فوتو: ن.بايبۋلين
وتىرىس بارىسىندا ەكى وقىلىمدا قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە رەزەرۆتەگى اسكەري قىزمەت جانە جەكەلەگەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قارۋلى كۇشتەردى, باسقا دا اسكەرلەر مەن اسكەري قۇرالىمداردى رەزەرۆتىك كۇشتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز قۇرۋعا باعىتتالعان.
«زاڭ رەزەرۆتەگى اسكەري قىزمەتتى وتكەرۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى مەن شارتتارىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. وسى ماقساتپەن «رەزەرۆتەگى اسكەري ادامداردىڭ» مارتەبەسى, ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى ايقىندالدى. اسكەري قىزمەتىن رەزەرۆتە وتكەرەتىن ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ماسەلەسى دە رەتتەلىپ وتىر. ماقۇلدانعان زاڭ قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ الەۋەتىن جانە ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرۋعا وڭ ىقپالىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى پالاتا توراعاسى.
زاڭ ارقىلى ازاماتتاردىڭ رەزەرۆتەگى اسكەري قىزمەت وتكەرۋ مەرزىمى مەن ءتارتىبى, ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى جانە قويىلاتىن تالاپتار مەن شەكتەۋلەر بەلگىلەنەدى. ناقتى ايتقاندا, ارناۋلى مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا قىزمەت وتكەرەتىن, ۆاحتالىق ادىسپەن نە اۋىسىمدىق جۇمىستا ىستەيتىن ازاماتتار رەزەرۆتەگى اسكەري قىزمەتكە قابىلدانبايدى. بۇدان باسقا, زاڭدا اسكەري قىزمەتشىلەرگە 2016 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ تاعايىندالعان ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارى ءۇشىن زەينەتاقى تولەمدەرىن جىل سايىنعى يندەكستەۋ جونىندەگى نورمالار قاراستىرىلعان. سونداي-اق جەتكىلىكتى ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارى بار كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە كەلىسىمشارت مەرزىمى وتكەننەن كەيىن زەينەتاقى تولەمدەرىنە قۇقىق بەرىلەدى.
سونىمەن قاتار پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءبىرتۇتاس ەنەرگەتيكالىق جۇيەلەرىنىڭ قاتار جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى قاراپ, ماقۇلدادى. كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ەنەرگەتيكالىق جۇيەلەرىنىڭ قاتار جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە جانە قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق جۇيەلەرىندەگى رەتتەۋشى قۋاتتاردىڭ تاپشىلىعىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق سەنات دەپۋتاتتارى «بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءبولۋدى باقىلاۋ جونىندەگى كۇشتەرىنە (UNDOF) رەسۋرس ۇسىناتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» جانە «2024 جىلعى 14 اقپانداعى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ءبولۋدى باقىلاۋ جونىندەگى كۇشتەرىنە (UNDOF) رەسۋرس ۇسىناتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا حاتتار الماسۋ نىسانىنداعى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭداردى قاراپ, ماقۇلدادى.
تالقىلاۋ كەزىندە اتاپ وتىلگەندەي, بۇل كەلىسىمدەردى راتيفيكاتسيالاۋ قازاقستانعا بۇۇ-نىڭ تۇراقتى ءارى سەنىمدى سەرىكتەسى رەتىندە حالىقارالىق بىتىمگەرشىلىك ميسسياسىنا قوسىلۋعا جانە وعان ءوز ۇلەسىن قوسۋعا جول اشادى. مەموراندۋمدار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بىتىمگەرشىلىك قىزمەتىنىڭ قۇقىقتىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق نەگىزدەرىن بەلگىلەيدى, پەرسونالدى, تەحنيكانى جانە ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتۋدى بەرۋ ءتارتىبىن, سونداي-اق, قارجىلاندىرۋ جانە شىعىنداردى وتەۋ تەتىگىن ايقىندايدى. قۇجاتتار UNDOF قۇرامىنداعى قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ مارتەبەسىن, ولاردىڭ تارتىپتىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىگى مەن مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ شارالارىن بەكىتەدى. مەموراندۋم اياسىندا بۇۇ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ميسسياعا قاتىسۋىنا بايلانىستى شىعىستاردى وتەۋگە مىندەتتەمە الادى.
وتىرىس كەزىندە سەناتورلار وزەكتى ماسەلەلەرگە قاتىستى دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن دا جولدادى.
اندرەي لۋكين كوكتەمگى سۋ تاسقىنى ماۋسىمىنىڭ جاقىنداعانىنا نازار اۋدارىپ, ەلدەگى گيدروتەحنيكالىق نىسانداردىڭ اپاتتى جاعدايىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. وسىعان بايلانىستى دەپۋتات جاعدايدى جاقسارتۋعا ارنالعان شارالاردى ۇسىندى.
دارحان قىدىرالى حالىقارالىق ستاندارتتارمەن سالىستىرعاندا وتاندىق اسكەري ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ەسكىرگەنىن ايتىپ, اتالعان باعىتتاعى وزەكتى پروبلەمالاردى كوتەردى. سەناتور بۇل سالانى جەتىلدىرىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالار بويىنشا ماماندار دايارلاۋ ءۇشىن قىسقا مەرزىمدى اسكەري كۋرستار اشۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
رۋسلان رۇستەموۆ قىزىلوردا وبلىسىنداعى ەكولوگيالىق احۋالى قولايسىز اۋدانداردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى تۇيتكىلدەرگە توقتالدى. ماسەلەلەردى ءتيىمدى شەشۋ ءۇشىن ول ۇكىمەتتى قوسىمشا قارجى بولۋگە, ونىڭ ىشىندە اۋىلداردى توپتىق سۋ قۇبىرى جەلىسىنە قوسۋعا جانە باسقا دا ماڭىزدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا شاقىردى.
