كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
بەكتىباي جىلقىباەۆ 1941 جىلى 16 ماۋسىمدا رەسەيدىڭ چكالوۆ وبلىسىنىڭ دومباروۆسك اۋدانىنان مايدانعا اتتانعان. رەسەيدە دۇنيەگە كەلىپ, سول جاقتان اسكەرگە الىنعاندىقتان دا بولار, بىرنەشە مەملەكەتتىك ماراپات العان وعلان تۋرالى قازاق ءباسپاسوزى كوپ جازباپتى.
ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان ماقالادا بەكتىباي جىلقىباەۆ مايدانعا العاش كەلگەندە كوپكە دەيىن كوڭىلى كونشىمەي جۇرگەنى, مۇنىڭ سەبەبىن سۇراعاندارعا: ء«الى كۇنگە دەيىن جاۋدىڭ ءبىر سامولەتىن اتىپ تۇسىرە العانىم جوق. جۇرتقا نە ايتپاقپىن؟», دەگەن ەكەن.
ء«بىر كۇنى جاۋدىڭ ءتورت سامولەتى ءبىزدىڭ اسكەرلەردىڭ توبەسىنە ءشۇيىلدى. بەكتىباي زەڭبىرەگىنىڭ اۋزىن توبەدەن تونگەن سامولەتتەرگە بۇرىپ:
– اتىڭدار! – دەپ كوماندا بەردى. زەڭبىرەك كۇنشە كۇركىرەي قالدى. جاۋدىڭ الدا كەلە جاتقان سامولەتى كەنەت ورتەنىپ, جانعان بويى تومەن قۇلديلادى. جىلقىباەۆ وقتىڭ بەتىن جاۋدىڭ باسقا سامولەتىنە اۋداردى. سوۆەت زەنيتچيگىنىڭ سىڭايىن تانىعان نەمىس سامولەتتەرى شۇعىل بۇرىلىپ كەرى قايتتى.
جاۋ سامولەتتەرى كەتكەن سوڭ, بەكتىباي اتىپ تۇسىرىلگەن «مەسسەرشميدتىڭ» نەۆا جاعاسىندا جانىپ جاتقانىن كوردى. كوپتەن بەرى كوڭىلىندە تۇيتكىل بولىپ جۇرگەن ارمانى ورىندالعانداي بولدى», دەيدى اۆتور.
ۇشاقتى جويعان باتىردىڭ كوڭىلىندەگى تۇيتكىل تاراپ, سەنىمى كۇشەيىپ, شيرىعا تۇسكەنگە ۇقسايدى. بىرتە-بىرتە بەكتىباي ۇشاق اتىپ ءتۇسىرۋدىڭ شەبەرىنە اينالعان.
«جاۋدىڭ بارلاۋشى سامولەتتەرى وتكەل ۇستىنەن ەرسىلى-قارسىلى ۇشىپ, اينالسوقتاپ شىقپاي قويدى. نەمىستەردىڭ تاياۋ ۋاقىتتا وتكەلدى بومبالايتىنى ءمالىم بولدى. سوۆەت زەنيتچيكتەرى كوزدەرىن كوككە تىگىپ, مۇقيات باقىلاي باستادى. ەرتەمەن ءبىر توپ «يۋنكەرس» ءبىزدىڭ بولىمشەلەردىڭ ۇستىنە ءتۇيىلدى. جاۋ سامولەتىنە ءبىرىنشى بولىپ جىلقىباەۆ وق اتتى. ونىڭ اتقان سناريادتارى جاۋ سامولەتىنىڭ بىرىنە ءتيدى. ورتەنگەن «يۋنكەرس» شىر كوبەلەك اينالىپ, تومەن اقتى. مىنە, تاعى دا ءبىر توپ «يۋنكەرس» ۇشىپ كەلەدى. ولار ۇشقان بەتتەرىمەن باتارەياعا ءشۇيىلدى. بىراق سوۆەت ەرلەرىنىڭ جاۋدىرعان وعىنا توتەپ بەرە الماي, بىتىراي باستادى. ءشۇيىلىپ بومبا تاستاماق بولعان ءبىر «يۋنكەرستى» جىلقىباەۆ تاعى دا اتىپ ءتۇسىردى».
م.كوزلوۆ پەن م.وسمولوۆسكي اتتى اعا لەيتەنانتتار جازعان ماقالانىڭ سوڭىندا بەكتىباي جانىپ جاتقان سناريادتار جاشىگىن ءوشىرىپ, باتىرلىعىنىڭ ارقاسىندا ءبىر زەڭبىرەكتى ورتتەن امان الىپ قالعانىن, كەيىننەن سول زەڭبىرەكپەن تاعى دا فاشيستەردىڭ 8 ۇشاعىن اتىپ تۇسىرگەنىن بايانداعان.
مايدانداعى اقتاڭداقتاردىڭ جوقشىسى بولىپ جۇرگەن «اتامنىڭ اماناتى» قورىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ارقىلى اتى-سويى قازاققا بەيمالىم بولىپ كەلگەن بەكتىباي جىلقىباەۆ تۋرالى مالىمەتتەردى تاپتىق.
بەكتىباي جىلقىباەۆ 1942 جىلدىڭ 1 قازانىندا جاۋ اسكەرىنىڭ 5 ۇشاعىن جويىپ, ناتيجەسىندە, 189 ۇشاقتىڭ شابۋىلىن توقتاتىپ, «قىزىل جۇلدىز» وردەنىنە ۇسىنىلىپتى. كەيىپكەرىمىز ول ماراپاتتى الدى ما, المادى ما, ول جاعى بەلگىسىز. بەلگىلىسى, سوعىس كەزىندە باس باسىلىم ماقالا جاريالاعان باتىر ەل سەنىمىن اقتاپ, ارادا ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن دە اۋە شايقاستارىن تويتارىپ, شەبەرلىگى مەن باتىرلىعىنىڭ ارقاسىندا نەمىستەردىڭ بىرنەشە ۇشاعىن اتىپ ءتۇسىرىپتى. دەمەك قازاق بەكتىباي جىلقىباەۆ سىندى باتىرى بار ەكەنىن ەشقاشان دا ۇمىتپاۋعا ءتيىس.
