كەدەن وداعىنا قاجەتتى زاڭدار قابىلداندى

كەشە سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا ونعا تارتا كەدەن وداعى جۇمىسىن جۇيەلەيتىن زاڭدىق قۇجاتتار قارالدى. قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ بايانداپ بەرگەن زاڭ جوبالارى دەپۋتاتتار تاراپىنان ءبىراۋىزدان قولداۋ تاپتى.سونداي-اق كەشەگى وتىرىستا دە­پۋتاتتار نازارىنا ەكونوميكا­لىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى جانار ايتجانوۆا بەس زاڭدىق قۇجات ۇسىن­دى. اتاپ ايتقاندا, “قا­زاقستان رەس­پۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسى اراسىنداعى كەدەن وداعىن قا­لىپ­تاستىرۋ شەڭ­بەرىندە حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋ تۋرالى شارتتى را­تيفي­كا­تسيالاۋ تۋرالى” جانە “2010 جىلعى 28 مامىرداعى قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فە­دەراتسياسى اراسىنداعى كەدەن وداعىن قالىپتاستىرۋ شەڭبەرىندە حالىقارالىق شارتتاردى قولدانۋ تۋرالى شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيا­لاۋ تۋرالى”, سونداي-اق جەكە تۇل­عا­­لار­دىڭ جەكە پايدالانۋعا ارنال­عان تاۋارلاردى كەدەن وداعىنىڭ كەدەن­دىك شەكاراسى ارقىلى وتكىزۋ جانە ولاردى شىعارۋعا بايلا­نىس­تى كە­دەندىك وپەراتسيالاردى جاساۋ ءتارتىبى تۋرالى; كەدەن وداعىنىڭ كەدەندىك اۋماعىندا ەركىن (ار­نايى, ەرەكشە) ەكونوميكالىق اي­ماقتار جانە ەر­كىن كەدەندىك اي­ماقتىڭ كەدەندىك ءرا­سىمى ماسەلەلەرى جونىندەگى جانە ەر­كىن قويمالار مەن ەركىن قويمانىڭ كەدەندىك ءراسىمى تۋرالى كەلىسىمدەردى را­تيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوبا­لارى ۇسىنىلدى. مينيستر ءوز سوزىندە كەلىسىم باج سالىعىن تولەمەي وتكىزۋدىڭ قۇندىق, ساندىق جانە سالماقتىق نورمالا­رىن بەكىتەتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇگىنگى تاڭدا باج سا­لى­عىن تولەمەي 50 كيلوگرامم جانە 1 مىڭ اقش دول­لارىنا دەيىن تاۋاردى تەگىن الىپ وتۋگە بولادى. كەلىسىمگە سايكەس, قازاقستاندىق مولشەر 50 كيل­لوگرامم دەپ الى­نىپ, باج سالى­عى رەسەيدىكىندەي 1500 ەۋروعا كوتە­رىلىپ وتىر. ياعني, بىرىڭعاي ستاۆكاعا سايكەس, كەدەن قۇنىنان 30 پايىزعا دەيىن, وسى رەتتە ءاربىر ارتىق كي­لوگرامم ءۇشىن 4 ەۋرودان كەم ەمەس سوما تولەنۋى ءتيىس. “كەدەن وداعى تاۋارى” دەگەن تۇسىنىك تە ەنگىزىلىپ, تاۋارلاردىڭ قايدان شىققانى ايقىندالاتىنى دا بەلگىلى بولدى. حاتتامانى را­تي­فيكاتسيالاۋ ەلىمىز­دىڭ حالىقارا­لىق مىندەتتەمەلە­رىن ورىنداۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز قالايدى. سوڭعى كەلىسىمدەر يمپورت­تىق تاۋارلاردى ەلدىڭ ەكونومي­كا­لىق ايماقتارىندا نەمەسە ەركىن قوي­مالاردا ورنالاستىرۋ مەن پايدا­لانۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى. سەناتور عاريفوللا ەسىمنىڭ سۇراعىنا وراي جاۋابىندا مي­نيستر كەدەندىك باج سالىعىنىڭ ءتو­لەنۋىن ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساۋدا­سىنىڭ ءۇش­تەن ءبىر بولىگى ەۋرو­پا­لىق وداق ەلدەرىمەن بايلانىستى ەكەندىگىمەن ءتۇسىندىردى. جەكە تۇل­عالاردىڭ سىرت­تان جەڭىل اۆتوكولىك اكەلۋىنە جە­ڭىل­دىكتەر قاراستىرىل­عانىنا باي­لانىستى تۇسىنىك بەرۋىن سۇراعان باۋىرجان مۇحامەدجانوۆ مۇنداي جەڭىلدىكتەر جاڭا اۆتو­كولىكتەر اكە­لۋشىلەرگە جۇرمەي مە, دەگەن ساۋال قوي­دى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ءۇستى­مىزدەگى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ 3-5 جىل پايدالانۋدا بولعان جەڭىل اۆتوكولىكتەر ءۇشىن سالىق 35 پايىزدى قۇراعان. بۇل قوزعالت­قىش­تىڭ ءاربىر سانتيمەترىنە 1,2-2,8 ەۋرو بولادى ەكەن. ال 5 جىلدان اسقان اۆتوكولىكتەرگە 2,5-5 نەمەسە 8 ەۋرو دەپ بەكىتىلىپتى. جاڭا ەرەجەگە ءساي­كەس, ەندى قازاقستاندىقتار جىلىنا ءبىر رەت جەڭىلدىك بويىنشا 1 اۆتو­كولىك اكەلۋگە قۇقىلى. 3-10 جىل پاي­دالانۋدا بولعان كولىكتەرگە سا­لىقتىق ستاۆكا 0-0,35-تەن 0,6 ەۋروعا دەيىن بەلگىلەنىپ, سالىقتىق تولەم 5-6 ەسەگە دەيىن تومەندەمەك. وسى­لايشا زاڭ جوبالارىن جان-جاقتى تالقىلاعان سەناتورلار ولاردى قابىلداۋدى ۇيعاردى. جالپىسىندا, سەناتورلار كۇن تارتىبىنە ەنگىزىلگەن 26 ماسەلەنى قاراپ, ولار بويىنشا ءتيىستى شە­شىم­­دەر قابىلدادى. ولاردىڭ قاتا­رىن­دا جەردى قاشىقتىقتان زوندتاۋ, “بايقوڭىر” كەشەنىنە بارۋ ءتارتىبى, قازاق-نەمىس ۋنيۆەر­سيتەتىن دامىتۋ, قىتاي گاز قۇبى­رىن سالۋ مەن پاي­دالانۋ سياقتى ماڭىزدى زاڭدىق قۇ­جاتتار دا بار. اتالعان پلەنارلىق وتىرىس سە­نات­تىڭ جازعى دەمالىس الدىنداعى سوڭعى وتىرىسى بولدى. اسقار تۇراپباي ۇلى.