1987 جىلى سالىنعان مۋزەي عيماراتىندا 11 مىڭنان اسا ەكسپونات جيناقتالسا, سولاردىڭ اراسىنداعى ەڭ قۇندى دۇنيە – ەلدەگى ءسىڭلىسى ساپۋراعا جازعان مايدان حاتتارى. قوبدا اۋدانى بۇلاق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن, تاعدىر جازۋىمەن ناعاشى اعاسى ابۋباكىر مولداعۇلوۆتىڭ وتباسىندا لەنينگراد قالاسىندا تاربيەلەنىپ, ودان ءوز ەركىمەن مايدانعا اتتانىپ, ەرلىكپەن قازا تاپقان باتىردىڭ قىسقا عۇمىرىنداعى ەرلىك جولى عاسىرلارعا اڭىز بولىپ جالعاستى.
حاتتاردىڭ دەنى 1943 جىلدىڭ باس كەزىندە مەرگەندەر مەكتەبىندە وقىپ جۇرگەندە جازىلعان. ءار حاتى ەكى پاراقتان اسادى, كوك سيامەن جازىلعان. جازۋى انىق, ارىپتەرى ءىرى. سوڭىندا «ليا» دەپ قول قويادى. 1943 جىلدىڭ 19 مامىرىندا ساپۋراعا 1942 جىلدىڭ ناۋرىزىندا بالالار ءۇيىنىڭ ياروسلاۆل وبلىسىنداعى دەرەۆنياعا كوشىرىلگەنىن, ول جەردە 7-سىنىپتى اياقتاپ, رىبينسك قالاسىنداعى اۆياتسيا ۋچيليششەسىنە وقۋعا تۇسكەنىن جازادى. 1942 جىلدىڭ 18 جەلتوقسانىندا رىبينسك قالاسىنان مەرگەندەر مەكتەبىنە وقۋعا كەلگەن. جارتى جىل وقىپ, سىناق تاپسىرىپ جاتقانىن, كوپ كەشىكپەي مايدانعا اتتاناتىنىن حابارلايدى. ساپۋرادان قازاق تىلىندە جازباعانىنا كەشىرىم سۇراپ, اقتوبەگە, اۋىلعا, اجەگە, روزاعا سالەم ايت دەيدى. ءار حاتىندا ساپاردى سۇرايدى. ساپار – ناعاشى اعاسى ابۋباكىردىڭ سوعىس باستالعان جازدا دۇنيەگە كەلگەن ۇلى. لەنينگرادتاعى اسكەري-كولىك اكادەمياسىنىڭ اسپيرانتى ابۋباكىر مولداعۇلوۆتى 1941 جىلدىڭ تامىزىندا ەۆاكۋاتسيالاۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋعا ەلگە شۇعىل شاقىرتادى. لەنينگرادتا جاس بوسانعان ايەلى ءسان مەن ءاليا قالادى. ءاليا ارتىنان جەڭگەسى سانمەن بىرگە ەلگە قايتۋ كەرەك بولاتىن. الايدا تەمىرجول ۆوكزالىندا جەڭگەسى مەن نارەستە ساپاردى پويىزعا وتىرعىزىپ, ءوزى لەنينگرادتا قالىپ قويادى.
18 ماۋسىمداعى حاتىندا مايدانداعى ناعاشىسىنىڭ مەرگەندەر مەكتەبىنە كەتكەنىن ايتىپ كەتەدى. ەسىمىن جازبايدى. بۇل جەردە اناسى مارجاننىڭ تاعى ءبىر ءىنىسى بەيسەنباي حابيەۆتى مەڭزەپ وتىر. سوعىس جىلدارى مايداندا اسكەري تەرگەۋشى بولىپ قىزمەت ەتكەن ناعاشىسى جولى تۇسكەندە الياعا سوعىپ كەتىپ وتىرعان. ناعاشىسىمەن ارادا قانداي اڭگىمە بولعانى جازىلماسا دا, ءاليانىڭ «ۋ مەنيا بىل دياديا, نو و نەم يا پيسات نە بۋدۋ» دەپ قىسقا قايىرعانى ايتپاسا دا بەلگىلى بولىپ تۇر. الدىڭعى شەپتەگى جاستاردىڭ قالاي اجال قۇشاتىنىن تالاي كورگەن اسكەري تەرگەۋشى 18 جاسقا تولماعان قارىنداسىن كوزسىز ارەكەتتەردەن ساقتاندىرىپ وتىرسا كەرەك. ءاليا مەرگەندەر مەكتەبىنە كەڭەس وداعىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جاستاردىڭ اعىلىپ كەلىپ جاتقانىن, بىراق ىشىندە بىردە-ءبىر قازاق قىزىنىڭ بولماعانىنا قىنجىلادى. ياروسلاۆل قالاسىندا جەتىمدەر ۇيىندە تاربيەلەنگەن ەكى قۇربىسىمەن حات الماسىپ تۇراتىنىن, ونىڭ ءبىرى سول قالادا تىگىنشى بولىپ جۇمىس ىستەسە, ەكىنشى قۇربىسىنىڭ بالالار ۇيىندە تاربيەشى بولىپ قالعانىن ايتادى. حاتىنىڭ سوڭىندا ءاليانىڭ ەلگە دەگەن ساعىنىشى قاتتى سەزىلەدى. مايدانعا كىرەر الدىنداعى بەلگىسىزدىك كوڭىل كۇي...
ءاليا نۇرمۇحامبەتقىزى – بالتىق مايدانى 22-ارميا 54-اتقىشتار بريگاداسىنىڭ مەرگەنى. 1943 جىلدىڭ تامىزىنان سوعىسقا كىرىپ, 1944 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا پسكوۆ وبلىسى نوۆوسوكولنيكي اۋدانىن ازات ەتۋ كەزىندە ەرلىكپەن قازا تاپتى.
اقتوبە وبلىسى
