جاساندى قيىرشىق تاس ءوندىرۋ جوباسى ورال وڭىرىندە قولعا الىندى
بۇل اقجايىق ءوڭىرى ءۇشىن اسا ماڭىزدى يننوۆاتسيالىق جوبا بولىپ تابىلادى. سول سەبەپتى ول وبلىس اكىمدىگى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ ورتالىعى, «الگوريتم» تەحنوپاركى, «ورال» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. ونىڭ جۇزەگە اسۋىنا قاجەتتى جاعدايلار تۋعىزىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ورال قالاسىنىڭ اكىمدىگى وسى ءونىمدى وبلىس ورتالىعىنداعى اۆتوكولىك جولدارىنا پايدالانۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدا. «قيىرشىق تاس بۇعان دەيىن وبلىسقا اقتوبە وبلىسىنىڭ مۇعالجار اۋدانىنان جەتكىزىلىپ كەلدى. جول شىعىنىن قوسا العاندا ونىڭ ورتا ەسەپپەن ءاربىر تونناسىنىڭ باعاسى وبلىس اۋماعىندا 6-7 مىڭ تەڭگە كولەمىندە بولعان ەدى.
ال جوعارىدا اتالعان قۇرىلىمدار جاساندى قيىرشىق تاستى تاسقالا اۋدانى اۋماعىنداعى كرەمنيلى تاۋ جىنىسىنان الۋ جوباسىن ەنگىزۋ ۇستىندە. تاياۋدا شاعىن كولەمدە جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ جۇمىستارى بۇل ءونىم حيميالىق, فيزيكالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا تابيعي قيىرشىق تاستان ەش كەم تۇسپەيتىنىن كورسەتتى. سالماعى جاعىنان دا جەڭىل. جەرگىلىكتى شيكىزاتتان جەرگىلىكتى جەردە ءوندىرىلگەننەن سوڭ ونىڭ باعاسى دا تومەن بولارى انىق.
ماركەنتينگتىك زەرتتەۋلەر كورسەتىپ وتىرعانداي, ونىڭ تونناسىنىڭ قۇنى 4-4,5 مىڭ تەڭگە بولماقشى. ال بۇگىن وندىرىستىك نەگىزدە ۇلكەن كولەمدە, ياعني 200 توننا كرەمنيلى تاۋ جىنىسىنان 200 توننا كولەمىندە ءونىم الۋ جوسپارلانىپ وتىر. ول ونىمگە ءبىر اپتا بويى جەرگىلىكتى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ زەرتحانالارىندا زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. زەرتتەۋ وڭ ناتيجە بەرسە, ول كەڭ كولەمدە وندىرىسكە ەنگىزىلمەكشى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى دامير ەگىزباەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, مۇنداي جوبا ەلىمىز تۇگىلى, الەمدە دە جوق. ەگەر ءبارى ويداعىداي بولسا, ءونىمدى الەمدىك نارىققا شىعارۋعا مۇمكىندىك مول. ورتالىق جاساندى شاعىل تاستى ءوندىرۋ تەحنولوگيالارىنىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناۋى ءۇشىن 45,5 ملن. تەڭگە سوماسىندا گرانت ءبولدى. ول سىناقتار ازىرگە ءساتتى جۇزەگە اسۋدا.
– جوبامىزدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – ونىڭ تەحنولوگياسىنىڭ قاراپايىمدىلىعىندا. دالادان اكەلىنگەن جىنىس ءبىرىنشى ۇنتاقتالادى. سوسىن ارنايى اينالمالى پەشتە 1,1 مىڭ گرادۋس ىسسىلىقتا كۇيدىرەدى. ءسويتىپ, ءونىم دايىن بولادى. ءبىزدىڭ بۇل تەحنولوگيامىز ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, ونىڭ قولدانۋ اياسى كەڭ. ياعني ونى قۇرىلىستا, قۇرىلىس ماتەريالدارىن دايىنداۋدا, اۆتوكولىك جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىن سالۋدا پايدالانىلادى, – دەيدى جوبا اۆتورى, جاڭگىر حان باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سارسەنبەك مونتاەۆ.
باتىس قازاقستاندىق عالىمداردىڭ بۇل جوباسى وتكەن جىلى «كوممەرتسيالاندىرۋدىڭ رەاكتورى» اتتى حالىقارالىق كورمەگە قويىلىپتى. وسى كورمەدە شەتەلدىك كاسىپكەرلەر تاراپىنان وعان قىزىعۋشىلىق بايقالعان. سولاردىڭ ءبىرى – لاتۆيالىق كاسىپكەر ۆيسامنتس مەنديۋكس. ول سىناق شاراسىنا قاتىسۋ ءۇشىن ريگادان ارنايى كەلىپتى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى ويداعىداي بولسا, وسى باعىتتا قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمەن بىرگە جۇمىستانۋ جوسپارىندا بار. – قىتايلىقتار افريكا ەلدەرىنە جول سالۋ ىسىنە كىرىسىپ جاتىر, – دەدى لاتۆيالىق كاسىپكەر. – ولار ون جىل ىشىندە 1 تريلليون دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالماقشى. اتالمىش جوباعا وسى ونىممەن قاتىسۋ ويىمىزدا بار».
ولاي بولسا وزىمىزدە بار, وزگەلەردە جوق جاساندى قيىرشىق تاستىڭ قادىرىن جوعارى باعالاپ, تەرەڭىرەك تۇسىنگەنىمىز ءجون دەمەكپىز.
ساكەن مۇرات ۇلى,
جۋرناليست.
ورال.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
مەدەت دوسىموۆ.
ال جوعارىدا اتالعان قۇرىلىمدار جاساندى قيىرشىق تاستى تاسقالا اۋدانى اۋماعىنداعى كرەمنيلى تاۋ جىنىسىنان الۋ جوباسىن ەنگىزۋ ۇستىندە. تاياۋدا شاعىن كولەمدە جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ جۇمىستارى بۇل ءونىم حيميالىق, فيزيكالىق كورسەتكىشتەرى بويىنشا تابيعي قيىرشىق تاستان ەش كەم تۇسپەيتىنىن كورسەتتى. سالماعى جاعىنان دا جەڭىل. جەرگىلىكتى شيكىزاتتان جەرگىلىكتى جەردە ءوندىرىلگەننەن سوڭ ونىڭ باعاسى دا تومەن بولارى انىق.
ماركەنتينگتىك زەرتتەۋلەر كورسەتىپ وتىرعانداي, ونىڭ تونناسىنىڭ قۇنى 4-4,5 مىڭ تەڭگە بولماقشى. ال بۇگىن وندىرىستىك نەگىزدە ۇلكەن كولەمدە, ياعني 200 توننا كرەمنيلى تاۋ جىنىسىنان 200 توننا كولەمىندە ءونىم الۋ جوسپارلانىپ وتىر. ول ونىمگە ءبىر اپتا بويى جەرگىلىكتى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ زەرتحانالارىندا زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. زەرتتەۋ وڭ ناتيجە بەرسە, ول كەڭ كولەمدە وندىرىسكە ەنگىزىلمەكشى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى دامير ەگىزباەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, مۇنداي جوبا ەلىمىز تۇگىلى, الەمدە دە جوق. ەگەر ءبارى ويداعىداي بولسا, ءونىمدى الەمدىك نارىققا شىعارۋعا مۇمكىندىك مول. ورتالىق جاساندى شاعىل تاستى ءوندىرۋ تەحنولوگيالارىنىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناۋى ءۇشىن 45,5 ملن. تەڭگە سوماسىندا گرانت ءبولدى. ول سىناقتار ازىرگە ءساتتى جۇزەگە اسۋدا.
– جوبامىزدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – ونىڭ تەحنولوگياسىنىڭ قاراپايىمدىلىعىندا. دالادان اكەلىنگەن جىنىس ءبىرىنشى ۇنتاقتالادى. سوسىن ارنايى اينالمالى پەشتە 1,1 مىڭ گرادۋس ىسسىلىقتا كۇيدىرەدى. ءسويتىپ, ءونىم دايىن بولادى. ءبىزدىڭ بۇل تەحنولوگيامىز ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, ونىڭ قولدانۋ اياسى كەڭ. ياعني ونى قۇرىلىستا, قۇرىلىس ماتەريالدارىن دايىنداۋدا, اۆتوكولىك جانە جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولدارىن سالۋدا پايدالانىلادى, – دەيدى جوبا اۆتورى, جاڭگىر حان باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سارسەنبەك مونتاەۆ.
باتىس قازاقستاندىق عالىمداردىڭ بۇل جوباسى وتكەن جىلى «كوممەرتسيالاندىرۋدىڭ رەاكتورى» اتتى حالىقارالىق كورمەگە قويىلىپتى. وسى كورمەدە شەتەلدىك كاسىپكەرلەر تاراپىنان وعان قىزىعۋشىلىق بايقالعان. سولاردىڭ ءبىرى – لاتۆيالىق كاسىپكەر ۆيسامنتس مەنديۋكس. ول سىناق شاراسىنا قاتىسۋ ءۇشىن ريگادان ارنايى كەلىپتى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى ويداعىداي بولسا, وسى باعىتتا قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمەن بىرگە جۇمىستانۋ جوسپارىندا بار. – قىتايلىقتار افريكا ەلدەرىنە جول سالۋ ىسىنە كىرىسىپ جاتىر, – دەدى لاتۆيالىق كاسىپكەر. – ولار ون جىل ىشىندە 1 تريلليون دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالماقشى. اتالمىش جوباعا وسى ونىممەن قاتىسۋ ويىمىزدا بار».
ولاي بولسا وزىمىزدە بار, وزگەلەردە جوق جاساندى قيىرشىق تاستىڭ قادىرىن جوعارى باعالاپ, تەرەڭىرەك تۇسىنگەنىمىز ءجون دەمەكپىز.
ساكەن مۇرات ۇلى,
جۋرناليست.
ورال.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
مەدەت دوسىموۆ.
