اتىراۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ينستيتۋتى جۇمىسىن باستادى
ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدەگى ۇلتارالىق تاتۋلىقتى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا ۇدايى كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن, دالىرەك ايتقاندا, 2012 جىلى قالماق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستاننىڭ عىلىمى مەن مادەنيەتى ورتالىعى اشىلىپ, كورشىلەس ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى عىلىمي جانە مادەني بايلانىستى نىعايتۋعا وڭ قادام جاسالىپ ەدى. وسى ورتالىقتىڭ ارقاسىندا كورشىلەس ەلدەردىڭ عالىمدارى دا, ستۋدەنتتەرى دە ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك الدى. ورتالىققا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋ, ۇلتارالىق كەلىسىمدى بەكىتۋ تۇرعىسىنداعى ەڭبەكتەرى قويىلدى. قازاقستاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى, ەكونوميكاسى تۋرالى ەلەكتروندى وقۋلىقتار مەن ادىستەمەلىك قۇرالدار ۇسىنىلدى.
ارادا ءبىر جىل وتكەن سوڭ ءدال وسىنداي ورتالىق ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە اشىلىپ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ تاريحى, مادەنيەتى مەن ەكونوميكاسى تۋرالى مالىمەتتەر, وقۋلىقتارمەن قامتىلدى. اتىراۋداعى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, پروفەسسور بەيبىت مامراەۆتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن بىلتىر «اتىراۋ-استراحان: ۋنيۆەرسيتەتى, پرويزۆودستۆو, يننوۆاتسيوننوە رازۆيتيە سترانى» دەگەن تاقىرىپپەن استراحانداعى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن تەلەكوپىر وتكىزىلدى. وسى شارا بارىسىندا استراحاندىق وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى, پروفەسسور يۋري پيمەنوۆ «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى قارساڭىندا قازاقستان تاريحى مەن مادەنيەتى ورتالىعىن اشۋدى ۇسىنامىن. بۇل ءبىزدىڭ ىنتىماقتاستىعىمىزدى جاڭعىرتا تۇسەدى» دەپ ەدى.
ءيا, بيىل ەلىمىزدەگى ايتۋلى داتانىڭ ءبىرى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 20 جىلدىعى. وسى مەرەيلى شارا قارساڭىندا رەسەيلىك جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بايلانىستى بەرىك ورنىقتىرعان پروفەسسور بەيبىت مامراەۆ ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ينستيتۋتىنىڭ اشىلۋىنا تاعى دا ۇيىتقى بولدى. اپتا باسىندا اتالعان ساياسي ينستيتۋت ءوز جۇمىسىن باستادى. ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, پروفەسسور بەيبىت مامراەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل ساياسي قۇرىلىمنىڭ باستى ماقساتى – وبلىستاعى بارلىق ەتنوس وكىلدەرىن ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرا وتىرىپ, ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىقتى, ۇلتارالىق تاتۋلىقتى ساقتاۋ مەن تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ قارقىندى دامۋىنا ايتۋلى ۇلەس قوسۋ. ستۋدەنتتەرگە قازاقستانداعى ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ مادەنيەتى مەن ءتىلى, ءداستۇرى مەن ازاماتتىق بىرەگەيلىگى دە كەڭىنەن ناسيحاتتالادى.
قازىر اتىراۋ وبلىسىندا 17 ەتنومادەني بىرلەستىك قۇرىلىپ, ۇلتارالىق تاتۋلىقتى نىعايتۋعا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ال ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە 16 ۇلتتىڭ وكىلى ءبىلىم الادى. «ەندى بۇل ساياسي ينستيتۋت ەتنوسارالىق كەلىسىمدى جانە تولەرانتتىلىقتى ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاسايتىن, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋدى كوزدەيتىن, سونىمەن بىرگە, ءتۇرلى الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر جاسايتىن ورتالىققا اينالادى. ەڭ باستىسى – ەلىمىزدەگى بىرلىكتىڭ بۋىنىن بەكىتە تۇسۋگە قىزمەت ەتەدى» دەدى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, پروفەسسور بەيبىت مامراەۆ.
جولداسبەك شوپەعۇل,
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن
راحىم قويلىباەۆ.
الدا الىپ اسۋلار تۇر
ەلىمىزدىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كەڭەيتىلگەن القا وتىرىسى ءوتتى. وندا «ادىلەت ورگاندارىنىڭ 2014 جىلداعى جۇمىس قورىتىندىسى جانە 2015 جىلعا ارنالعان باسىم مىندەتتەرى» تاقىرىبىندا ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆ بايانداما جاسادى. ول بايانداماسىن: «2014 جىلى ادىلەت ورگاندارىنىڭ كۇش-جىگەرى 2014 جىلعى 17 قاڭتارداعى «قازاقستان جولى-2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋدا ايقىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ, سونداي-اق پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, ۇكىمەت باسشىلىعىنىڭ تاپسىرمالارىن تيىسىنشە ورىنداۋعا باعىتتالدى» دەپ باستادى. ودان ءارى ءمينيستردىڭ ايتۋى بويىنشا, جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ادىلەت مينيسترلىگىنە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا مەملەكەتتىك باسقارۋدى, وزەكتەندىرۋدى جەتىلدىرۋ بويىنشا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى كەشەندى دامىتۋ, جەكەمەنشىك ينستيتۋتتارىن نىعايتۋ بارىسىندا جانە ت.ب. ۇسىنىستار ەنگىزۋگە قاتىستى 16 ءىس-شارانى ورىنداۋ تاپسىرىلعان ەكەن. مىنە, وسى 2014 جىلعا ارنالعان جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىندا كوزدەلگەن بارلىق ءىس-شارالاردى ادىلەت مينيسترلىگى مەرزىمىندە ورىنداپتى. 2014 جىلعى تامىزدا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى الەمنىڭ دامىعان 30 ەلى قاتارىنا ەنۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋ جانە مەملەكەتتىك اپپارات جۇمىسىنىڭ جەدەلدىلىگى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن, سونداي-اق تورەشىلدىكتى بولدىرماۋ ماقساتىندا ىقشام باسقارۋ اپپاراتىن قالىپتاستىرۋ قاجەت ەتىلەدى دەگەن بولاتىن. بۇل ورايدا ەلباسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ رەفورماسى تۋرالى» جارلىعىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ادىلەت مينيسترلىگى 3 كوميتەتتى – سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ, زياتكەرلىك مەنشىك قۇقىعى جانە تىركەۋ قىزمەتى جانە قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ كوميتەتتەرىن مينيسترلىكتىڭ دەپارتامەنتتەرى رەتىندە قايتا ۇيىمداستىرعان. وسىعان بايلانىستى اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ورگاندارىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ادىلەت دەپارتامەنتتەرىنە قوسا وتىرىپ, ولار قايتا ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن قاتار, اكىمشىلىك باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ, كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جانە بيزنەس-پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋ ماقساتىندا «وبلىستاردىڭ, الماتى جانە استانا قالالارىنىڭ جىلجىمايتىن م ۇلىك ورتالىقتارىن» 16 رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك قازىنالىق كاسىپورىنداردى ءبىر زاڭدى تۇلعاعا قوسۋ ارقىلى ولاردىڭ قىزمەتى وڭتايلاندىرىلدى, دەيدى مينيستر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىندا وكىلەتتىكتەردىڭ ارا-جىگىن اجىراتۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىعىنىڭ ەرەجەلەرىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردىڭ اراجىگىن اجىراتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى قابىلدانعانى بەلگىلى. اتالعان زاڭ شەڭبەرىندە كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ جەكەلەگەن فۋنكتسيالارىن بەرۋگە, ناقتىلاۋعا جانە تولىقتىرۋعا باعىتتالعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. ۇكىمەت پەن ادىلەت مينيسترلىگى اراسىنداعى سوت ساراپشىلارىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىزىلىمىن جۇرگىزۋ ءتارتىبىن, سونداي-اق مينيستر بۇيرىعى دەڭگەيىندە باعالاۋ قىزمەتى سالاسىنداعى نىساندار مەن ستاندارتتاردى بەكىتۋ بويىنشا وكىلەتتىكتەردىڭ اراجىگى اجىراتىلعان. نورما شىعارماشىلىعى سالاسىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ دەڭگەيلەرى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردىڭ اراجىگىن اجىراتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر جوبالارىنا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساراپتاما الىپ تاستالعان. بۇل سىبايلاس جەمقورلىق نورمالاردىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە زاڭ ساراپتاماسىن جانە زاڭ جوبالارىنا عىلىمي قۇقىقتىق ساراپتاما جۇرگىزۋ كەزىندە انىقتالعانىمەن بايلانىستى بولادى. سونداي-اق, تاعى ءبىر جاڭا ينستيتۋت – زاڭنامالىق اكتىلەردى قولدانۋ مەن ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەيتىن اكتىلەرگە قاتىستى رەتتەۋشىلىك ىقپال ەتۋگە تالداۋ ەنگىزىلگەن. اتاپ ايتقاندا, كاسىپكەرلىك ءۇشىن جاعدايدى تۇبەگەيلى جاقسارتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭدا اتالعان ينستيتۋتتىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى نورماتيۆتىك تۇردە ايقىندالعان. دەمەك, ەندى «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس تۋرالى» زاڭعا سايكەس بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى ادامدار ءوز قۇزىرەتى مەن وكىلەتتىكتەرى شەگىندە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس جۇرگىزۋگە جانە زاڭنىڭ تالاپتارىن جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرiن قورعاۋدىڭ, سونداي-اق مەملەكەتتiڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق, ساياسي-قۇقىقتىق, ۇيىمداستىرۋشىلىق-باسقارۋشىلىق جۇيەلەرiن قورعاۋدىڭ باسىمدىعى قاعيداتى نەگىزىندە ورىنداۋعا مىندەتتى. مينيسترلىكتەرگە ءتيىستى سالاداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋ ءجونىندەگى مىندەت جۇكتەلگەن, سوندىقتان دا ءاربىر مەملەكەتتىك ورگان ءوزى ازىرلەيتىن اكتىلەردە سىبايلاس جەمقورلىق تۋدىراتىن نورمالارعا جول بەرمەۋگە ءتيىس. بۇدان باسقا, قۇقىقتىق مونيتورينگ شەڭبەرىندە ءاربىر مەملەكەتتىك ورگان ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە قولدانىستاعى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردە سىبايلاس جەمقورلىق تۋدىراتىن نورمالاردى انىقتاۋعا جانە ولاردى جويۋ جونىندەگى شارالار قابىلداۋعا مىندەتتى. مەملەكەتتىك تىركەۋدى جۇزەگە اسىرۋ سالاسىندا ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ ازاماتتىق حال اكتىلەرىن تىركەۋ جانە تۋ تۋرالى كۋالىكتەردى بەرۋ كەزىندە جەكە ءسايكەستەندىرۋ نومىرلەرىن قالىپتاستىرۋ بولىگىندەگى فۋنكتسيالارى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بەرىلگەن. اكتىلەردى ءتىركەۋ اكىمدىكتەر باسشىلىق ەتەتىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەرمەن بايلانىستى. فۋنكتسيالاردى بەرۋ كوشى-قون, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, الەۋمەتتىك قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جالپى مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇرگىزۋ بويىنشا جۇمىستى كەشەندى ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, سونداي-اق, ءوڭىردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدى ۇتىمدى جوسپارلاۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى. اتقارۋشىلىق قۇجاتتاردى ورىنداۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى قالىپتاستىرۋ جانە ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق مەنشىككە اينالدىرىلعان (كەلىپ تۇسكەن) م ۇلىكتى ەسەپكە الۋ, ساقتاۋ, باعالاۋ جانە ودان ءارى پايدالانۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا فۋنكتسياسى قارجى مينيسترلىگىنە بەرىلگەن. وسىلايشا, احۋالدى بايانداعان ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, جالپى العاندا, وتكەن جىل جەمىستى ءارى قارقىندى جۇمىس جىلى بولعان كورىنەدى. «دەپارتامەنتتەر مەن اۋماقتىق ورگانداردا ءتيىمدى جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋدا كوزدەلگەن اۋقىمدى ماقساتتار مەن مىندەتتەردى ساپالى ءارى ۋاقتىلى ورىنداۋعا, سونداي-اق, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى مەن ۇكىمەت باسشىلىعىنىڭ ناقتى تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەردى», دەيدى مينيستر. ەندى ادىلەت ورگاندارى الدىندا الىپ اسۋلار تۇر. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستاننىڭ الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ جانە «نۇرلى جول» قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى تۋرالى تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ماڭىزدى جانە جاۋاپتى مىندەتتەر بار. بۇل ورايدا ولار 2014-2018 جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق جوسپار شەڭبەرىندە مەملەكەت قىزمەتىن ودان ءارى قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋ, زاڭدىلىق رەجىمىن قولداۋ جانە ازاماتتار مەن ۇيىمداردىڭ قۇقىقتارىن جانە زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋعا ءتيىس. «مىڭداعان ادامدى قامتيتىن ءبىزدىڭ ۇجىمىمىزدىڭ وسى مىندەتتەردى ورىنداۋعا شاماسى جەتەتىنىنە سەنەمىن» دەدى ب.يماشەۆ. ال ونى ۋاقىت كورسەتپەك. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».بايلانىستا – عالىمدار
ماحامبەت اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنان عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەس قۇرىلعان. ونىڭ قىزمەتى جۇيەلى جولعا قويىلعان. بۇل جونىندە اتالعان كەڭەس جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى ولەگ يۋروۆ ءتيىستى دەرەك بەردى. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل قۇرىلىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ ۇدەرىسىندە عىلىمي-زەرتتەۋ جانە اقپاراتتىق تالدامالى رەسۋرستاردى ءتيىمدى تۇتقالاردىڭ ءبىرى رەتىندە پايدالانۋ بولماق. وسى بازالىق تەتىكتىڭ نەگىزىندە بۇل كەڭەس وڭىرلىك اسسامبلەيانىڭ بارلىق ۇيىمداستىرۋ-كوپشىلىك جۇمىستارىنا بەلسەنە ارالاسىپ, وعان قاجەتتى عىلىمي-ادىستەمەلىك ماتەريالداردى قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەپ وتىر. سونداي-اق, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن جوعارى جانە ارناۋلى ورتا وقۋ ورىندارى اراسىندا تىعىز بايلانىس ورناتۋ ماسەلەلەرى دە كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇدايى نازارىندا. بۇل باستامانى ماحامبەت اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي كەڭەسى دە قۇپتاپ, ولاردىڭ تاراپىنان عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىنا وقۋ ورىندارىنىڭ عالىمدارىن تارتۋ ماسەلەسى قاراستىرىلعان. بۇعان قوسا, الەۋمەتتىك باقىلاۋلار ءجۇرگىزۋ جانە بىرقاتار مەملەكەتتىك باستامالاردى قولداۋ شارالارىن ۇيىمداستىرۋ جونىندە دە ناقتى ءىس-شارالار كەشەنى بەلگىلەنگەن. وسىنداي جۇيەلى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە اۆتورلار ۇجىمى ورال وڭىرىندەگى ەتنوستاردى زەرتتەۋ تۋرالى جوبا نۇسقاسىن دايىندادى. وسى جوبا شەڭبەرىندە جاستار ماسەلەسى دە عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەستىڭ نازارىنا ىلىنگەن. مۇنىڭ ءبىر دالەلى ستۋدەنت جاستار اراسىندا ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق احۋالعا قاتىستى مونيتورينگتىك زەرتتەۋلەردىڭ جۇرگىزىلۋى دەۋگە بولادى. بۇعان ۇزىن سانى 500-دەن استام رەسپوندەنتتەر قاتىسىپ, ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ورىندارىندا پاتريوتتىق تاربيەنىڭ جاڭا كوكجيەكتەرىن اشۋ جونىندە تىڭ ۇسىنىستار مەن وي-پىكىرلەر ايتىلدى. ارينە, قازىرگى كەزدە قانداي جوبا بولسا دا, ەگەر قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى شەشىلمەسە, ونىڭ ءورىسى ۇزاققا بارمايدى. سوندىقتان دا جوعارىدا اتالعان جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ونى قارجىلىق تۇرعىدان قولداۋ شارالارى جونىندە نىقتى شەشىمدەر بەلگىلەندى. وسىعان وراي, باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە قوعامدىق ۇيىمدار قۇرىلىپ, ولار وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسى ارقىلى ءتيىستى تەندەرلەرگە قاتىسۋدا. سونداي-اق, كەڭەس مۇشەسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ز.ك.مۇحليسوۆا وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەگى قوعامدىق ۇيىمىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن ۇجىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ اتقارعان بىرقاتار جوبالارى جونىندە گازەت تىلشىسىنە كەڭىنەن بايانداپ بەردى. وسىعان وراي, «ءدىنتانۋ – ۋاقىت تالابى», «الەۋمەتتىك جەلى – قوعامدىق ۇيىمدار مەن بيلىكتى بايلانىستىرۋشى», «ورال قالاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى» تاقىرىپتارىندا وبلىس تۇرعىندارى اراسىندا ءتۇرلى شارالار وتكىزىلدى, دەدى زاحوت كوشكىنبايقىزى. سونداي-اق, ول قازىرگى تاڭدا «سامارا وبلىسى قازاقتارىنىڭ تاريحى» ءجانە «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى تۇراقتىلىقتىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسى» اتتى مونوگرافيالار جوباسى ءازىر ەكەنىن دە العا تارتتى. بىرلەسكەن جۇمىستىڭ تاعى ءبىر ناتيجەسى مەن جەتىستىگى اتالعان وقۋ ورنىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ اشىلۋى دەۋگە بولادى. بۇگىنگى كۇنى كافەدرا ءوز قىزمەتىنە تولىعىمەن كىرىسىپ كەتتى. دەگەنمەن, قازىرگى كەزدە ونى قاجەتتى ماماندارمەن جانە بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى تولىق شەشىمىن تاپتى دەۋگە ءسال ەرتەرەك. كەڭەس جەتەكشىسى ماحامبەت اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى اسحات يمانعاليەۆ وسىعان قاراماستان ەلدىڭ بىرلىگى, حالىق اراسىنداعى تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى جانە جاستاردى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى مول ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقانىن العا تارتتى. ۋنيۆەرسيتەت جانىنداعى عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەستىڭ الداعى جۇمىس جوسپارى سان قيلى. مۇنداعى باستى ۇستانىم عالىمدار مەن اسسامبلەيا اراسىنداعى ورتاق جۇمىستاردى جەتىلدىرە تۇسۋگە باعىتتالعان. اقمونشاق جۇماەۆا, جۋرناليست, تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». ورال.ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىندايمىز
اكە-شەشەمىز وتان قورعاۋ قاستەرلى پارىز, ەلدى, اتامەكەندى قۇرمەتتەۋ قاسيەتتى ۇعىم ەكەنىن بويىمىزعا جاستايىمىزدان ءسىڭىرىپ ءوسىردى. سول سەبەپتى بولار, مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەندە اسكەري قىزمەتشى بولۋدى ارمانداپ, الدىما ناقتى ماقسات قويدىم. ءسويتىپ جۇرگەندە, ۇلتتىق ۇلانعا قاراستى پەتروپاۆل اسكەري ينستيتۋتى قىرعىزستان مەن تاجىكستاننان تالاپتى جاستاردى جيناپ جاتقانىن ەستىپ, باعىمدى سىناپ كورۋگە بەل بۋدىم. مەنىڭ بۇل تىلەگىمە تۋعاندارىم قارسى بولعان جوق. قايتا بىرلىگى مەن تىرلىگى جاراسقان قازاق جۇرتىنان كوپ ونەگە ۇيرەنىپ كەلۋدى اماناتتادى. بۇگىندە باۋىرلاس ەلدەگى ەڭسەلى وقۋ ورداسىنىڭ كۋرسانتى بولۋدى مارتەبە سانايمىن ءارى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنىن جاقسى تۇسىنەمىن. بۇگىندە كىندىك قانىم تامعان تۋعان جەرىمنەن جىراقتا جۇرسەم دە, جالعىزدىعىمدى ەش سەزىنگەن ەمەسپىن. كەرىسىنشە, ءبىر شاڭىراق استىندا الاڭسىز ءومىر ءسۇرىپ, ورتاق ماقسات جولىندا بىلەك تۇيىستىرە ەڭبەك ەتىپ جاتقان قازاقستاندىقتاردىڭ اۋىزبىرشىلىگىنە, ىنتىماعىنا قىزىعا قارايمىن. ۇلتتىق ۇلاندىقتار دا ءوز پرەزيدەنتىن – قارۋلى كۇشتەردىڭ جوعارعى باس قولباسشىسىن ماقتان ەتەدى, ارداق تۇتادى. «وسەر ەلدىڭ بالاسى ءبىرىن ءبىرى باتىر دەر» دەمەكشى, بۇل جاس ۇرپاقتىڭ ءوز وسيەتتەرىنە دەگەن ادالدىعىن, بەرىكتىگىن تانىتسا كەرەك. ويتكەنى, تاۋەلسىزدىك تۇعىرىن نىعايتۋدى باستى مۇرات ەتكەن قازاقستان باسشىسىنىڭ ۇلتارالىق, كونفەسسياارالىق تۇسىنىستىكتى, تاعاتتىلىقتى ءوز ساياساتىنا التىن ارقاۋ ەتۋىن – كەمەڭگەرلىكتىڭ ءبىر بەلگىسى رەتىندە ۇعامىن. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قازاق پەن قىرعىز ەجەلدەن قوڭسى قونعانىن, توسەكتە باسى, توسكەيدە مالى قوسىلعانىن, ءدىلى دە, ءدىنى دە ورتاق اعايىننىڭ رۋحاني دا, مادەني دە ۇقساستىقتارى كوپ ەكەنىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. قيىن ساتتەردە تالاي كومەك قولىن ۇسىنعانىن قىرعىز حالقى ۇمىتپايدى. ال ءوزىم قازاق جەرىندە ءجۇرىپ شىن دوستىقتىڭ ءمان-ماعىناسىن تەرەڭ ۇعىنعانداي بولدىم. كازارمادا بىرگە تۇراتىن سان الۋان ۇلت وكىلدەرى ءبىر اتانىڭ بالالارى سەكىلدىمىز. ءبىر بىرىمىزگە ابدەن باۋىر باسىپ كەتكەنىمىز سونشالىق, قاشان كورىسكەنشە اسىعىپ تۇرامىز. وقۋدا دا, ءتۇرلى جاۋىنگەرلىك جاتتىعۋلاردا دا مەرەيمىزدى ءوسىرىپ, ايبىنىمىزدى اسىرىپ جۇرەمىز. «التاۋ الا بولسا, اۋىزداعى كەتەدى, تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى» دەيدى قازاق حالقى. ادامدار قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ ساقتالۋى, شەكارانىڭ بۇتىندىگى, تاۋەلسىزدىكتىڭ نىعايتىلۋى الدىمەن ەلىشىلىك بىرلىكتەن باستالاتىنىن اسكەري ينستيتۋت باسشىلىعى دا كەڭىنەن ۇقتىرىپ كەلەدى. لايىم, قازاق ەلى امان بولسىن! باقىتنۇر ىسمايىلوۆ, ۇلتتىق ۇلان اسكەري ينستيتۋتتىڭ 3-كۋرس كۋرسانتى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
