كەيىنگى جىلدارى عىلىمعا بولىنەتىن قارجى كولەمى ارتىپ, عالىمداردى قولداۋعا كوپ كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. بىلتىردىڭ وزىندە بۇل باعىتتا بىرقاتار ماڭىزدى ماسەلە وڭ شەشىمىن تاپتى.
بىرىنشىدەن, «عىلىم جانە تەحنولوگيالار تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانۋى عىلىمنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋمەن قاتار تەحنولوگيالىق ەگەمەندىگىمىزدى قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتتى. عىلىمعا بولىنەتىن قاراجات بىرنەشە ەسە ءوسىپ, قوعامدا عالىمدارعا دەگەن زور سەنىم ۇيالادى. «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعى عالىم-ماتەماتيك, اكادەميك اسقار جۇمادىلداەۆقا بەرىلدى. ەل عالىمدارىنىڭ بىرقاتارى حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالىپ, الەمدىك ماڭىزى بار عىلىمي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى.
ەكىنشىدەن, پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جاڭا مارتەبەگە يە بولدى. العاشقى اكادەميكتەر سايلاندى. ۇعا عىلىمي ويدىڭ ورتالىعى رەتىندە عىلىمنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ازىرلەۋدە ستراتەگيالىق شەشىمدەر قابىلداپ, عىلىمي ناتيجەلەردى قوعام مەن مەملەكەتتىڭ يگىلىگىنە پايدالانۋدا باعىت-باعدار بەرىپ, وڭىرلىك عىلىمعا كوڭىل بولىنە باستادى.
ۇشىنشىدەن, ۇعا جانىنان جاس عالىمدار كەڭەسى قۇرىلدى. جاس عالىمداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, مۇددەلەرىن قوعامعا جەتكىزۋ, كاسىبي مانسابىنا قولداۋ كورسەتۋ جانە پانارالىق ءارى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى ماقسات ەتەتىن جاس عالىمدار كەڭەسى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە بەلسەندى ارالاسىپ, العاش رەت جاس عالىمداردىڭ ءبىرىنشى كونگرەسى ءوتتى. مەملەكەتتەن جاس عالىمدارعا الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىلدى.
دەي تۇرعانمەن, عىلىمدا شۇعىل شەشۋدى قاجەت ەتەتىن وزەكتى ماسەلەلەر بار. بىلتىر باعدارلامالىق-نىسانالى جانە گرانتتىق قارجىلاندىرۋلار ءوز ۋاقىتىسىندا باستالماي, عىلىمي جوبالاردىڭ ۋاقىتى قىسقاردى. عالىمدارعا جىل سايىن, ياعني ەكى رەت قاتارىنان جوبا جەتەكشىسى رەتىندە گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كونكۋرستارىنا قاتىسۋعا شەكتەۋ قويىلدى. ول عىلىمي توپتاردىڭ دامۋىنا تەرىس اسەرىن تيگىزىپ, اسىرەسە تالانتتى جاس عالىمداردىڭ الەۋەتىن تەجەيتىنى انىق. سونىمەن قاتار «ۇزدىك عىلىمي قىزمەتكەر» سىيلىعى بايقاۋىنىڭ رەگلامەنتى بۇزىلىپ, كوميسسيانىڭ قورىتىندى وتىرىسىندا كونكۋرس ەرەجەسىنە سايكەس ەمەس شەشىم كوتەرىلدى. ناتيجەلەردىڭ اشىق بالل رانجير ءتىزىمى جاريالانباي, بىرقاتار عالىمدار ادال ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورە المادى. مۇنىمەن قوسا عىلىمي قاۋىمداستىق عىلىم سالاسىندا بيۋروكراتيالىق سالماقتى كۇشەيتەتىن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ كوبەيىپ جاتقاندىعىن سەزىنىپ وتىر.
«كوش جۇرە تۇزەلەدى» دەمەكشى, وسى جانە باسقا دا كەمشىلىكتەردى بيىل بولدىرماعان ءجون. ول ءۇشىن ءتيىستى زاڭ شەڭبەرىندە عىلىمداردىڭ قۇقىعىن قورعايتىن ارنايى ومبۋدسمەن لاۋازىمىن بەكىتىپ, عىلىمدى باسقارۋ ساياساتىندا دەبيۋروكراتيزاتسيا ءۇردىسىن جالعاستىرۋ كەرەك. عالىمداردا عىلىمي جانە اكادەميالىق ەركىندىك بولۋعا ءتيىس. ومبۋدسمەن بۇگىندە باسقا سالالاردا وڭ تاجىربيەسىن بەرىپ جاتىر, سوندىقتان دەر كەزىندە قابىلدانعانى ابزال.
عىلىم – تاۋەكەلى جوعارى ينۆەستيتسيا. «عىلىم» مەن «تەحنولوگيا» مازمۇنىن شاتاستىرۋعا بولمايدى. وسى رەتتە «عىلىم ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋى كەرەك» دەگەن پىكىردى ءجيى ەستيمىز. كەرىسىنشە, تەحنولوگيالار ەكونوميكاعا قىزمەت ەتسە, عىلىم شىندىقتى ىزدەۋگە جانە الەمدى تانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەل عىلىمى الدىندا جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋ مىندەتى تۇر. جاساندى ينتەللەكت ءومىردىڭ بارلىق سالاسىنا دەندەپ ەنە باستادى. ادامزات ايعا قايتا جول تارتىپ, وبىرعا قارسى ۆاكتسينا تىڭ ناتيجە بەرەدى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىرمىز. بۇل باعىتتا عالىمداردىڭ الەۋەتىن ارتتىرا الساق, ەل عىلىمى جاڭا تابىسقا قول جەتكىزەرى انىق.
ماقسات جاباعين,
ۇلتتىق قۇرىلتاي مۇشەسى,
پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى
جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى
