوز سويلەپ, ەل بيلىگىندەگى گەندەرلىككە باعدارلانعان باستامالاردى تىزبەكتەدى. دەپۋتات زاڭ شىعارۋ ماسەلەلەرى بويىنشا باسقا ەلدەردەن كەلگەن ارىپتەستەرمەن تاجىريبە الماسىپ, ايەل قۇقىعى جانە ولاردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە ۇلتتىق زاڭناماعا وزىق الەمدىك تاجىريبەنى ەنگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
جالپى, ەلىمىز كەيىنگى جىلدارى گەندەرلىك تەڭدىك سالاسىنداعى حالىقارالىق رەيتينگتەردە ايتارلىقتاي پروگرەسس كورسەتىپ كەلەدى. ماسەلەن, دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ 2023 جىلعى «Global Gender Gap Report» ەسەبىنە سايكەس, قازاقستان گەندەرلىك تەڭدىك يندەكسىندە 146 ەلدىڭ ىشىندە 62-ورىنعا جايعاسقان. وسىلايشا, ءبىراۋىزدان ورتالىق ازيا ايماعىندا كوش باستاپ تۇر. بۇل كورسەتكىش نەگىزىنەن ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ سالالارىنداعى جەتىستىكتەرگە نەگىزدەلىپتى.
بۇگىندە ەلىمىزدىڭ قوعامدىق ساياسي ومىرىندە ايەلدەردىڭ بەلسەندىلىگى ارتقانى بايقالادى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر اراسىندا قىز-كەلىنشەكتەردىڭ ۇلەسى 56%-عا جۋىقتايدى. بىراق جوعارى باسشىلىق لاۋازىمداردا ولاردىڭ سانى ءالى دە از. شامامەن 9 مىڭنان استام. 21 مينيسترلىكتە 3 ايەل مينيستر, 8 ۆيتسە-مينيستر جانە 3 اپپارات باسشىسى بار. پرەزيدەنتكە تىكەلەي باعىناتىن 14 مەملەكەتتىك ورگاندا 6 ايەل باسشىلىق قىزمەت اتقارادى. سوت جۇيەسىندە 1 248 ايەل-سۋديا ەڭبەك ەتەدى. قازاقستان پارلامەنتىندەگى دەپۋتاتتاردىڭ 28-ءى – نازىك جاندار. ال ءماسليحاتتاردا شامامەن 3,5 مىڭ ايەل جۇمىس ىستەيدى.
وسى دەرەكتەردى نەگىزگە الا, «بۇۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ قولداۋىمەن قازاقستان دەلەگاتسياسى وزبەكستانمەن بىرلەسە ورتالىق ازيادا گەندەرلىك تەڭدىكتى ىلگەرىلەتۋگە ارنالعان تاقىرىپتىق وتىرىس وتكىزدى. ءىس-شاراعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ دەلەگاتتارى, بۇۇ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن اكادەميالىق ورتانىڭ, سونىڭ ىشىندە قازاقستان مەن ورتالىق ازيا وكىلدەرى قاتىستى. ولار ينتەراكتيۆتى پىكىرتالاستا بەيجىڭ كونفەرەنتسياسىنىڭ ماقساتتارىن ىسكە اسىرۋدا ايماق ەلدەرىنىڭ جەتىستىكتەرىن, جالپىعا ورتاق گەندەرلىك تەڭدىككە قول جەتكىزۋ جولىنداعى كەدەرگىلەر مەن سىن-قاتەرلەر تۋراسىندا وي قوزعادى.
ايتا كەتەيىك, بۇۇ ايەلدەر جاعدايى جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ 69-سەسسياسى 21 ناۋرىزعا دەيىن جالعاسادى.
