سۋرەتتى تۇسىرگەندەر – ا.دۇيسەنباەۆ, ە.ۇكىباەۆ
ەكونوميكالىق بايلانىستى جانداندىراتىن مۇمكىندىك
مارتەبەلى مەيماننىڭ قۇرمەتىنە ساراي الدىنداعى الاڭدا قۇرمەت قاراۋىلى ساپ تۇزەپ تۇردى. اسكەري وركەستر قازاقستان مەن يوردانيانىڭ مەملەكەتتىك ءانۇراندارىن ورىندادى. قۇرمەت قاراۋىلى روتاسى باستىعىنىڭ راپورتىنان كەيىن مەملەكەتتەر باسشىلارى كەلىسسوز زالىنا باردى.
پرەزيدەنت, ەڭ الدىمەن, كورول II ابداللانىڭ بيلىك باسىنا كەلگەنىنە شيرەك عاسىر تولۋىمەن قۇتتىقتاپ, ونىڭ يوردانيا حالقىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە جانە ەلدىڭ ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ مەن حالىقارالىق ارەناداعى ابىروي-بەدەلىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان جاسامپاز باستامالارىنىڭ ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋىنا تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ەكى ەل اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقانى ءۇشىن يوردانيا كوشباسشىسىنا العىس ايتتى.
پرەزيدەنتتىڭ پىكىرىنشە, يوردانيا – بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا بەيىل ەل رەتىندە حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان مويىندالعان مەملەكەت.
– بۇل ساپارىمنىڭ ماقساتى – ءبىزدىڭ قارىم-قاتىناستارىمىزعا, دوستىعىمىز بەن ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارىمىزعا تىڭ سەرپىن بەرۋ. الەمدە ورىن الىپ جاتقان ۇدەرىستەرگە قاتىستى كوزقاراسىمىز بەن وعان بەرەتىن باعامىز ورتاق دەپ سانايمىن. سونىمەن قاتار ءبىز ساياسي دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىعىمىزدى تەرەڭدەتە تۇسۋگە نيەتتىمىز. ءبىزدىڭ ايقىن جوسپارىمىز بار. تاياۋ بولاشاقتا ناقتى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزىپ, ونىڭ وڭ ناتيجەلەرىن كورەتىنىمىزگە سەنىمدىمىن. ءبىز ءوزارا ىقپالداستىعىمىزدىڭ اياسىندا ايانباي جۇمىس ىستەۋگە دايىنبىز. يوردانيانى دوستاس مەملەكەت دەپ سانايمىز. ەكى ەلدى بايلانىستىراتىن دۇنيە كوپ, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىن قابىلداناتىن بىرلەسكەن مالىمدەمە مەن كەلىسىمدەر قازاقستان –يوردانيا ىنتىماقتاستىعىن ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى كۇن ءتارتىبىنىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا ارتتىرۋعا قوس تاراپ تا مۇددەلى ەكەنىن بىلدىرەدى.
ءوز كەزەگىندە يوردانيا كورولى II ابداللا قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساپارى ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق بايلانىستاردى ودان ءارى كەڭەيتۋگە مول مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
– ءوزىڭىزدى جانە ءسىزدىڭ قۇرمەتتى دەلەگاتسياڭىزدى يوردانيادا قارسى العانىما قۋانىشتىمىن. بۇگىن ەكونوميكالىق بايلانىستاردى جانداندىرۋعا جانە جەكە سەكتور ءۇشىن مول مۇمكىندىكتەر اشىلادى. بۇل وتە ماڭىزدى, – دەدى يوردانيا كورولى.
كەلىسسوز بارىسىندا تاراپتار ساۋدا, ينۆەستيتسيا, ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك-لوگيستيكا, تۋريزم, ەنەرگەتيكا, تسيفرلاندىرۋ جانە فارماتسەۆتيكا سەكىلدى نەگىزگى سەكتورلارداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگىن ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلادى.
ەكى ەلدىڭ مادەني-گۋمانيتارلىق ىقپالداستىعىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا ءمان بەرىلدى. قازىرگى كەزدە قازاقستاننىڭ مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىندا يوردانيانىڭ 300-گە جۋىق ازاماتى ءبىلىم الىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى مەن يوردانيا كورولى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى جونىندە پىكىر الماستى.
كەزدەسۋ سوڭىندا پرەزيدەنت يوردانيا كورولىن قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
بىرلەسكەن مالىمدەمە
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يوردان حاشيميت كورولدىگىنىڭ كورولى II ابداللا بەن ءال-حۋسەين بىرلەسكەن مالىمدەمە قابىلدادى.
مەملەكەت باسشىسى بىرلەسكەن مالىمدەمەدە كورولدى تاققا وتىرعانىنا 25 جىل تولۋىمەن قۇتتىقتادى. بۇل مەرەيلى داتا بىلتىر تويلانعان ەدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلى مارتەبەلىنىڭ پاراساتتى باسشىلىعىمەن ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, اكىمشىلىك جانە باسقا دا سالالاردى قامتيتىن اۋقىمدى رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
كورول II ابداللا بەن ءال-حۋسەين قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىقارالىق باستامالارىنا, قازاقستاندا ەكونوميكانى جاڭعىرتۋ, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە الەۋمەتتىك ادىلدىكتى نىعايتۋ باعىتىندا جۇرگىزىپ جاتقان رەفورمالارىن قولدايتىنىن جەتكىزدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ورتاق قۇندىلىقتار مەن مۇددەلەرگە نەگىزدەلگەن ەكىجاقتى بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ ماڭىزىن, بارلىق دەڭگەيدەگى جان-جاقتى ديالوگتى الداعى ۋاقىتتا دا جانداندىرۋعا ۇمتىلىستارىن راستادى.
بىرلەسكەن مالىمدەمەدە ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ينفراقۇرىلىم, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, وڭدەۋ ونەركاسىبى جانە فارماتسەۆتيكا سياقتى سالالاردا ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ قاجەت ەكەنى ايتىلعان. ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ارتتىرۋ جانە ءتۇرلى سەكتورلاردا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا جاڭا مۇمكىندىكتەردى زەردەلەۋگە ۋاعدالاستىق جاسالدى.
تاراپتار اتوم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ اياسىن كەڭەيتۋگە دايىن ەكەنىن راستادى.
ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن كولىك جانە لوگيستيكا باعىتتارىن, سونىڭ ىشىندە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن دامىتۋدىڭ ماڭىزىنا نازار اۋدارىلدى. اتالعان سالالارداعى ءارتۇرلى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كەلەشەگىن زەردەلەۋگە نيەت تانىتىپ, تۋريزم سالاسىن دامىتۋ مەن ىسكەرلىك بايلانىستاردى جانداندىرۋ ءۇشىن ەكى ەل اراسىندا تىكەلەي اۋە قاتىناسىن اشۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋعا قوس تاراپ تا مۇددەلى ەكەنىن ءبىلدىردى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە, سونىڭ ىشىندە ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلار الماسۋعا, بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى مەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى ازىرلەۋگە كەلىستى. ولار سونداي-اق حالىقتار اراسىنداعى دوستىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن كورمەلەر مەن مادەني كۇندەر سەكىلدى بىرلەسكەن ءىس-شارالار ۇيىمداستىرۋ ارقىلى مادەني بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋگە نيەتتى ەكەنىن ايتتى.
تاراپتار بيىل استانا مەن اممان قالالارى باۋىرلاستىعىنىڭ 20 جىلدىعى اياسىندا فەستيۆالدار, كورمەلەر جانە ورنىقتى دامۋ مەن تەحنولوگيالار سالاسىندا تاجىريبە الماسۋ سەكىلدى بىرلەسكەن مادەني جانە ىسكەرلىك شارالار وتكىزۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستارعا تىڭ سەرپىن بەرىپ, مۇلدەم جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا ىقپال ەتەتىن كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسىنە كوڭىل تولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن II ابداللا بەن ءال-حۋسەين ەكى ەل ۇكىمەتتەرىنە ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني جانە گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاقستان – يوردانيا ۇكىمەتارالىق كوميسسياسىنىڭ وتىرىستارىن تۇراقتى تۇردە وتكىزۋدى, سونداي-اق ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەشەگى زور باعىتتارىن انىقتاۋ ءۇشىن ىسكەرلىك كەڭەستىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.
بۇعان قوسا تاراپتار حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەر, سونىڭ ىشىندە تاياۋ شىعىستاعى جاعداي جونىندە پىكىر الماستى.
كورولدى «التىن قىران» وردەنىمەن ماراپاتتادى
قاسىم-جومارت توقاەۆ يوردانيا كورولى II ابداللا بەن ءال-حۋسەينگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك ناگراداسى – «التىن قىران» وردەنىن تابىستادى.
پرەزيدەنت ماراپاتتاۋ راسىمىندە سويلەگەن سوزىندە قازاقستان مەن يوردان حاشيميت كورولدىگىنىڭ اراسىندا بەرىك سەرىكتەستىك قاتىناستار ورناعانىن, كورول ءىى ابداللانىڭ قازاق-يوردان بايلانىستارىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى.
– ۇلى مارتەبەلى كورولدىڭ اينىماس نيەتىنىڭ ارقاسىندا ءبىز ەكونوميكا مەن ينۆەستيتسيالىق ىقپالداستىقتان باستاپ مادەني جانە ءبىلىم سالالارىنا دەيىن ءوزارا مۇددەمىزگە ساي كەلەتىن ىنتىماقتاستىعىمىزدى نىعايتتىق. اسا كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى, بەيبىتشىلىكتىڭ قورعانى ءارى دانالىقتىڭ ۇلگىسى رەتىندە ءسىزدىڭ ءىسىڭىز الەمدەگى كوپ ادامعا جىگەر بەرەدى. قازاقستان حالقى ءسىزدى ەرەكشە قۇرمەتتەيدى. يوردانيانىڭ تەك سەرىكتەس قانا ەمەس, ناعىز دوستاس ەل ەكەنىن ماقتان تۇتامىز. ۇلى مارتەبەلى كورولدىڭ بايىپتى باسشىلىعىمەن يوردانيا وڭىردەگى تۇراقتىلىقتى, دىنارالىق ديالوگتى جانە گۋمانيتارلىق قىزمەتتى ىلگەرىلەتۋدە شەشۋشى ءرول اتقارىپ وتىر. بۇل قۇندىلىقتار قازاقستاننىڭ بەيبىتشىلىكتى, تولەرانتتىلىق پەن ديپلوماتيانى جاقتايتىن ۇستانىمىنا ساي كەلەدى. ءسىزدىڭ زور كۇش-جىگەرىڭىز بەن ۇدايى قولداۋىڭىزدىڭ ارقاسىندا ءبىز ءوزارا ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ كەلەشەگىنە زور ۇمىتپەن قارايمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كورول II ابداللا بەن ءال-حۋسەين قازاقستاننىڭ ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك ماراپاتىنا لايىق كورگەنى ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا جانە باۋىرلاس قازاق حالقىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
يوردانيا مۋزەيىنە باردى
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اممانعا رەسمي ساپارى اياسىندا يوردانيا مۋزەيىن ارالاپ كوردى. مەملەكەت باسشىسىن اتالعان نىساندا حانزادا ءالي بەن ءال-حۋسەين, يوردانيا مۋزەيى قامقورشىلار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, حانشايىم سۋمايا بينت حاسان مەن مۋزەي ديرەكتورى يحاب امارين قارسى الدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كورمە زالدارىن ارالاپ كورىپ, مۋزەي قورىندا ساقتالىپ تۇرعان سيرەك جادىگەرلەرمەن جانە ەكسپوناتتارمەن تانىستى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنا يوردان حاشيميت كورولدىگىندەگى ەڭ ۇلكەن مۋزەيدىڭ قۇرىلۋ تاريحى جونىندە مالىمەت بەرىلدى.
مۋزەيدەگى ەرەكشە كورمەنىڭ ءبىرى – كۋمران قولجازبالارى. وندا تاريحي قۇندىلىعى زور مىس قولجازبالاردىڭ فراگمەنتتەرىمەن تانىسۋعا بولادى.
يوردانيا مۋزەيى تۇراقتى ەكسپوزيتسيادان بولەك, ۇلتتىق تاريح پەن مادەنيەتتى دارىپتەۋ ءۇشىن ۋاقىتشا كورمەلەر, دارىستەر, سەمينارلار مەن مادەني ءىس-شارالار ۇيىمداستىرادى.
پرەزيدەنت نىساندى ارالاپ كورگەن سوڭ قۇرمەتتى قوناقتار كىتابىنا ەستەلىك جازبا قالدىردى.
