ەل جاستارى قانداي قولداۋعا يە؟

وسىدان ەكى جىل بۇرىن ناۋ­رىز ايىندا «قازاق­ستان­نىڭ كەيبىر زاڭ­نا­ما­لىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك جاس­تار ساياساتى جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭى كۇشىنە ەندى. اتالعان قۇجات جاستارعا قانداي مۇمكىندىكتەرگە جول اشتى؟

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قول قويعان زاڭدا بۇرىن 14–29 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار جاس سانالسا, مۇنىڭ شەگى 35-كە دەيىن ۇلعايتىلدى. تيىسىنشە, ەلدەگى بىرقاتار ازامات باعدارلامالار مەن جوبالارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. ودان قالدى بۇل جاڭاشىلدىق مەم­لە­­كەت­تىك قولداۋ شارالارىن كەڭىنەن پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەردى.

ەسەسىنە مەملەكەتتىك باعدار­لا­مالار نەگىزىندە ەڭبەككە ارا­لاس­قان, تاجىريبە جيناقتاپ كاسىپ اشقان, باسپانالى بولعان جاستار كوبەيدى. ماسەلەن, «Jol tap», «Jumys tap» سىندى باعدارلامالار مەن «Jobfair365» پلاتفورماسىنىڭ ىقپالىمەن بىلتىر 400 مىڭنان اسا جاس جۇمىسقا ورنالاستى. ۋا­قىتشا بولسا دا, «جاسىل ەل» ماۋ­سىمدىق جوباسى دا كەيىنگى ءۇش جىلدا 100 مىڭنان اسا ازاماتتىڭ تابىس تابۋىنا جاردەمدەستى.

ەلدەگى جاستار ساياساتىن جۇ­­زەگە اسىراتىن 231 جاستار رەسۋرس­­­تىق ورتالىعى 500-دەن اسا بوس جۇمىس ورىن جارمەڭكەسىن ۇيىم­داستىردى. ءىس-شارالاردا زاڭ­گەر­لىك, پسيحولوگيالىق, كا­سىپتىك باعدار, مەملەكەتتىك باع­دار­لا­مالار, ۆولونتەرلىك, جۇمىسپەن قامتۋ جونىنەن ميلليوننان اسا جاس كەڭەس الدى.

ال جاستارمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن وسى ورتالىق مامان­دا­رىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «جاستار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى 2020 جىلى «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى مەكتەبى» جوباسىن ىسكە قوستى. سودان بەرى ءتورت جىل ارالىعىندا وبلىستىق, قالالىق جانە اۋدان­دىق جرو-نىڭ مىڭنان اسا قىزمەتكەرى وقۋدان ءوتتى. بىلتىر اقتوبە, تاراز, استانا, قاراعاندى قالاسىندا 160 ماماندى قامتيتىن سەمينار-ترەنينگتەر دە وتكىزىلگەن.

بۇعان قوسا 2021 جىلدان باستاپ عزو جانىنان ۇيلەستىرۋ كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قۇرامىنا وبلىستىق جانە قالالىق جرو ديرەكتورلارى, عىلىمي قىز­مەت­كەرلەر مەن جاس­تار ساياساتى سالاسىنداعى ساراپشىلار بار. ولار جرو قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى ماسەلەلەردى دە قاراستىردى. وسىلايشا, استانا, شىمكەنت, الماتى, اقمولا, باتىس قازاقستان, جامبىل, قاراعاندى, قوستاناي, شىعىس قازاقستان وبلىسىندا قىزمەتكەرلەردىڭ جا­لا­قىسى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەر ەسەبىنەن 30–70%-عا كوتەرىلدى. قالعان وڭىرلەردە بۇل تاجىريبە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ بيۋدجەت مۇمكىندىكتەرىنە قاراي بىرتىندەپ ەنگىزىلەدى.

جاستارعا ارنالعان قوعامدىق كەڭىستىكتەردى دامىتۋ ماقساتىندا وڭىرلەردە كوميۋنيتي جانە كوۆوركينگ ورتالىقتارىن قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇگىندە رەسپۋبليكا كولەمىندە 58 كوۆوركينگ ورتالىق جۇمىس ىستەيدى. الماتى قالاسىندا جانە قىزىلوردا مەن قاراعاندى وبلىسىندا كوميۋنيتي ورتالىقتارى اشىلدى. بۇل كەشەندى جۇمىس 2023–2029 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسى نەگىزىندە ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى.

جۇمىس ىستەمەيتىن نە وقى­مايتىن NEET ساناتىنداعى 160 مىڭ وتانداسىمىزدىڭ باس­تامالارىن قولداۋ ماقساتىندا مادەنيەت جانە اقپارات مينيستر­­لىگى «Zhas project» اياسىندا 280 گرانت ءبولدى.

بۇگىندە «وتباسى بانك» وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, ەلدىڭ 16 وڭىرىندە جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ارنالعان ارنايى يپوتەكالىق باعدارلامالارىن ىسكە قوستى. ستا­­­­تيستيكانى باعدارلاساق, 2017 جىلدان باستاپ, مەملەكەتتىك باع­دار­­لامالار اياسىندا 35-كە دەيىنگى 7 200-دەن اسا ازامات باسپانالى بولعان.

جاستار ساياساتىنىڭ باس­تى باعىتتارىنىڭ تاعى ءبىرى – كادر­لىق الەۋەتتى ارتتىرۋ. «پرەزي­دەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆى» – مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپ­سىرماسىمەن 2019 جىلدان باس­تاپ ىسكە اسىپ كەلە جاتقان جوبا. قازىرگى ۋاقىتتا 315 رە­زەرۆ­تەگى جاس مەملەكەتتىك جانە كۆا­زي­مەملەكەتتىك سەكتوردا باس­شى­لىق لاۋازىمدارعا تاعايىن­دالدى.

جوباعا قىزىعۋشىلىق جىل سايىن ارتىپ كەلەدى: 2019 جىلى – 13 مىڭ ادام, 2021 جىلى – 22 مىڭ ادام, 2023 جىلى – 31 مىڭ ادام تاپسىردى. ءۇش ىرىكتەۋدىڭ ناتيجەسى بويىنشا 400 ادام رەزەرۆكە قابىلداندى. ولار ساياسي مەملەكەتتىك لاۋازىمدارعا, «ا» كورپۋسىنا, سونداي-اق «ب» كورپۋسىنداعى باسشىلىق قىز­مەتتەرگە تاعايىندالۋ مۇم­كىن­دىگىنە يە بولدى.

بىلتىر العاش رەت بارلىق وڭىردە ايماقتىق كادرلىق رەزەرۆكە ىرىكتەۋ ءوتتى. وعان رەسپۋب­ليكالىق ماڭىزى بار قالالار مەن وبلىستاردىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى قاتىستى. 505 ادام ەكى جىل مەرزىمگە رەزەرۆكە قابىلدانىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كەلىسىمىمەن «ب» كورپۋسىنداعى اكىمشىلىك مەم­لەكەتتىك لاۋازىمدارعا كونكۋرسسىز تاعايىندالدى.

بۇعان قوسا مەملەكەت گرانتتار مەن سىياقىلار ارقىلى جاستارعا ۇنەمى قولداۋ كورسەتىلىپ كەلەدى. ماسەلەن, بىلتىر 90 ملن تەڭگەگە «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» گرانتى 30 جاسقا تابىستالدى. جوبادا عىلىم, مادەنيەت, IT, مەديا, بيزنەس, ۆولونتەرلىك سەكىلدى تاقىرىپتار قامتىلدى.