سۋرەت: caravan.kz
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ (قنردا) توراعاسى مادينا ابىلقاسىموۆا بانكتەر ۇلتتىق قوردان كومەك رەتىندە العان قارجىنىڭ 400 ملرد تەڭگەسىن قايتارعانىن حابارلادى. ساراپشىلارعا سەنسەك, 700 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى قارىز – ماسەلەنىڭ بەرگى جاعى عانا. قنردا بىلتىر 5 بانكتىڭ («تسەنتر كرەديتبانكى», «ەۋرازيالىق بانك», «Bank RBK», «Jusan Bank» جانە «Nurbank») بالانسىندا 1 487,4 ملرد تەڭگە (1 ترلن 487 ملرد 400 ملن) مولشەرىندە مەملەكەتتىك كومەك بار ەكەنىن ايتقان.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت العاشقىدا بانك ماسەلەسىنە بارىنشا جۇمساق ساياسات قولداندى, ناتيجە شىقپادى. ۇلتتىق قور قاراجاتىنان مەملەكەتتىك قولداۋ العان بانكتەرگە ديۆيدەند تولەۋگە شەكتەۋ قويۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەندە «Halyk Bank» 250 ملرد تەڭگە مەملەكەتتىك قولداۋدى مەرزىمىنەن بۇرىن تولىق قايتاردى. حالىقارالىق تاجىريبەدە موينىندا مەملەكەتتەن العان قارىزى بار قارجى ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلتايشىلارعا ديۆيدەند بەرۋگە قۇقى جوق. تىزەگە باسىپ تالاپ قويعان سوڭ بارىپ قايتاردى, ارينە. ايتپەسە, سول «Halyk Bank» باسشىسىنىڭ 2023 جىلى وتكەن قارجىگەرلەر فورۋمىندا «ۇكىمەتتىڭ بولگەن دەمەۋ قارجىسى ينفلياتسياعا جۇتىلىپ كەتتى, بۇل ماسەلەنى قايتا-قايتا كوتەرۋدىڭ قيسىنى جوق» دەگەنىن قالاي ۇمىتايىق.
قارجىگەر, ەكونوميست ايدارحان قۇسايىنوۆتىڭ ايتۋىنشا, پرۋدەنتسيالدىق نورمالار مەن تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن بانكتەردە جەتكىلىكتى كاپيتال بولۋى قاجەت.
«كاپيتال قورى از بولسا, بانك ءوز فۋنكتسيالارىن ورىنداي المايدى. مۇنداي جاعدايدا مەكەمە قايتا قارجىلاندىرىلادى نەمەسە جابىلادى. 2009 جىلى ەلىمىزدەگى بىرقاتار بانك تاپ وسىنداي جاعدايدا تۇرعاندىقتان, مەملەكەت ۇلتتىق قور ەسەبىنەن كومەك كورسەتۋگە شەشىم قابىلداعان. بانكتەردىڭ قارجىلىق كاپيتالىن 2010 جىلمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى. بىراق الدا نە كۇتىپ تۇرعانىن بىلمەيمىز», دەيدى ساراپشى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى بولعان ءىلياس يساەۆتىڭ ايتۋىنشا, بار ماسەلە ۇلتتىق بانككە بايلانىستى بولىپ تۇر.
«1990 جىلى ۇلتتىق بانك ماجىلىسكە باعىنىپ, ۇكىمەتكە ەسەپ بەرىپ وتىراتىن. وسى جىلى ۇلتتىق بانككە قاتىستى جاڭا زاڭ قابىلداندى. ونىڭ 68-بابىندا «قازاقستان ۇلتتىق بانكىن تەكسەرۋ پرەزيدەنتتىڭ كەلىسىمىمەن نەمەسە پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن عانا جۇزەگە اسىرىلادى» دەپ جازىلدى. دامىعان ەلدەردىڭ باس بانكتەرى اقشا-نەسيە ساياساتىمەن عانا ەمەس, جۇمىسپەن قامتۋ, ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋمەن دە اينالىسادى. ال ءبىزدىڭ ۇلتتىق بانكتىڭ قۇزىرەتى تەك ينفلياتسيا, باعانى تۇراقتاندىرۋمەن شەكتەلىپ وتىر. بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلدانباي, ۇلتتىق بانكتىڭ وكىلەتتىلىگىن كوتەرمەي, ەدب-نىڭ قارىزدى قايتارۋ ۇدەرىسى 2040 جىلدارعا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن. ولاردىڭ مەملەكەتتەن العان قارىزى زاڭمەن ناقتىلانباسا, قايتارىلۋ مۇمكىندىگى دە قيىنداي بەرەدى», دەيدى ءى. يساەۆ.
2023–2024 جىلدارداعى جوعارى بازالىق مولشەرلەمە بانكتەر ءۇشىن ءتيىمدى بولدى: 2024 جىلى بانكتەر سالىق تولەگەنگە دەيىن 3 ترلن تەڭگە تابىس تاپتى. ونىڭ ىشىندە 451 ملرد تەڭگە كتس رەتىندە تولەندى. بۇل – كەيىنگى 15 جىلداعى رەكوردتىق كورسەتكىش. سوندا تازا كىرىس 2,2 ترلن تەڭگەدەن اسىپ تۇر. دەپوزيتتەر بازاسى 13,3%-عا ءوسىپ, 40 ترلن تەڭگەگە, كرەديتتىك پورتفەل 35 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوستى. ەكونوميكاعا تارتىلعانى – بار-جوعى شامامەن 12 ترلن تەڭگە. مەملەكەتتىڭ دەمەۋ قارجىسىنىڭ دا ءبىراز بولىگىن قايتارماي وتىر. ۇكىمەتتىڭ بانكتەرگە قارىزدى قايتارۋدى قايىرا تالاپ ەتۋىنە وسى فاكتور سەبەپ بولعانى انىق.
الماتى
