كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
جەڭىستىڭ ماڭگىلىك الاۋىنىڭ جانعانىنا بيىل 80 جىل تولدى. دەسەك تە, سۇم سوعىستىڭ حالىقتىڭ باسىنا قانداي قارا بۇلت ۇيىرگەنىن تىلمەن ايتىپ جەتكىزۋ استە مۇمكىن ەمەس. كەيبىر دەرەكتەردى كوزىڭىز شالعاندا تۇلا بويىڭىز تۇرشىگىپ, زۇلمات اتاۋلىعا ەرىكسىز لاعنەت جۋدىراسىز.
ماسەلەن, سونداي ايانىشتى كورىنىستى سيپاتتاعان «انا كەگىن الۋدامىز» اتتى ماقالا «سوتسياليستىك قازاقستان» (قازىرگى «Egemen Qazaqstan») گازەتىنىڭ 1943 جىلدىڭ 13 ماۋسىمىنداعى №123 سانىندا جارىق كورىپتى. الاقانداي ماقالانىڭ اۆتورى – ابدىكەر ابىلداەۆ:
«شابۋىلدى ۇرىستاردىڭ كەزى. ءبىز ءبىر سەلوعا كىرىپ كەلدىك. نەمىستەر بۇل كەزدە سەلونىڭ باتىس جاق شەتىندە ۇرىسا وتىرىپ, سىتىلىپ شىعىپ بارا جاتىر ەدى. مينومەتىمىزدى ورناتايىق دەپ شەتتەگى ءبىر ءۇيدىڭ اۋلاسىنا كىرە بەرىپ مىنانداي ءبىر ايانىشتى كورىنىسكە تاپ كەلدىك. ءۇيدىڭ تابالدىرىعىندا قانعا بويالعان ءبىر جاس انا ءومىرىنىڭ اقىرعى مينۋتتارىن ازاپپەن وتكىزىپ جاتىر ەكەن. نەمىستەر ونىڭ ومىراۋىن كەسىپ كەتكەن. 7-8 ايلىق جاس ءسابي اناسىنىڭ ءتوسىن ايمالاپ, ق ۇلىنداي شىرقىرايدى», دەپ جازادى.
بۇل جولداردى وقىپ وتىرىپ, انا مەن بالانى ايايسىڭ! مۇقاعاليدىڭ:
«...قانداي عانا انادان تۋادى ادام,
سابيلەردىڭ ۇيقىسىن قۋالاعان؟
و, تىنىشتىق! تىنىشتىق قانداي راحات!
قانداي راحات سابيلەر جىلاماعان!» دەگەن ولەڭى ەرىكسىز ءتىلىڭنىڭ ۇشىنا ورالا كەتەدى.
اۆتور ماقالانى «ازدان سوڭ انا كوزىن اشىپ, سابيىنە قارادى دا, سودان كەيىن بەتىن بىزگە قاراي بۇردى. ونىڭ كوزقاراسىندا ءبىر ءتۇرلى جىلى شىراي, جاقىندىق سەزىمى كورىنگەندەي بولدى. باسىن سۇيەپ, بوبەگىن تونىمىزعا وراپ كوتەرىپ وتىرعان ءبىزدى كورىپ, ريزالىق سەزىم ءبىلدىردى. ءبىز مىلتىعىمىزدى بەكەم قىسا ءتۇسىپ, «سەنىڭ كەگىڭدى جىبەرمەيمىز» دەدىك. انا كۇرسىنىپ تەرەڭ دەم الدى دا, كوزىن جۇمدى» دەپ جالعايدى.
زۇلمات سوعىستىڭ كەسىرىنەن اجال قۇشقان انا كىم؟ انا باۋىرىنداعى بالا قازىر ومىردە بار ما؟ «انانىڭ كەگىن الۋدامىز» دەپ جان سىرىن گازەتكە جازىپ وتىرعان اۆتور ابدىكەردىڭ كەيىنگى تاعدىرى قانداي بولدى؟ ءبىرى دە بەلگىسىز!
ءبىز جوعارىدا جازۋشى رەماركتى مىسال ەتتىك قوي. قالامگەر مايدان شەبىنە العاش كىرگەن ساربازدىڭ شالبارىن بىلعاپ الاتىنىن جازبايتىن با ەدى؟ وسىلايشا, جالعان ۇرانشىلدىقتان ۇرەي مەن قورقىنىشتىڭ قانشالىق الىستا جاتقانىن تاپتىشتەپ تۇسىندىرمەيتىن بە ەدى؟ جازۋشى جاستاردىڭ سوعىستان العان رۋحاني جارالارىن سۋرەتتەپ, «جوعالعان ۇرپاق» تۇسىنىگىن پايدالانباۋشى ما ەدى؟
سونداي «جوعالعان ۇرپاقتاردىڭ» باسىنان قانداي قيلى تاعدىر وتكەنىن تەرەڭ ءتۇيسىنۋ ءۇشىن دە كونە دەرەكتەردى جاڭعىرتىپ قويعاننىڭ ابەستىگى جوق سەكىلدى.