جاستار • 13 اقپان, 2025

جاستاردى قىلمىستان ساقتاندىرۋ جايى

120 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

«قيسايعان تال تۇزەۋگە كەلمەيدى» دەگەن. بۇگىندە بۇعاناسى بەكىپ, قاناتى قاتپاعان جاسوسپىرىمدەردىڭ كەيبىرىنىڭ قاتىگەزدىككە, تارتىپسىزدىككە, جامان ادەتكە بوي الدىرۋى قوعامدا الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىرعانىن جاسىرۋعا بولماس. دەندەپ ەنگەن «دەرتتىڭ» الدىن الىپ, وقۋشىلاردىڭ زاڭسىزدىققا بوي الدىرماۋى ءۇشىن جان-جاقتى ءتۇسىندىرۋ شارالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. وسى ماقساتتا قوناەۆ قالاسىنداعى №3 ورتا مەكتەپتە «زاڭ مەن ءتارتىپ ۇستەمدىگى – تۇراقتىلىقتىڭ كەپىلى» اتتى كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى.

جاستاردى قىلمىستان ساقتاندىرۋ جايى

ءىس-شاراعا پوليتسيا ارداگەرلەرىنىڭ توراعاسى قاليجان الپىسباەۆ پەن وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى جانە كادر جۇمىسى باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پولكوۆنيگى جانار كوپتىلەۋوۆا قاتىسىپ, وقۋشى­لارمەن اشىق اڭگىمە جۇرگىزدى.

سالا ماماندارىنىڭ ايتۋىن­شا, جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى قىلمىس دەڭگەيى ءۇش ەسەگە تومەندەگەن. دەسە دە قىلمىس ازايعانمەن, قۇقىق بۇزۋ­شىلىقتىڭ سانى ارتقان. سول سەبەپتى پروفيلاكتيكالىق شارالاردى كۇشەي­تۋ كۇن تارتىبىندە تۇر. كەزدەسۋدە پوليتسيا وكىلدەرى وقۋشىلارعا زاڭدى ءبىلىپ, تارتىپكە باعىنۋ جاماندىققا جول بەرمەۋدىڭ كەپىلى بولاتىنىن ءتۇسىندىردى. ال زاڭدى بۇزۋ ءتۇرلى كەلەڭسىزدىكتەرگە سوقتىراتىنىن اتاپ ايتتى.

«جىل باسىنان بەرى اتا-انالار كوميتەتىنىڭ قاتىسۋىمەن 90 كەزدەسۋ, 60 رەيدتىك شارا وتكىزىلدى. جالپى, 500-دەن اسا اكىمشىلىك-قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ونىڭ ىشىندە كامەلەتكە تولماعان بالانى تۇنگى ۋاقىتتا قادا­عالاۋسىز قالدىرعانى ءۇشىن 14 اتا-انا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ جا­تىر. سونداي-اق ويىن-ساۋىق ورتالىق­تارىندا جۇرەتىن بالالاردىڭ اتا-انالارىنا دا شارالار قولدانىلىپ جاتىر», دەيدى ج.كوپتىلەۋوۆا.

الايدا قۇقىق بۇزۋشىلىق مۇنىمەن شەكتەلمەگەن. كەلەلى كەزدەسۋدە قوعامدا بەلەڭ العان كيبەرقىلمىستىڭ 90 پايىزى جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن جاسالاتىنى تىلگە تيەك بولدى. وعان ينتەرنەتتىڭ كەڭ تارالۋى مەن الەۋمەتتىك جەلىنى ءجيى قولدانۋدىڭ سالدارى كەرى اسەرىن تيگىزۋدە دەگەن پايىم بار. كيبەر­قىلمىستىڭ اراسىندا ونلاين الاياق­تىق, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك بۇزۋ­شى­لىقتارى, جەكە مالىمەتتەردى ۇرلاۋ جانە كيبەربۋللينگ سياقتى ارە­كەت­تەردىڭ ءجيى كەزدەسەتىنى اڭگىمە ار­قاۋىنا اينالدى. وسىعان وراي جاس­تاردى دۇرىس اقپاراتتىق ورتادا تار­بيەلەۋ, ينتەرنەتتىڭ قاۋىپ-قاتەر­لەرى مەن قۇقىقتىق جاۋاپكەرشى­لىك­تە­رىن ءتۇسىندىرۋ سالا ماماندارى­­نىڭ باستى مىندەتىنە اينالعان. سونداي-اق بۇل قىلمىس ءتۇرىن جويۋ ءۇشىن مەكتەپتە IT سالاسىن دامىتۋدى قولعا الۋ كەرەك­تىگى قالىس قالمادى. بۇعان مەكتەپ وقۋشىلارى دا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.

پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن زاڭ مەن ءتارتىپتى ساقتاۋ قاجەتتىگىن, بۇل ورايدا ءاربىر ازاماتتىڭ بەلسەندىلىگى اسا ماڭىزدى ەكەنىن وقۋشىلار ساناسىنا ءسىڭىردى. جاس ۇرپاقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتكەن كەزدەسۋ بارىسىندا پوليتسيا قىزمەتىنىڭ ماڭىزدىلىعى, زاڭ ۇستەمدىگى جانە تۇراقتىلىقتىڭ قوعامداعى ءرولى تۋرالى ءسوز قوزعالدى. وقۋشىلار وزدەرىن قىزىقتىرعان سۇراقتارىن قويىپ, قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن قوعامدىق قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا جان-جاقتى جاۋاپ الدى.

وقۋشىلارمەن كەزدەسۋدە قوناەۆ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, ىشكى ىستەر سالاسىنىڭ ارداگەرى قاليجان الپىسباي ۇلى ءوزىنىڭ ومىرلىك تاجى­ري­بەسىمەن ءبولىستى. قۇقىق قورعاۋ سالا­سىندا 30 جىلعا جۋىق قىزمەت ەتكەن ارداگەر كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى باۋىر­جان مومىش ۇلىنىڭ «تارتىپكە باعىن­عان – قۇل بولمايدى» دەگەن اتالى ءسوزىن العا تارتىپ, جاس وسكىننىڭ ءتارتىپ بۇزباي, ادامگەرشىلىك اتتى اسىل قاسيەتتى اياقاستى ەتپەي, اتا-انا مەن ۇستازدار ءۇمىتىن اقتاۋ قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. اتالى سوزگە دەن قويعان وقۋشىلار باسقوسۋدان ايرىقشا اسەر الىپ, تارقاستى.

 

الماتى وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار